Νόνικα Γαληνέα Δεν βλέπω την ώρα να γράψω

Ντεμπούτο: στην Επίδαυρο και στο αρχαίο δράμα. Μια αρχή: ενός δεύτερου

γάμου. Ένα τέλος: της συνεχούς παρουσίας στο θέατρο «Ιλίσια». Μια απόφαση: να

κάνει μόνο έκτακτες εμφανίσεις στο θέατρο, στο οποίο αφιέρωσε τα τελευταία 35

χρόνια. Μια πορεία πλήρης: με ρόλους κλασικούς και μάχες για παραστάσεις

αξιώσεων. Μια κατηγορηματική άρνηση: «Η τηλεόραση δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου.

Θα ήθελα όμως να βλέπω πιο συχνά τους σημαντικούς ανθρώπους που έχουμε».

Προσωπικά σχέδια: «Να ξεκουραστώ και να ταξιδέψω με τον άνδρα μου». Κι ένα

μεράκι που κάθε μέρα η υλοποίησή του γίνεται πιο επιτακτική: «Να γράψω». Η

κυρία Νόνικα Γαληνέα μετά την περιπέτεια του θεάτρου δηλώνει έτοιμη να

βουτήξει στα βαθιά νερά των λευκών σελίδων. Για να περιγράψει μια πορεία πλήρη

παθών και εμπειριών.

Η ΜΟΥΣΙΚΗ του Μίκη Θεοδωράκη γεμίζει τον χώρο και οι κορυφές των δένδρων που

φαίνονται από τις ανοιχτές μπαλκονόπορτες κινούνται στους ρυθμούς του

απογευματινού αέρα. Η Νόνικα Γαληνέα ξυπόλητη, άβαφη και φορώντας ένα μακρύ

καφτάνι ανοίγει την πόρτα του εντυπωσιακού σπιτιού της στην Κηφισιά.

Είναι ήρεμη. Ίσως και κουρασμένη. Μετά τις καλοκαιρινές παραστάσεις της

«Ηλέκτρας», στις οποίες ερμήνευσε τον πρώτο της ρόλο στο αρχαίο δράμα. Η εποχή

είναι σημαδιακή. Συνοδεύεται από την οριστική της απόφαση να απομακρυνθεί από

την συνεχή παρουσία στο θεατρικό σανίδι και να κάνει μόνον έκτακτες εμφανίσεις

σε δουλειές που την εκφράζουν ιδιαίτερα. «Για μένα είναι σημαντικό ότι θα

μπορώ να χαρώ μια ωραία παράσταση. Το εάν παίζω ή δεν παίζω τώρα πια μπορώ να

πω ότι μού είναι σχεδόν αδιάφορο».

Τριάντα πέντε χρόνια στο θέατρο, 44 ρόλοι, μεγάλοι συγγραφείς: «Έχω παίξει όλα

τα “όνειρά” μου: Τσέχωφ, Τένεσι Ουίλιαμς, Ο’ Νιλ, Άλμπι, Ντίρενμπαντ, Πίντερ,

Φεντώ, Ουάιλντ» ­ και φέτος Επίδαυρος. Οι αλλαγές; «Η ζωή δεν σταματά ποτέ.

Και αν σταματήσεις να αλλάζεις, τελείωσες. Τα πιστεύω μένουν σταθερά. Αλλά το

να αναθεωρείς και γύρω από την τέχνη και γύρω από τον τρόπο που παίζεις, που

εκφράζεσαι και που αντιμετωπίζεις τους ανθρώπους, αυτό είναι ένα μεγαλείο που

σου προσφέρει η τέχνη σου. Είναι η μόνιμη ελευθερία το να μπορείς να

αναθεωρείς, γιατί εάν είσαι υποχρεωμένος να εγκλωβιστείς μέσα σε πράγματα τα

οποία δεν μπορείς να φτάσεις, τότε δημιουργείται μια φοβερή σκλαβιά».

Η Νόνικα Γαληνέα θιασάρχις και θεατρική επιχειρηματίας ανήκει στο παρελθόν. Το

1999 τελειώνει και η σύμβαση του θεάτρου «Ιλίσια». «Έχω παίξει τα έργα που

ήθελα. Χρόνο με τον χρόνο η κούραση αυξάνεται και αισθάνεσαι ότι δεν αντέχεις

άλλο. Είναι μια πολύ σκληρή δουλειά. Πρέπει να προσέξει κανείς, γιατί καμιά

φορά ο ηθοποιός αντί να προχωρά, από ένα σημείο και έπειτα, πάει πίσω». Και

όταν περάσει μια ζωή σπίτι-παράσταση, τότε «αισθάνεσαι έντονα τη στέρηση των

καθημερινών πραγμάτων που, με πολύ κέφι, στερήθηκες. Μιλάω για ένα

ηλιοβασίλεμα, ένα σινεμαδάκι, μια άλλη παράσταση ή για διακοπές σ’ ένα νησί».

ΝΕΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Να λοιπόν, που τώρα πια οι προτεραιότητες έχουν αλλάξει. «Θέλω να πάω διακοπές

με τον άνδρα μου, να πάμε ταξίδια στο εξωτερικό, να ξεκουραστούμε. Έχω κάποιες

προτεραιότητες, πτυχές οικογενειακές, πράγματα τα οποία έχουν μείνει πίσω τόσα

χρόνια με το θέατρο, που θεωρώ ότι πρέπει να τα βάλω σε κάποια τάξη για να

είναι πιο ελεύθερο το μυαλό και η ψυχή μου».

Και μετά, υπάρχει ένα σχέδιο που ωριμάζει στο μυαλό της τον τελευταίο καιρό,

που θεριεύει σαν ανάγκη και ποιος ξέρει ίσως και ως υποκατάστατο γι’ αυτή την

καθημερινή άσκηση πειθαρχίας και κατάθεσης που είναι το θέατρο: Η συγγραφή

ενός βιβλίου. «Θα ήθελα να γράψω τα βιώματά μου, όχι με την έννοια ότι μια

φορά κι ένα καιρό γεννήθηκε ένα κοριτσάκι που ήταν έτσι κι αλλιώς, αλλά τι μου

δίδαξε αυτή η πορεία, τι μου δίδαξε η ζωή μου».

Η προσέγγιση ενός τέτοιου βιβλίου μπορεί να είναι περίπλοκη. «Δεν νομίζω ότι

θα ξεκινούσα ποτέ να γράψω με τα φτερά ενός συγγραφέα. Όχι. Πολύ απλά και

ταπεινά, γιατί δεν έχω άλλα εφόδια, εκτός από αυτό που νιώθω και μου αρέσει.

Αν μπορώ μέσα από τα λάθη μου ή μέσα από την εμπειρία μου να βοηθήσω, μου

αρέσει παρά πολύ η ιδέα να το κάνω. Αισθάνομαι ότι με περιμένουν πράγματα. Δεν

βλέπω την ώρα για να γράψω».

ΕΧΩ ΚΑΛΟ ΤΑΪΜΙΝΓΚ

Ποτέ θα γίνει αυτό; Όταν είναι η σωστή στιγμή. Άλλωστε η ίδια έχει να το λέει.

Λειτουργεί με το ένστικτο, τη λογική ή το συναίσθημα; «Και με τη λογική

σίγουρα, όση μου απέμεινε τουλάχιστον», σχολιάζει γελώντας. «Δεν ξέρω αν

λέγεται ένστικτο αυτό, αλλά το μεγαλύτερό μου προτέρημα είναι το τάιμινγκ, η

αίσθηση του σωστού χρόνου. Αυτό είναι η αυτοσυντήρησή μου. Σαν να ήξερα πάντα

τη στιγμή που πρέπει να σταματήσω, να διακόψω ή να αρχίσω. Ο Τσαρούχης έλεγε

“ποτέ δεν είναι νωρίς”. Ήθελα πάντα να προλαβαίνω τα πράγματα πριν με

προλάβουν. Όλες μου οι αποφάσεις παίρνονται μέσα σε λίγα λεπτά και

καθοδηγούνται από το ένστικτο που μου επιβάλλεται μ’ έναν καθοριστικό τρόπο,

στην πιο κατάλληλη στιγμή…».

Η Νόνικα Γαληνέα τονίζει συνέχεια πως η αναθεώρηση είναι το μοτίβο της ζωής

της. «Δεν πιστεύω στη λέξη “ποτέ” και στη λέξη “πάντα”. Δεν ξέρω τίποτα. Είμαι

ένας άνθρωπος ανοιχτός σε όλα. Σημασία έχει να είμαστε καλά, να είμαστε γεροί

και κυρίως να είμαστε αληθινοί με τον εαυτό μας». Και η σχέση αυτή είναι ίσως

η πιο σημαντική. Και χτίζεται με τον χρόνο. «Μαθαίνεις να βάζεις τα πράγματα

στη ζυγαριά, να γνωρίζεις τις προτεραιότητές σου, να φιλοσοφείς, να λες δόξα

τω Θεώ».

ΝΑ ΜΗ ΧΑΡΙΖΕΣΑΙ

Η μεγάλη κυρία του θεάτρου δεν βάζει τελεία. Πολλά κόμματα βάζει, αφήνοντας

ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα, παίρνοντας βαθιές αναζωογονητικές ανάσες,

κερδίζοντας στιγμές προσωπικές. Έχει πολλά να διηγηθεί, πολλά να γράψει. Χαρές

και λύπες, σχέδια που έγιναν πραγματικότητα, άλλα που έμειναν όνειρα, σχέσεις

με ανθρώπους σημαντικούς, κόντρες, πάθη, στιγμές λουσμένες από το φως των

προβολέων αλλά και άλλες λιγότερο δημόσιες. Υπάρχει κάποιο δίδαγμα σε όλα

αυτά; «Ναι. Το δίδαγμα είναι να μη χαρίζεσαι ποτέ. Να διεκδικείς τα δικαιώματά

σου, να μην καταπίνεις τίποτε». Να λοιπόν και ένας πιθανός τίτλος για το

βιβλίο: «Ο Θεός και το δικαίωμά μου»…

Ο ΠΑΤΕΡΑΣ της Νόνικας Γαληνέα καταγόταν από το Εξοχώρι, ένα χωριό έξω από την

Καρδαμύλη στη μεσσηνιακή Μάνη. Η ίδια αισθάνεται Μανιάτισσα, μ’ αυτή την

εξωτερική γαλήνη που αποπνέει. Μια γαλήνη που συνοδεύεται από εσωτερική δύναμη

και αποφασιστικότητα. Κάτι που τη χαρακτήριζε από μικρή. Όταν, για παράδειγμα,

στα 5 χρόνια της αποφάσισε τι ήθελε να κάνει στο μέλλον: Να γίνει ηθοποιός.

«Από τότε, ούτε μια στιγμή δεν άλλαξα απόφαση. Έπαιζα συνέχεια και παντού.

Ακόμη και μπροστά στον καθρέφτη αυτοσχεδίαζα διαρκώς. Αφού η μητέρα μου μου

έλεγε ότι ακόμα και όταν κάνω προσευχή της δίνω την εντύπωση ότι δεν είμαι ο

εαυτός μου και ότι κάτι παίζω. Μάλιστα, ποτέ δεν είπα ότι θέλω να παντρευτώ,

ποτέ δεν είπα ότι θέλω να κάνω παιδιά. Αυτά ήρθαν μετά και γι’ άλλους λόγους,

χωρίς να σημαίνει ότι το μετάνιωσα. Αλλά πάντα μέσα μου προτεραιότητα είχε το θέατρο».

Οι δεσμοί με τη μητέρα της, την Ντορέτ Καραϊωσηφόγλου είναι πολύ στενοί ακόμα

και σήμερα. «Είναι τέτοιος άνθρωπος που είτε το θέλεις είτε όχι η σχέση της

μαζί σου είναι στενή. Δεν αστειεύεται. Είναι ένας άνθρωπος με παρά πολύ δυνατό

χαρακτήρα, ένα κομμάτι ατσάλι με χρυσή καρδιά. Μια γυναίκα που γενικώς σπάει

κόκαλα. Τα δικά μου δεν ξέρω πώς κράτησαν….».

ΓΙΑΓΙΑ…

Και η σχέση της με τις δικές της κόρες; «Πάντα η μάνα ακόμα και όταν

προσπαθεί, όπως εγώ, συνειδητά να μην καταπιέζει, είναι ­ λόγω της αγάπης της

­ ένα καταπιεστικό ον. Έχω τρεις κόρες. Με την κάθε μια λειτουργώ

διαφορετικά». Η Αριέτα και η Αλέξια της έχουν δώσει 3 χαριτωμένα εγγονάκια. Η

Αμαλία μοιράζεται μαζί της το πάθος για το σανίδι.

Φέτος, μάνα και κόρη μοιράστηκαν την παράσταση της «Ηλέκτρας». Η κριτική έγινε

ως μητέρα ή ως συνάδελφος; «Δεν μίλησα στην Αμαλία για τον ρόλο της, παρά μόνο

όταν τελειώσαμε. Η Αμαλία έχει ανάγκη από απομόνωση, ιδιαίτερα για έναν τέτοιο

ρόλο. Κι εγώ το έχω. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δύο άνθρωποι που ζουν μέσα σε

μια σιωπή δεν επικοινωνούν. Δεν σταμάτησε η επικοινωνία με την Αμαλία ούτε

δευτερόλεπτο. Αλλά δεν μιλούσαμε. Υπήρχαν ολόκληρες ημέρες που δεν λέγαμε ούτε

καλημέρα. Όμως, η μια ήξερε ότι η άλλη είναι πάντα εκεί…».

Πριν από λίγες ημέρες συμπλήρωσε έναν χρόνο γάμου με τον Αλέξανδρο Πετερμίλερ.

Τι ήταν αυτό που την οδήγησε ύστερα από τόσα χρόνια σ’ έναν δεύτερο γάμο;

«Ήμουν πολλά χρόνια μόνη. Βρίσκεις έναν άνθρωπο που σου δίνει αγάπη κι έχεις

και εσύ τη χαρά να ανταποδώσεις. Τελικά, είναι πολύ απλές οι αξίες στη ζωή.

Και είναι παρά πολύ ωραίο εκεί που άλλοι τελειώνουν τη ζωή τους εσύ να έχεις

έστω και την ψευδαίσθηση ότι την ξαναρχίζεις».

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ άναψε φωτιές. Η «Ηλέκτρα» της Πειραματικής Ομάδας «Διπλούς Έρως»,

παρουσιάστηκε στα μέσα Αυγούστου στο Φεστιβάλ της Επιδαύρου, πυροδοτώντας

έντονες συζητήσεις μεταξύ υποστηρικτών και επικριτών. Η Νόνικα Γαληνέα ήταν η

Κλυταιμνήστρα δίπλα στην Ηλέκτρα την κόρη της, Αμαλία Μουτούση.

Ο τελικός απολογισμός; «Είμαι ευχαριστημένη για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο.

Θέλησα να είμαι σ’ αυτή τη δουλειά για την κόρη μου και την Επίδαυρο. Η

συνεργασία με την κόρη μου ήταν μοναδική. Το ίδιο ήταν και η εμπειρία τής Επιδαύρου».

Η επόμενη ερώτηση είναι αναπόφευκτη. «Τα σχόλια τα περίμενα. Όταν συνεργάζεσαι

με μια ομάδα που ξέρεις πολύ καλά τι αντιπροσωπεύει, δεν είναι μια

συγκεκριμένη κριτική που μπορεί να σε στενοχωρήσει, γιατί άλλωστε είναι

υποκειμενική. Οι μεν λένε έτσι, οι δε αλλιώς. Δεν υπάρχει αμφιβολία και αυτό

είναι που έκανε και την παράσταση ιδιαίτερα αναμενόμενη, ότι ξέφυγε δηλαδή από

τα καθιερωμένα. Αυτό και μόνο δημιουργεί ενδιαφέρον».

ΕΚΤΕΘΕΙΜΕΝΟΣ

Δεν ήταν όμως μόνο η συγκεκριμένη αντιμετώπιση αυτή που χρήζει απαντήσεως:

«Αυτό που με έχει κουράσει γενικότερα είναι ότι σε αυτή τη δουλειά είσαι

μονίμως εκτεθειμένος στον κάθε σχετικό ή άσχετο να σε κρίνει με τον καλύτερο

αλλά και με τον χειρότερο τρόπο. Έχεις τη δυνατότητα να υπερασπίσεις τον εαυτό

σου, αλλά να καταπίνεις μονίμως μόχθο, κακία, φθόνο, ζήλια, ασχετοσύνη και

ημιμάθεια είναι κάτι άλλο».

Πόσο όμως επηρεάζεται ένας ηθοποιός από όλα αυτά; «Μην φανταστείς ότι παίζει

κάποιον ιδιαίτερο ρόλο στη ζωή μου και δεν μ’ αφήνει να κοιμηθώ αυτή η

ιστορία.

35 ΧΡΟΝΙΑ ΔΟΥΛΕΙΑΣ

Είμαι άλλωστε 35 χρόνια σ’ αυτή τη δουλειά, δεν θα άντεχα κάτι τέτοιο. Αλλά

πάντα με ενοχλεί το να παίρνουν οι άνθρωποι περισσότερα δικαιώματα από αυτά

που θα ήθελα να τους δώσω. Μοιραία, ακολουθώντας αυτή τη δουλειά είμαι

υποχρεωμένη να το δεχτώ».

Και η σχέση ηθοποιού – σκηνοθέτη; Ποια είναι τα όριά της; «Εγώ είμαι ανοικτή,

είμαι μαθήτρια. Δηλαδή, δέχτηκα πέρα για πέρα τη διδασκαλία του σκηνοθέτη στην

“Ηλέκτρα”. Αλλά και το πέρα για πέρα μέσα από τον δικό μου χαρακτήρα έχει

όρια, για να είμαι ειλικρινής». Καποιος κριτικός έγραψε ότι η Νόνικα Γαληνέα

ήταν η μόνη που έμεινε ανέπαφη από αυτή τη σκηνοθεσία. «Γέλασα πολύ όταν το

διάβασα, με την καλή έννοια. Ίσως εννοούσε ότι ο σκηνοθέτης, όπως και κανένας

άλλος σκηνοθέτης, δεν μπόρεσε να μου κάνει κακό. Κακό ή καλό, ίσως να εννοούσε

και τα δύο. Αλλά ακόμα και εάν ήταν μπηχτή, χάρηκα που το διάβασα, διότι είναι

ωραία να φτάνεις σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα που να αισθάνεσαι ότι είσαι ευάλωτη

σε άλλα πράγματα και όχι στο συγκεκριμένο. Ότι μπορείς να σταθείς στα πόδια

σου έτσι κι αλλιώς…».