Non paper

Είδα πριν από λίγες μέρες, στο νέο θέατρο Embassy, την κωμωδία των Γιαλαμά – Πρετεντέρη «Η κόμισσα της φάμπρικας» σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή (το 2026 συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση του Κώστα Πρετεντέρη και, με αυτή την ευκαιρία, θα δούμε τη νέα χρονιά στο Δημοτικό Πειραιά και το «Τζένη Τζένη» σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου). […]

Βλέπω όλες αυτές τις μέρες τα ρεπορτάζ από τα Βορίζια. Αυτά στα οποία μιλούν μέλη της μιας και της άλλης οικογένειας, πρόσωπα τα οποία προσπαθούν να ισορροπήσουν στο νήμα μεταξύ θύτη και θύματος που, τελικά, τυλίγει και «πνίγει» όλους όσοι εμπλέκονται σε μια βεντέτα. Ακούω για ένα χωριό όπου όλοι είναι κλεισμένοι στα σπίτια τους, […]

Παρακολουθώ εδώ και τέσσερις μέρες ό,τι προηγήθηκε και ό,τι ακολούθησε το μακελειό στα Βορίζια. Με δυσφορία, αμηχανία, αρκετές απορίες και ακόμη περισσότερες διαπιστώσεις. Κάπου κάπου νομίζω ότι οι Καργάκηδες και οι Φραγκιαδάκηδες είναι χαρακτήρες ενός μυθιστορήματος ή ενός σίριαλ από αυτά που, όταν τα βλέπουμε, λέμε «Ελα τώρα, υπερβολές. Αυτά δεν συμβαίνουν στην πραγματικότητα». Να […]

Υπάρχει ένα χαρακτηριστικό στην εκφορά του δημόσιου λόγου και τη διατύπωση της άποψης που δεν ξέρω αν αποτελεί στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας, αποτέλεσμα της βαλκανικής μας εσωστρέφειας, αν φταίει η Τουρκοκρατία ή, έστω, ένα αίσθημα σε στυλ τουρκομπαρόκ. Είναι ο αρνητισμός, μια μόνιμη αρνητική στάση και διάθεση δηλαδή, κυρίως για ό,τι δεν είναι ή […]

Η κωμωδία του Σαίξπηρ της οποίας τον τίτλο δανείζομαι σήμερα, αναφέρεται σε ένα γαϊτανάκι ερωτικών παρεξηγήσεων. Βέβαια, ο τρόπος που «παράγεται» και «καταναλώνεται» η πολιτική στις μέρες μας έχει στοιχεία που παραπέμπουν σε ερωτική σχέση. Πολλή ουτοπία, ακόμη περισσότερες αυταπάτες, πάθος, ένταση, απόσταση από τη λογική και την πραγματικότητα, διάθεση για εντυπωσιασμό. Ολα αυτά δίνουν […]

Ήταν σαν σήμερα πριν από 87 χρόνια. Στις ΗΠΑ το ραδιόφωνο γνώριζε μέρες μεγάλης δόξας καθώς η τηλεόραση δεν είχε γίνει ακόμη οικιακή συσκευή πρώτης ανάγκης. Τα ραδιοφωνικά σίριαλ που απευθύνονταν κυρίως σε νοικοκυρές (τότε επινοήθηκε ο όρος «σαπουνόπερα» λόγω των πολλών διαφημίσεων απορρυπαντικών στα διαλείμματα), τα διασκευασμένα για το ραδιόφωνο θεατρικά έργα και βιβλία, […]

Στο «Δυο φορές Ελληνας», το μυθιστόρημα – ποταμός του Μένη Κουμανταρέα που με αφορμή τη ζωή δύο οικογενειών διατρέχει την ιστορία της χώρας από το 1949 έως το 1990, όταν πεθαίνει η μία από τις δύο αδελφές που είναι βασικοί χαρακτήρες του βιβλίου, η άλλη, επιστρέφοντας στο σπίτι της μετά την κηδεία, νιώθει την ανάγκη […]

