Η χαρακτηριστική ατάκα από την ταινία του Σταύρου Τσιώλη Ας περιμένουν οι γυναίκες αναφέρεται στα υπαρξιακά αδιέξοδα των ανθρώπων. Αλλά όχι μόνο. Αλλωστε, κάθε κινηματογραφική ιστορία είναι συνήθως μια αφορμή για να μιλήσουμε για κάτι ευρύτερο. Ετσι κι εδώ, αυτή η φράση γίνεται η αφετηρία για να συζητήσουμε το πώς η ζωή έχει πάντα τον τρόπο να μας θέτει τις δικές της προτεραιότητες. Και να τιμωρεί όσους επιμένουν να τις αγνοούν.
Στη συγκυρία μας, αυτή των πολλαπλών κρίσεων, πράγματα που έμοιαζαν κεκτημένα κι αυτονόητα έχουν χαθεί πια μέσα από τα χέρια μας. Το πιο χαρακτηριστικό είναι το κοινωνικό κράτος. Η μεγαλύτερη κατάκτηση των εργαζομένων μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και ο πρώτος στόχος του νεοφιλελευθερισμού. Με τη μεγάλη υπόσχεση πως αν το δώσουμε στα χέρια της κερδοσκοπικής δραστηριότητας, θα έχουμε καλύτερες και φτηνότερες υπηρεσίες. Το αποτέλεσμα το ξέρουμε πια.
Γι’ αυτό και μία από τις επτά μεγάλες δεσμεύσεις στη διακήρυξη της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης είναι μια νέα ζωή για το κοινωνικό κράτος. Αλλά αναρωτιέται κανείς: Αυτό το σχέδιο μπορεί να αφορά μόνο την Αριστερά;
Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν τους χειρότερους φόβους μας. Το 2025, το 27,5% των κατοίκων της Ελλάδας βρισκόταν μπροστά στον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE), ξεκάθαρα αυξανόμενο από 26,4% το 2023 και 26,9% το 2024. Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκεται στο 20,9%, γεγονός που κατατάσσει την Ελλάδα στη δεύτερη χειρότερη θέση στην ΕΕ.
Από την άλλη, η κατάσταση των υπηρεσιών στην κοινωνική προστασία, την υγεία και την παιδεία είναι γνωστή. Ο,τι λειτουργεί είναι επειδή βασίζεται στο φιλότιμο, δηλαδή στην προσωπική υπέρβαση των ανθρώπων.
Επομένως, η ΕΛΑΣ έχει υποχρέωση να παρουσιάσει και να εφαρμόσει το σχέδιό της, που στηρίζεται αφενός στη μείωση του φορολογικού βάρους των μισθωτών, αφετέρου στην επανίδρυση του κοινωνικού κράτους, με έμφαση στην υγεία και την παιδεία. Αλλά αυτό προϋποθέτει τόσο συναινέσεις, όσο και συγκρούσεις.
Γιατί αυτό το σχέδιο πάει μαζί με ένα δικαιότερο φορολογικό σύστημα που θα αμβλύνει το βάρος των μισθωτών και θα το μεταφέρει στα πολύ υψηλά εισοδήματα και κέρδη. Πάει μαζί με τη θεσμοθέτηση της πατριωτικής εισφοράς για τα πολύ υψηλά κέρδη εταιρειών. Και έτσι θα δημιουργήσουμε τον δημοσιονομικό «χώρο» ώστε να εφαρμοστούν πολιτικές σε τρεις άξονες:
Πρώτον, στην προστασία από την ακρίβεια με γενναίες και εφαρμόσιμες πολιτικές στα πεδία της στέγασης, του ελέγχου των τιμών σε βασικά είδη και στην ενέργεια, μέσω της μείωσης του ΦΠΑ και άλλων μέτρων.
Δεύτερον, στην αύξηση μισθών των επαγγελματιών όπως οι γιατροί, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί. Και με συγκεκριμένα μέτρα, ώστε να πετύχουμε την καθολική και ισότιμη κάλυψη υγείας όλων των πολιτών.
Τρίτον, στην προστασία της ευαλωτότητας με έμφαση στην παιδική ηλικία και τους ηλικιωμένους, με πλέγμα πολιτικών που περιλαμβάνουν την πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες.
Πού είναι, λοιπόν, η παγίδα της ζωής; Μα στο να αποφεύγουμε να απαντάμε στο κοινό ερώτημα. Οι εκρηκτικές κοινωνικές ανισότητες, η κλιματική αλλαγή, η κρίση στέγασης, οι προκλήσεις της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης με την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης, η άνοδος της Ακροδεξιάς και ο πόλεμος μας δείχνουν σε ποια ζητήματα πρέπει να απαντήσουμε, αν θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι. Και η κυβερνητική εμπειρία της Αριστεράς σε κυβερνήσεις σε Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία έχει φέρει εκ των πραγμάτων μια σύγκλιση. Εχει δώσει ρεαλιστική διάσταση στην Αριστερά, που κλήθηκε να αντιμετωπίσει τα προβλήματα των ανθρώπων στην πράξη, και έχει ριζοσπαστικοποιήσει τη Σοσιαλδημοκρατία. Υπό αυτό το πρίσμα, αξίζει να σκεφτεί κανείς τι είναι ακριβώς ο Σάντσεθ και πού εντάσσεται ο Μαμντάνι; Ο Αλέξης Τσίπρας με τον Μπέρνι Σάντερς ανήκουν σε άλλα στρατόπεδα; Η σύνδεση μεταξύ των πολιτικών ρευμάτων δεν είναι άλλη από την ανθρώπινη ανάγκη και τη ρήξη με τις οικονομικές, κοινωνικές, έμφυλες και περιβαλλοντικές ανισότητες που δεν τις θεωρούμε φυσικές. Αυτό είναι το (κρίσιμο) σημείο συνάντησης σήμερα για να μην πέφτει κάποιος σε παγίδες.
Η Θεώνη Κουφονικολάκου είναι εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛΑΣ
