Δυτικόφοβη Δύση

Οσο οξύνεται η δράση του πολεμικού ισλαμισμού και διευρύνεται η επιρροή του, τόσο βαθαίνει στη Δύση η κουλτούρα μιας ασπόνδυλης πολιτιστικής χωρητικότητας. Αυτή η μορφή πολιτιστικού αποσχηματισμού συνήθως φοράει την εσάρπα του δικαιωματισμού, χωρίς όμως να ενσωματώνει και τις ποιότητες μιας ολοκληρωμένης πολιτικοθεωρητικής διεκδίκησης. Η πολιτική αργκό την προσδιορίζει με τον πατερναλιστικό όρο «συμπεριληπτικότητα». Πρόκειται για κάτι εννοιολογικά πλαστικό και εκτατό, που μεταμφιέζεται σε επιεικές.

Οσο διευρύνεται η συγκίνηση που δημιουργούν στον τυπικό δυτικό η στρατιωτικοποίηση της θρησκείας και οι κάθε λογής μπρουταλισμοί, τόσο διεγείρονται λαϊκές, ορμικές αντιδράσεις, όπως οι πρόσφατες στη Βρετανία, διάφορα μαζικά φονικά σε ευρωπαϊκές χώρες, ο ανελέητος ξυλοδαρμός κάποιου που «έμοιαζε Εβραίος» κ.λπ. Τόσο συχνότερα διάφορα φαινόμενα βίας περνούν στα όρια μιας γενικής κουλτούρας ακρότητας. Μιας πολυσύνθετης ακρότητας, με οργανωμένα, συνωμοτικά, οπαδικά ή θυμικά, τυφλά χαρακτηριστικά, που εκτοπίζουν κάθε κριτική. Αυτόματα κατατάσσεται κάποιος στους «άλλους», σε μια γενική, εχθρική αλλότητα. Ολοι εννοούν τους άλλους ως μισητούς. Οι πολιτικοθρηκευτικοί φανατισμοί φταίνε ή απλώς μορφοποιούν το προ-εδραιωμένο βαθύτατο μίσος; Είναι λοιπόν αλήθεια;

Η φιλελεύθερη Δύση, η κερδισμένη ελευθεροφροσύνη, βρίσκονται σε αποδρομή, σε δημογραφική, πολιτιστική, θεωρησιακή έκπτωση; Και ποιος είναι ο δίκαιος που αποτιμά ρεαλιστικά την κατάσταση; Αυτός που κατηγορεί τις δυτικές δημοκρατίες ως ισλαμοφοβικές ή αυτός που κατηγορεί τις διάφορες συνοικιακές σέχτες των δυτικών πόλεων, ως προαγωγούς μίσους και δυτικοφοβίας; Και ποιος έχει δίκιο; Αυτός που κατηγορεί τον τρομοκρατικό θρησκευτισμό ή ο άλλος που κατηγορεί τη Δύση ως ένα πλαδαρό αυτοδιαλυόμενο «Woke» πλάσμα; Δίκιο έχει αυτός που κατηγορεί τη Δύση πως αυτοκατανοείται ενοχικά ή αυτός που την κατηγορεί ως πολεμοχαρή και επεμβατική; Ή μήπως σε αυτό τον παγκόσμιο πόλεμο δίκιο έχει ο αναβιωτής, που θεωρεί όλα τα φαινόμενα ως μεταμφιέσεις του ταξικού πολέμου και της σύγκρουσης για κάρπωση παραγωγικών δυνάμεων και πλουτοπαραγωγικών πηγών;

Σίγουρα καταστρέφονται ολόκληρες περιοχές οικονομίας μέσα από τον χρηματοπιστωτικό μύλο, ανασχεδιάζονται δικαιικές ιεραρχήσεις και πρακτικές, διεγείρονται πόλεμοι και εντάσεις σε διάφορα σημεία του πλανήτη και συγχρόνως διαμορφώνονται πολιτικές τύψεων. Μια τεράστια βιομηχανία ελεημοσύνης και φιλευσπλαχνίας, πάνω στην εξαιρετική ανάπτυξη πολεμικής βιομηχανίας. Μοιάζει με ειρωνεία.

Σε κάθε περίπτωση ο όρος «συμπερίληψη» είναι μειωτικός. Γίνεσαι περιεχόμενος σε ένα προϋπάρχον, στοργικό «περιέχον». Σε φιλοξενεί μια επιεικής θαλπωρή ενός αόριστου εναγκαλισμού. Με το τέχνασμα αυτό, η Δύση σαν να πετά τις ενοχές (και τις πομπές) της, με μια επιθετική δουλοφροσύνη. Πάντως σε αυτό τον βρασμό δυσκολεύεται κάποιος να δει με καθαρό μάτι ορισμένα πρόδηλα. Για παράδειγμα, ότι υπάρχει πολεμικός ισλαμισμός, ο οποίος μεθοδικά και σχεδιασμένα και με πολλούς τρόπους επηρεάζει μεγάλες ιδεολογικές επικράτειες, όχι μόνο της ξέπνοης και ενίοτε θρησκόληπτης Αριστεράς, αλλά και των πιο σκληρών πολιτικών δομών του διεθνούς συστήματος και του σύμπαντος της επικοινωνίας. Που ανταγωνίζεται μεγάλες δυτικές κατακτήσεις, όπως η ανεξιθρησκία, η κοινοβουλευτική δημοκρατία, η ισότητα φύλων, η ελευθερία ερωτικών, πολιτικών, αισθητικών επιλογών, τα ίσα δικαιώματα, η έννοια του εθνικού αυτοπροσδιορισμού κ.λπ. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να δώσει κανείς ορθολογικές ερμηνείες αυτής της πολιτικής αδυναμίας, δισταγμού, ταλαντεύσεων, διπλής γλώσσας, που χαρακτηρίζουν τον δυτικό λόγο, πέραν της μεγάλης εσωτερικής αποδιάρθρωσης της Δύσης.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