Αιφνιδιασμοί

Η εκλογή νέου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ δεν αποτελεί θεωρητικά ένα πεδίο όπου μπορεί να δοκιμαστεί η ελληνική εξωτερική πολιτική. Πολύ περισσότερο που οι υποψήφιοι για τη θέση που αφήνει κενή με την αποχώρησή του ο Αντόνιο Γκουτέρες προέρχονταν μέχρι τώρα από χώρες όπως η Κόστα Ρίκα και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αυτό άλλαξε όμως τις τελευταίες ημέρες, όταν άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι για τη θέση αυτή ενδιαφερόταν και η Τουρκία. Σχετική τηλεφωνική συνομιλία είχαν προ ημερών οι πρόεδροι της Τουρκίας και της Γαλλίας.

Η θέση του προέδρου Μακρόν στο ζήτημα μιας τουρκικής υποψηφιότητας έχει αποφασιστική σημασία, καθώς η Γαλλία, ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, μπορεί να «κάψει» μια υποψηφιότητα ασκώντας βέτο ή να την αφήσει να «περπατήσει» διά της αποχής της. Είναι εύλογη έτσι η ανησυχία της ελληνικής πλευράς ότι ένα γαλλοτουρκικό «παζάρι» μπορεί ξαφνικά να φέρει ένα ανεπιθύμητο αποτέλεσμα.

Oπως συνέβη λοιπόν με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βεγγάζη, ή παλιότερα με τη θερμή συνάντηση του προέδρου Τραμπ με τον Ερντογάν στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, η Αθήνα κινδυνεύει για άλλη μια φορά να αιφνιδιαστεί. Εκεί, δεν περίμενε τη στροφή της Βουλής της Ανατολικής Λιβύης ή τις δημόσιες εκφράσεις θαυμασμού του αμερικανού προέδρου προς τον τούρκο ομόλογό του.

Εδώ, δεν περιμένει μια επαμφοτερίζουσα στάση ενός ισχυρού συμμάχου όπως η Γαλλία. Ομως μια χώρα δεν μπορεί να πορεύεται κάτω από συνεχείς αιφνιδιασμούς, πολύ περισσότερο που η αντιπολίτευση, δεξιά και αριστερή, σπεύδει κάθε φορά να μιλήσει για «εθνική ήττα». Η άσκηση διπλωματίας πρέπει να έχει προληπτικό, όχι παθητικό χαρακτήρα, και να συνοδεύεται από πρωτοβουλίες.

Το ερώτημα είναι αν αυτές οι πρωτοβουλίες πρέπει να έχουν επιθετικό χαρακτήρα, όπως είναι η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης, ή να αποσκοπούν στην προσέγγιση. Με δεδομένο ότι η Ελλάδα και η Τουρκία είναι «καταδικασμένες» να ζουν δίπλα δίπλα, η απάντηση είναι αυτονόητη. Και όπως είχε πει με άλλη ευκαιρία ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, οι ευκαιρίες δεν είναι άπειρες.