Εβλεπα προχθές στις «Ιστορίες» των «ΝΕΩΝ» την αναδημοσίευση του θέματος με τις μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν εκείνη την ιστορική μέρα της 28ης Οκτωβρίου του 1940. Είχε πρωτοδημοσιευτεί τέτοιες μέρες το 2020. Στα πέντε χρόνια που μεσολάβησαν, οι μισοί, σχεδόν, από τους δεκατρείς που μίλησαν έχουν ήδη «φύγει». Και σκέφτομαι ότι σε δέκα χρόνια από τώρα […]

Τις τελευταίες ημέρες, τα μουσεία «έπαιξαν» στις πρώτες γραμμές της ειδησεογραφίας αλλά για τους εντελώς λάθος λόγους. Ο ένας ήταν το φιλανθρωπικό δείπνο με τους 800 καλεσμένους στην αίθουσα του Βρετανικού Μουσείου όπου φιλοξενούνται τα Γλυπτά του Παρθενώνα, το οποίο προκάλεσε αντιδράσεις οργής και διαμαρτυρίας από επίσημους (ή, απλώς, διαδικτυακούς) φορείς στην Ελλάδα. Ας προσπεράσουμε […]

Τι να γράψω για τον Σαββόπουλο; Αφού σε ό,τι γράφω, σε ό,τι έχω γράψει στη ζωή μου, τις περισσότερες φορές υπάρχει πάντα και λίγο Σαββόπουλος. Και όσο κι αν δεν μου αρέσει να αναφερόμαστε στον εαυτό μας με αφορμή τον θάνατο ενός σπουδαίου, με τον Σαββόπουλο δεν γίνεται να το αποφύγεις. Διότι έκανε όσο κανένας […]

Εχουν περάσει ήδη τριάντα εφτά χρόνια. Πάρα πολλά και ακόμη περισσότερα αν σκεφτεί κάποιος πόσα έχουν αλλάξει στην κοινωνία, στην καθημερινότητα, στις συνειδήσεις μας μέσα σε αυτό το διάστημα. Γράφαμε σε γραφομηχανές. Στα γραφεία μας είχαν εγκατασταθεί τα πρώτα κομπιούτερ, κάτι γκουμούτσες, που όμως απλώς τα κοιτάζαμε με ένα ανάμεικτο συναίσθημα δέους και απαξίωσης. Δεν […]

Καταρχήν και καταρχάς να ζητήσω συγγνώμη για τον σημερινό τίτλο από τις φίλες που ακούν στο εξαιρετικό όνομα «Κατίνα». Και, πραγματικά, απορώ γιατί αυτό το όνομα έχει συνδεθεί με γυναικουλίστικους καβγάδες αφού η πιο διάσημη Ελληνίδα Κατίνα είναι η Παξινού. Τέλος πάντων, όταν ήμουν παιδί, αυτοί οι καβγάδες ήταν για εμένα το καλύτερο «σινεμά». Στη […]

Επειδή η πολιτική επικαιρότητα μοιάζει με μια φάρσα που δεν ξέρεις αν θα παραμείνει φάρσα ή θα εξελιχθεί σε φαρσοτραγωδία, λέω να ασχοληθώ με κάτι λιγότερο «σοβαρό» (συνειδητά τα εισαγωγικά) αλλά απολύτως πρακτικό. Εξάλλου από τις ειδήσεις που περνούσαν προχθές στις οθόνες μου, αυτή που τράβηξε περισσότερο την προσοχή μου ήταν η υπερψήφιση από το […]

Κλείνουν σήμερα δύο χρόνια από την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, τη μεγαλύτερη σφαγή μετά το Ολοκαύτωμα. Και την πιο βάρβαρη. Οι νεκροί, μέσα σε ελάχιστες ώρες, ξεπέρασαν τους 1.160, στην πλειονότητά τους άμαχοι, 364 από αυτούς ήταν νέα παιδιά που είχαν πάει να τραγουδήσουν για την ειρήνη στο μουσικό φεστιβάλ Nova. Τα βίντεο, […]

Είναι εδώ και χρόνια που στον πολιτικό λόγο κυριαρχεί το συναίσθημα. Αλλοτε σε έξαρση, άλλοτε πιο τιθασευμένο, άλλοτε εκφράζεται με παράπονο, άλλοτε με «ιερή οργή» αλλά ποτέ δεν είναι σε πλήρη καταστολή. Από την άλλη, αν ο πολιτικός λόγος είναι αποστραγγισμένος από συναίσθημα, είναι «ξύλινος», αποστειρωμένος, δεν «φτάνει στην πλατεία». Το θέμα είναι οι αναλογίες. […]

Το περιστατικό συνέβη πριν από τέσσερα-πέντε χρόνια. Ο πιτσιρικάς της οικογένειας που κάναμε μαζί διακοπές, θα ήταν, τότε, γύρω στα οχτώ. Εξυπνος, επικοινωνιακός και μέγας ατακαδόρος. Που τον θυμάμαι, μηνών ακόμη, να παίρνει το κινητό της μαμάς του και να σκρολάρει, να σέρνει δηλαδή τα δαχτυλάκια του στην οθόνη γελώντας, σαν να παίζει κάποιο παιχνίδι. […]

Σε αυτή την περίπτωση δεν καταγγέλθηκε γυναικοκτονία. Ακόμη και από αυτούς που αποδίδουν κάθε δολοφονία γυναίκας στην τοξική αρρενωπότητα. Και παρόλο που για να πνίξει κάποιος, να σκοτώσει δηλαδή με τα χέρια του, έναν άνθρωπο χρειάζεται να έχει μεγαλύτερη σωματική ρώμη. Εδώ όμως δεν ήταν θέμα δύναμης. Αυτή η δολοφονία, τουλάχιστον όπως προκύπτει από καταθέσεις […]

Η τρέχουσα επικαιρότητα, όταν δεν είναι τραυματική, είναι βαρετή. Και αναμενόμενη. Η μεταγραφή του Ανδρέα Λοβέρδου παράγει περισσότερη κωμικογραφία παρά πολιτική ειδησεογραφία. Η Γάζα αδειάζει και μας διχάζει διότι δεν μπορούμε να δραπετεύσουμε από τα σύνορα του μανιχαϊστικού μας μικρόκοσμου που μας υπαγορεύει ότι για να υπερασπιστείς το παιδί που ξεψυχάει σκελετωμένο πρέπει να πλακώσεις […]

Δεν είναι, απλώς, ο θάνατος ενός σπουδαίου ηθοποιού, ενός μεγάλου σταρ. Είναι το τέλος μιας κινηματογραφικής εποχής. Και το τέλος ενός είδους ανδρικού πρότυπου έτσι, τουλάχιστον, όπως «έγραψε» στην οθόνη. Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ που πέθανε χθες σε ηλικία 89 ετών, έλαμψε στο μεταίχμιο δύο εποχών, ας πούμε του παλιού και του νέου Χόλιγουντ. Εισπράττοντας ένα […]

Προχθές, Κυριακή, η φίλη που γιόρταζε μάς είχε καλέσει για φαγητό. Φροντίσαμε βέβαια να μη χρειαστεί να φύγουμε από το σπίτι πριν απ’ τη λήξη του ημιτελικού του Eurobasket. Και να γυρίσουμε έγκαιρα ώστε να προλάβουμε τουλάχιστον τους πανηγυρισμούς των νικητών του αγώνα Γερμανία – Τουρκία. Λάθος σκέψη. Ηδη πριν απ’ τις εννέα, οι μισοί […]

Μια συστηματική αλλά ψύχραιμη περιήγηση στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης τις τελευταίες μέρες (αλλά ας μην το πάρουμε πάνω μας, συμβαίνει και στην αλλοδαπή), θα επιβεβαίωνε μια παθολογία της εποχής μας. Η εύκολη πρόσβαση στον δημόσιο λόγο του Διαδικτύου, τα φαντασιακά ντιμπέιτ, αυτές οι ανοιχτές σοσιαλμιντιακές συζητήσεις μεταξύ ανθρώπων που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, η […]

