Στην Ουάσιγκτον εντός του πρώτου δεκαημέρου του Ιουνίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί η επόμενη σύνοδος ενέργειας του σχήματος 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες). Η συνάντηση αυτή, πιθανώς στο διάστημα 9-10 Ιουνίου, η οποία θα γίνει σε επίπεδο υπουργών και με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων των τεσσάρων χωρών που συμμετέχουν στη συμφωνία, επιβεβαιώνει τη θέληση των εμπλεκομένων να ενισχυθεί η δυναμική που διαμορφώθηκε πριν από λίγους μήνες στη συνάντηση της Αθήνας – τον περασμένο Νοέμβριο. Παράλληλα αναμένεται να αναδειχθεί το συγκεκριμένο πλαίσιο συνεργασίας που αποφασίστηκε ως βασικό εργαλείο της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το σχήμα 3+1 αποτελεί βασικό πυλώνα για τον διάδρομο IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor), με έμφαση στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Αν. Μεσόγειο.
Στα τέλη του 2025, επιβεβαιώθηκε η δέσμευση των τεσσάρων μερών (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ) για κοινές δράσεις, με έμφαση στη διασύνδεση ενέργειας και την καινοτομία. Μάλιστα οι τρεις χώρες – Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ – υπέγραψαν τριμερές σχέδιο συνεργασίας για το 2026, το οποίο τελεί υπό την υποστήριξη των ΗΠΑ, δημιουργώντας ένα ισχυρό «τείχος» προστασίας στην περιοχή.
Οι συμμετέχοντες υπουργοί των τριών χωρών στη σύνοδο στην Ουάσιγκτον αναμένεται να εξειδικεύσουν τα επόμενα βήματα της συνεργασίας τους, με στόχο να λειτουργήσει ως ένας σταθερός γεωπολιτικός άξονας, και παράλληλα από κοινού με τις ΗΠΑ να ενισχύσουν την παρουσία τους για την προώθηση της σταθερότητας και των ενεργειακών ροών προς την Αν. Μεσόγειο. Αλλωστε η γεωπολιτική κρίση που εξελίσσεται απαιτεί την επιτάχυνση των όποιων ενεργειών.
Τον περασμένο Νοέμβριο στην Αθήνα οι τέσσερις συμμετέχουσες χώρες είχαν δηλώσει τη στήριξή τους σε ευρύτερα έργα περιφερειακής διασυνδεσιμότητας, τόσο σε αυτά που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη όσο και σε μελλοντικά, στο πλαίσιο του διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης, σε κοινή δήλωση ύστερα από συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συνεδρίασης της διακυβερνητικής διατλαντικής συνεργασίας για την ενέργεια (P-Tec).
Επιπλέον, είχαν δεσμευτεί να αξιοποιήσουν το σχήμα 3+1 για την υποστήριξη του στόχου διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών της περιοχής, μειώνοντας την εξάρτηση από κακόβουλους παράγοντες και ενισχύοντας τη συνδεσιμότητα μεταξύ ομοφρόνων περιφερειακών εταίρων.
Δεδομένων αυτών, η συνάντηση θα έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται στο επίκεντρο μιας κρίσης, η οποία έχει δημιουργήσει ασφυκτικές συνθήκες στις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Υπό αυτές τις συνθήκες και σε αυτό το περιβάλλον που διαμορφώνεται, η Ελλάδα αποκτά σημαίνοντα ρόλο.
Οι επαφές στο Χιούστον
Μάλιστα, στις επαφές που είχε στο Χιούστον του Τέξας, την εβδομάδα που πέρασε, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, στο πλαίσιο της συμμετοχής του στο διεθνές ενεργειακό συνέδριο CERAWeek 2026, αναφέρθηκε στο θέμα των διασυνδέσεων, αναδεικνύοντας τη σημασία της περιφερειακής συνεργασίας ως βασικής προϋπόθεσης για τη διαμόρφωση ενός σταθερού και προβλέψιμου ενεργειακού περιβάλλοντος, υπογραμμίζοντας μάλιστα τον σημαντικό ρόλο του 3+1.
Οπως εξήγησε ο Στ. Παπασταύρου, αυτή η πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για την ευρύτερη περιοχή, καθώς εδράζεται στην εμπιστοσύνη, τη σταθερότητα και την τήρηση κοινών κανόνων, συμβάλλοντας στον περιορισμό των περιφερειακών εντάσεων. Τόνισε μάλιστα ότι με δεδομένο πως η Ανατολική Μεσόγειος διαθέτει σημαντικό ενεργειακό δυναμικό, το οποίο έως σήμερα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο, η υλοποίηση της πρωτοβουλίας αποκτά σημαντικό ρόλο για την ενεργειακή ασφάλεια.
Ο έλληνας υπουργός, αναφερόμενος σε ομιλία του στη στάση της Τουρκίας, εξήγησε ότι η χρήση ή η απειλή χρήσης βίας δεν μπορεί να αποτελεί αποδεκτό τρόπο άσκησης πολιτικής και πως η περιφερειακή συνεργασία προϋποθέτει σεβασμό των κανόνων, εμπιστοσύνη και σταθερότητα, διευκρινίζοντας ότι το 3+1 δεν είναι μια πρωτοβουλία αποκλεισμού, αλλά ένα μοντέλο συνεργασίας, βασισμένο στη θεσμική συνεννόηση.
«Η περιφερειακή συνεργασία οφείλει να στηρίζεται στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, στην εμπιστοσύνη και στην αξιοπιστία», είπε ο Στ. Παπασταύρου και σημείωσε ότι το σχήμα 3+1 (Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ και ΗΠΑ) στον τομέα της ενέργειας αποτελεί ένα νέο μοντέλο συνεργασίας, βασισμένο στην τήρηση των διεθνών κανόνων.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον ίδιο, η πρωτοβουλία 3+1 είναι ένας νέος τρόπος συνεργασίας, ένα νέο μοντέλο που βασίζεται στην εμπιστοσύνη, τη σταθερότητα και την αξιοπιστία, που περιορίζει τις προκλήσεις και δημιουργεί στους επενδυτές την αίσθηση ενός σταθερού πλαισίου.
Διασύνδεση με Κύπρο
Και ενώ έχει ήδη δοθεί το ραντεβού στην Ουάσιγκτον τον Ιούνιο, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, όπως όλα δείχνουν, θα είναι εκείνη που θα αναλάβει την επικαιροποίηση των μελετών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου και Ελλάδας, όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης σε πρόσφατη συνέντευξή του, λέγοντας ότι οι υπουργοί Ενέργειας Κύπρου και Ελλάδας θα στείλουν κοινή επιστολή στην πρόεδρο της τράπεζας, υποβάλλοντας σχετικό αίτημα.
«Για μας είναι στρατηγικής σημασίας το έργο γιατί είμαστε και ενεργειακά απομονωμένοι. Εχουμε την ίδια προσέγγιση με την ελληνική κυβέρνηση για τη στρατηγική σημασία του έργου και αποφασίσαμε να πάμε στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, λόγω αξιοπιστίας και τεχνογνωσίας, για να γίνει η επικαιροποίηση το συντομότερο δυνατό».
