Εκλεψε ο σημαντικότερος συγγραφέας της Αλγερίας, Καμέλ Νταούντ, την πραγματική ιστορία ενός θύματος του εμφυλίου για το βιβλίο του που κέρδισε το βραβείο Γκονκούρ;
Αυτό υποστηρίζει η Σαάντα Αρμπάν που έχει ξεκινήσει μια μάχη που δεν περιορίζεται στο νομικό πλαίσιο, αλλά θέτει και ζητήματα ηθικής της λογοτεχνίας.
Ολα ξεκίνησαν 11 ημέρες μετά την απονομή του βραβείου (του κορυφαίου της γαλλικής λογοτεχνίας, που μεταφράζεται σε σχεδόν ένα εκατ. ευρώ εισπράξεις από πωλήσεις τις πρώτες εβδομάδες μετά την απονομή του) στον Νταούντ, τον Νοέμβριο του 2024, όταν η 30χρονη Αρμπάν εμφανίστηκε στην αλγερινή τηλεόραση.
Η γυναίκα με την εμφανή τραχειοστομία ισχυρίστηκε ότι ο συγγραφέας είχε κλέψει την προσωπική της ιστορία για να γράψει το best-seller του. «Εκρυβα την ιστορία μου, έκρυβα το πρόσωπό μου. Δεν θέλω να με δείχνουν. Είναι η προσωπική μου ζωή, είναι η ιστορία μου. Είμαι η μόνη που πρέπει να καθορίζει πώς πρέπει να δημοσιοποιηθεί», υποστήριξε. Και υποστήριξε πως σε έναν μόνο άνθρωπο είχε αποκαλύψει τα πάντα, χωρίς φίλτρο: στην ψυχίατρό της, η οποία είναι η σύζυγος του συγγραφέα.
Το βιβλίο που έχει τον τίτλο «Ουρί», και το οποίο δεν εκδόθηκε στην Αλγερία, αφηγείται την ιστορία του εμφυλίου (της σύγκρουσης μεταξύ της κυβέρνησης και ένοπλων ισλαμιστικών ομάδων κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990) μέσα από το βλέμμα μιας 26χρονης γυναίκας. Η Αυγή, όπως είναι το όνομά της, επέζησε από μια σφαγή που έγινε στο χωριό της. Στο μυθιστόρημα, τρομοκράτες σκότωσαν την οικογένειά της και την τραυμάτισαν στον λαιμό με ένα μαχαίρι. Η επίθεση της άφησε μια μεγάλη ουλή και για να αναπνέει έχει υποβληθεί σε τραχειοστομία, ενώ η φωνή της μόλις που ακούγεται.
Η πλοκή τοποθετείται στο 2018 με την Αυγή να είναι έγκυος σε ένα κορίτσι το οποίο αποκαλεί ουρί, όπως τις «παρθένες του παραδείσου». Καθώς σκέφτεται να προχωρήσει σε άμβλωση, επιστρέφει στον τόπο της σφαγής και το μυθιστόρημα παίρνει τη μορφή ενός εσωτερικού μονολόγου μεταξύ της Αυγής και του αγέννητου παιδιού της.
Μετά την κυκλοφορία του βιβλίου η Αρμπάν μήνυσε τον συγγραφέα τόσο στην Αλγερία όσο και στη Γαλλία. Στην Αλγερία, η υπόθεσή της επικεντρώνεται στα ιατρικά της αρχεία, τα οποία, όπως ισχυρίζεται, κλάπηκαν από ένα νοσοκομείο στο Οράν και χρησιμοποιήθηκαν ως ερευνητικό υλικό για το βιβλίο. Στη Γαλλία, μηνύει τον συγγραφέα και τον εκδοτικό οίκο Γκαλιμάρ για παραβίαση της ιδιωτικής ζωής και συκοφαντική δυσφήμιση, απαριθμώντας τουλάχιστον 30 κοινά σημεία του βιβλίου και κομβικών γεγονότων της ζωής της.
Ο Νταούντ υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει βάση για τέτοιους ισχυρισμούς και ότι το έργο του βασίζεται σε πολλές ιστορίες από τη λεγόμενη «μαύρη δεκαετία» της Αλγερίας. Διατείνεται δε, ότι η Αρμπάν υποκινείται από την αλγερινή κυβέρνηση που έχει ως στόχο να ανατρέψει εξέχοντες επικριτές του κυβερνώντος καθεστώτος.
Σε ποιον ανήκει μια ιστορία;
«Η υπόθεση αγγίζει πολλά ερωτήματα που στοιχειώνουν τον λογοτεχνικό κόσμο», σημειώνει σε δημοσίευμά της η βρετανική εφημερίδα «Guardian». «Σε ποιον ανήκει μια ιστορία; Είναι αποδεκτό να χρησιμοποιεί κανείς την ιστορία κάποιου άλλου για δικό του όφελος; Αλλάζει η απάντηση όταν ο ένας διάδικος είναι άνδρας, και ο άλλος γυναίκα ή όταν ο ένας είναι διάσημος και η άλλη θύμα ενός γεγονότος που την άφησε σχεδόν κυριολεκτικά άφωνη;».
Ενδιαφέρον έχει και η νομική εκπροσώπηση των δύο αντιδίκων. Την Αρμπάν εκπροσωπεί ο διάσημος δικηγόρος ειδικός σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ουίλιαμ Μπουρντόν, ενώ τον Νταούντ εκπροσωπεί η Ζακλίν Λαφόν-Αΐκ που υπερασπίστηκε πρόσφατα τον πρώην γάλλο πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί.