Εφέτος κλείνουν είκοσι τέσσερα χρόνια. Περισσότερα απ’ όσα ορίζουν μια γενιά. Του χρόνου που θα έχουν περάσει είκοσι πέντε, θα γίνουν, φαντάζομαι, κάποια αφιερώματα. Σιγά – σιγά όμως θα ξεχνιέται. Το «εγώ δεν είχα γεννηθεί τότε» θα ακούγεται όλο και πιο συχνά όσο περνούν τα χρόνια και τα χρόνια περνούν πολύ γρήγορα. Η 11η Σεπτεμβρίου […]

Το θέμα καταλάγιασε. Και πολύ κράτησε δηλαδή. Ως γνωστόν, όλα τα θαύματα, στην Ελλάδα, κρατάνε τρεις ημέρες και το πιο μεγάλο τέσσερις. Οπότε οι πεντέξι που απασχόλησε την ειδησεογραφική και  διαδικτυακή κουβενταρία το επεισόδιο με τους εβραϊκού θρησκεύματος βρετανούς τουρίστες στην ταβέρνα στη Νάξο και πολλές ήταν. Έριξε όμως τον προβολέα σε έναν τύπο Νεοέλληνα […]

Δεν ξέρω ποιος είχε τη φαεινή ιδέα (υποψιάζομαι ωστόσο) να επιλεγεί η 3η Σεπτεμβρίου ως η γενέθλιος ημερομηνία του ΠΑΣΟΚ αλλά μπράβο του του μπαγάσα (με την καλή έννοια). Ο Κώστας Λαλιώτης, σε κείμενό του για τον «γενετικό κώδικα» του ΠΑΣΟΚ που είχε γράψει τον Ιούνιο του 2023, αναφέρεται στο «στοχαστικό και συναρπαστικό παίγνιο» που, […]

Ενα γεγονός. Και οι προβολές του. Και όσα αυτό πυροδοτεί. Που μπορεί να είναι πολύ πιο σημαντικές και ουσιώδεις από αυτό καθαυτό το συμβάν. Και το συμβάν, στην προκειμένη περίπτωση, είναι η εκδίωξη κακήν κακώς, με βρισιές και προπηλακισμούς, μιας παρέας βρετανών εβραϊκού θρησκεύματος από ταβέρνα της Νάξου. Οι δύο πλευρές λένε τα ίδια πάνω […]

Είναι μια κουβέντα την οποία ανακαλώ αρκετά συχνά, όλο και πιο συχνά τελευταία. Την είχα κάνει πριν από λίγα χρόνια με άνθρωπο που «φωτίζει» όχι μόνο τη δική μου ζωή αλλά ολόκληρη την Ελλάδα. Το θέμα μας ήταν οι επιλογές ενός κοινού μας φίλου ηθοποιού που, στο κυνήγι των υψηλών αμοιβών και της τηλεοπτικής «μαρκίζας», […]

Τις ημέρες της άδειάς μου προσπαθώ να κατεβάζω τα ρολά που έχουν θέα στο «τοπίο της ειδησεογραφίας». Οχι από ελιτισμό – με εκνευρίζουν παρά πολύ αυτοί που λένε ότι κρατούν αποστάσεις από τις ειδήσεις για να αυτοπροστατευθούν, τάχα μου, από την τοξικότητα. Το κάνω για να μη με φαγουρίζουν τα δάχτυλά μου που δεν θα […]

Ξέρω ότι συμβαίνει. Οτι είναι, κατά κάποιον τρόπο, αναμενόμενο. Οτι πρόκειται για το αποτέλεσμα της «συνεργασίας» μιας ιδέας που διεγείρει το συλλογικό θυμικό με τους νόμους του εμπορίου. Θυμάμαι, για παράδειγμα, λίγο μετά το 2000, όταν – θεωρώ λόγω του πολέμου στο Ιράκ – είχε καταγραφεί παγκοσμίως μια αντιπολεμική και αντισυστημική τάση, μεγάλοι οίκοι μόδας […]

Στη δεκαετία του 1960, όταν ήμουν ακόμη στην ηλικία που τα παιδιά ανακαλύπτουν τον κόσμο, είχα μια πολύ μεγάλη απορία την οποία δίσταζα να εκφράσω ενώπιον των μεγάλων. Σαν να ντρεπόμουν, σαν να φοβόμουν ή σαν να ανησυχούσα ότι τυχόν απαντήσεις θα μου δημιουργούσαν ακόμη μεγαλύτερα ερωτήματα. Τότε λοιπόν ήταν ακόμη σχετικά νωπές στη μνήμη […]

Την είχα συναντήσει για μια συνέντευξη για το περιοδικό «Ταχυδρόμος» όταν, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, είχε έρθει στην Ελλάδα. Η Πάμελα Αντερσον ήταν τότε «επιθετικά σέξι». Ας πούμε μια Μπάρμπι που φλέρταρε με πορνογραφικούς όρους αισθητικής. Αυτό άλλωστε πουλούσε και γι’ αυτό ακριβώς πληρωνόταν. Το κορίτσι με το κόκκινο μαγιό που τόνιζε τις […]

Δεν είναι η πρώτη φορά που συνέβη. Θυμάμαι και στην περίπτωση της 12χρονης από τον Κολωνό, η μητέρα της που, αν μη τι άλλο, δεν είχε καταλάβει το μαρτύριο που ζούσε το κοριτσάκι της, είχε αναχθεί σε «μάνα από μυθιστόρημα του Ουγκό». Ετσι και τώρα, ακούω κάτι κορώνες ότι η γυναίκα που πέταξε το τετράχρονο […]

Αυτό δεν είναι φρούτο. Είναι ωδή στο καλοκαίρι, η θερινή ταυτότητα της Ελλάδας, το «εξώφυλλο» των καλοκαιρινών διακοπών μας. Μη βλέπετε που τώρα, λόγω χρωμάτων, ταυτίζεται με τη σημαία της Παλαιστίνης. Το καρπούζι είναι ελληνική παντιέρα και δεν θα την εκχωρήσουμε σε κανένα. Την κατοχυρώσαμε άλλωστε στην τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το […]

Είναι παράξενος μήνας αυτός ο μεσιανός του καλοκαιριού. Στο ξεκίνημά του σε βρίσκει στην πόλη με ολόκληρο το καλοκαίρι, θεωρητικά, μπροστά σου. Και στο τέλος του, αν δεν έχεις φύγει ήδη για διακοπές, σήμερα, αύριο ετοιμάζεσαι κι εσύ γι’ αυτό που κάποτε ήταν όνειρο και σιγά σιγά γίνεται με το ζόρι ξεγνοιασιά. Ηδη όμως το […]

Εκατό χρόνια (χθες) από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη. Και σε ένα μήνα τέσσερα από τον θάνατό του. Ενα «φευγιό» που αφορά όμως μόνο τη φυσική του παρουσία. Διότι ο Μίκης είναι πάντα εδώ. Και η μουσική και τα τραγούδια του το soundtrack της συλλογικής μας μνήμης. Γι’ αυτό και τα άφησε «ελεύθερα δικαιωμάτων». Να […]

Μου πήρε αρκετά χρόνια και συζητήσεις με ανθρώπους που η παρουσία τους στη ζωή μου ήταν ευλογία για να καταλάβω ότι ο ρόλος της τέχνης είναι να συγκινεί. Και η συγκίνηση δεν χρειάζεται αναλύσεις, γνώσεις, πληροφορίες, αυτό το προβακατόρικο «Τι θέλει να πει ο ποιητής;». Διότι ο ποιητής μπορεί να «λέει» στον κάθε ακροατή κάτι […]

Οπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος έγινε στο Προεδρικό Μέγαρο η δεξίωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Και όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος είχαμε και τα παρατράγουδά της και από αυτούς που «παρέστησαν» αλλά και από αυτούς που δεν «παρέστησαν». Και όπως επίσης κάθε χρόνο, έτσι και φέτος σχολιάστηκαν τα ρούχα, των κυριών βασικά, […]