Γονείς με τα μωρά στα χέρια περίμεναν ώρες ολόκληρες στην ουρά για να πάρουν φαγητό ή για να χρησιμοποιήσουν τις τουαλέτες, άλλωστε αναλογούσε μία τουαλέτα σε 100 και πλέον ανθρώπους. Εφηβες κοπέλες κυκλοφορούσαν, έχοντας κρυμμένα στις τσέπες τους μαχαίρια, προκειμένου να προφυλαχθούν από έναν ενδεχόμενο βιασμό. Ενώ ανήλικα – συνήθως ασυνόδευτα – παιδιά σκέφτονταν ακόμη και την αυτοκτονία για να γλιτώσουν από τις απάνθρωπες συνθήκες στις οποίες ζούσαν. Κι όλα αυτά συνέβαιναν καθημερινά στην… επίγεια κόλαση της Μόριας, σε μια εποχή που το νησί της Λέσβου είχε βρεθεί στην πρώτη γραμμή της προσφυγικής κρίσης, σηκώνοντας δυσανάλογα μεγάλο βάρος – όπως και άλλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Η «ντροπή της Ευρώπης»
Εχουν περάσει πεντέμισι χρόνια από τότε που το «κολαστήριο της Ελλάδας», η «ντροπή της Ευρώπης», η «αποθήκη ψυχών» – όπως χαρακτήριζαν το ΚΥΤ της Μόριας στη Λέσβο εντός και εκτός ελληνικών συνόρων – σταμάτησε να λειτουργεί, μετά και τις εκτεταμένες καταστροφές που είχε υποστεί ο χώρος από τη φωτιά που ξέσπασε, ύστερα από επεισόδια που σημειώθηκαν μεταξύ φιλοξενουμένων. Για μία πενταετία, όμως, το κέντρο της Μόριας – με μέγιστη χωρητικότητα 3.000 ατόμων – «φιλοξενούσε» εγκλωβισμένους σε έναν ακατάλληλο χώρο, ενώ υπήρχε και περίοδος που ο αριθμός των στοιβαγμένων σε ανεπαρκείς υποδομές έφτανε ακόμη και τις 20.000.
Αυτός ο χώρος, λοιπόν, που για χρόνια δυσφημούσε το νησί της Λέσβου αλλά και ολόκληρη τη χώρα, μετατρέπεται σε χώρο παιδείας και πολιτισμού. Αλλωστε, το 2023 παρουσιάστηκε το σχέδιο αξιοποίησης του πρώην ΚΥΤ Μόριας, παρουσία του Πρωθυπουργού, έργο που εντάχθηκε στο πρόγραμμα του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών που επλήγησαν από το Μεταναστευτικό.
Ο χώρος του πρώην ΚΥΤ της Μόριας, που για χρόνια δυσφημούσε το νησί της Λέσβου αλλά και ολόκληρη τη χώρα, μετατρέπεται σε χώρο παιδείας και πολιτισμού, με την κατασκευή σχολικών και πανεπιστημιακών μονάδων και εγκαταστάσεων
Οπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας, η έκταση των τουλάχιστον 52 στρεμμάτων έχει περάσει πια στον δήμο. «Σε εξέλιξη βρίσκεται ο καθαρισμός της έκτασης, απ’ όπου απομακρύνονται τα καμένα υλικά και οι εγκαταλελειμμένες κατασκευές που εξυπηρετούσαν το ΚΥΤ, αλλά και απόβλητα. Τον επόμενο μήνα, μάλιστα, αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί ο καθαρισμός και η περιβαλλοντική αναβάθμιση του χώρου για να ξεκινήσει η αξιοποίησή του».
Ο Π. Χριστόφας συμπληρώνει πως μέχρι τον Μάιο – και εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά – θα υπογραφεί η σύμβαση για την κατασκευή του Μουσικού Σχολείου. «Πρόκειται για ένα σχολείο που για δεκαετίες… ταλαιπωρείται καθώς περιφέρεται σε διάφορα κτίρια. Για τη δημοτική μας Αρχή, λοιπόν, η στέγαση του Μουσικού Σχολείου ήταν προτεραιότητα. Είναι ενδεικτικό πως αυτή τη στιγμή φιλοξενείται σε χώρους της ΔΥΠΑ». Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στο πρώην hotspot της Μόριας θα ανεγερθεί το σχολείο, δυναμικότητας 250 μαθητών, συνολικής επιφάνειας σχεδόν 5.000 τ.μ.
Στο μεταξύ, ο Δήμος Μυτιλήνης έχει έτοιμο τον φάκελο για τη μελέτη κατασκευής του Ειδικού Γυμνασίου και Λυκείου και, όπως διευκρινίζει ο δήμαρχος, βρίσκονται προς αναζήτηση χρηματοδότησης. Οσο για τον υπόλοιπο χώρο της έκτασης, βάσει του αρχικού πλάνου, πρόκειται να χρησιμοποιηθεί από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου – το οποίο, σημειωτέον, είχε δώσει το πράσινο φως για την αξιοποίηση του χώρου, καθώς είχε εκπονήσει μελέτη για την επικινδυνότητα των αποβλήτων, από την προηγούμενη χρήση της περιοχής, με τα αποτελέσματα να βγαίνουν «καθαρά» για την ύπαρξη επικίνδυνων χημικών στοιχείων. Οπως είχε αρχικά γίνει γνωστό, στο πρώην Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης το Πανεπιστήμιο έβλεπε θετικά την κατασκευή πανεπιστημιακών αιθουσών, ακόμη και φοιτητικής εστίας.
«Το σημαντικό, πάντως, είναι πως ένας χώρος που είχε συνδεθεί με άσχημες και σκοτεινές καταστάσεις, ένας χώρος που είχε στιγματιστεί, μετατρέπεται πλέον σε κάτι φωτεινό», καταλήγει ο Παναγιώτης Χριστόφας.
Αξίζει να σημειωθεί πως τις προηγούμενες ημέρες το νησί της Λέσβου επισκέφθηκε η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη, η οποία τόνισε πως «το νησί έχει πλέον γυρίσει σελίδα και έχει αφήσει οριστικά πίσω του εικόνες που δεν τιμούσαν τη χώρα, όπως εκείνες που είχαν διαμορφωθεί στη Μόρια και είχαν εκθέσει διεθνώς την Ελλάδα».
