«Η οικογένεια {CR}είναι μια μορφή πατρίδας σε ατομική συσκευασία»

Η «Ερημη χώρα», μια δυνατή οικογενειακή ιστορία με στοιχεία γουέστερν, είναι η νέα παραγωγή της ΕΡΤ σε σενάριο και σκηνοθεσία Γιώργου Γκικαπέππα. Η σειρά οκτώ επεισοδίων θα προβληθεί αποκλειστικά στο Ertflix, τη δωρεάν ψηφιακή πλατφόρμα της δημόσιας τηλεόρασης, προτού βρει τον δρόμο της για τη συχνότητα της ΕΡΤ1. Η αφήγηση φέρει ένα 11χρονο κορίτσι που πάσχει από εκλεκτική αλαλία να χάνει σε τροχαίο τους γονείς της, στην επιμέλεια του μοναχικού παππού της, ο οποίος αρνείται πεισματικά να την αναλάβει. Τη λύση προσπαθούν να δώσουν μια κοινωνική λειτουργός κι ένας εισαγγελέας ανηλίκων αλλά σε αυτήν την περιπέτεια κηδεμονίας έρχονται όλοι αντιμέτωποι με τους δαίμονές τους, μέχρι η παγωμένη καρδιά τους να σκιρτήσει ξανά. Για όλα αυτά, ο Γιώργος Γκικαπέππας μιλάει στα «Πρόσωπα».

Πώς προέκυψε η ιδέα για τη σειρά;

Η ιδέα ξεκίνησε πριν από έξι χρόνια ως προσχέδιο για ταινία με ήρωα ένα παιδί που δεν ανήκει πουθενά. Αυτό το «πουθενά» ήταν η βασική ιδέα, η αίσθηση ότι είσαι έκθετος σε ένα ανοίκειο περιβάλλον μετά από μια μεγάλη απώλεια. Ξεκίνησα να δουλεύω την ιδέα ίσως και κάτω από την επίδραση της προσφυγικής κρίσης αλλά τα ερωτήματά μου είχαν να κάνουν κυρίως με τον εσωτερικό πόλεμο μέσα στον οποίο το τραύμα βιώνεται ως απώλεια εσωτερικής πατρίδας.

Η σειρά έχει αναφορές στο ομώνυμο ποίημα του Τ.Σ. Ελιοτ;

Η Μαρίνα, η κοινωνική λειτουργός που αναλαμβάνει τη μικρή ηρωίδα της σειράς, βρίσκει την «Ερημη χώρα» ανάμεσα σε βιβλία του χαμένου πατέρα της και συνδέει στίχους με τον μοναχικό και δυσπρόσιτο παππού της μικρής και κάποια στιγμή τού χαρίζει το βιβλίο. Οταν εκείνος με τη σειρά του το ξεφυλλίζει, συναντά σ’ αυτούς τους στίχους το παρελθόν του και τη δική του έρημη χώρα. Η αλήθεια είναι ότι διαβάζοντας την «Ερημη χώρα» ακούς έναν μονόλογο με την αφηγηματική πλοκή ενός ονείρου, σαν μια χούφτα σπασμένες εικόνες όπου χτυπάει ο ήλιος. Οπότε, χωρίς να το έχω σχεδιάσει, δανείστηκα τον μεταφρασμένο τίτλο του Σεφέρη και τον έδωσα στην ιστορία.

Στο μικροσκόπιό σας βάζετε την «αγία ελληνική οικογένεια». Είναι αυτή η πηγή των κακών που βιώνουμε σήμερα ως κοινωνία;

Η «αγία ελληνική οικογένεια» έχει προϊστορία, αμαρτίες, κοινά μυστικά αλλά και αγάπη, και συνήθως είναι πιο δυνατή από το κοινωνικό περιβάλλον. Είναι μια μορφή πατρίδας σε ατομική συσκευασία. Και κανείς δεν μπορεί να την ξεπεράσει. Ούτε ο φυγάς. Γι’ αυτό, τα ερωτήματα που αφορούν εμένα σε ένα οικογενειακό δράμα έχουν να κάνουν με πρόσωπα και ρόλους που καθρεφτίζουν σχέσεις εξουσίας αλλά και ψυχικά σημάδια. Γιατί δεν είναι μόνο ο πατριάρχης το στερεότυπο, είναι και τι έχει δημιουργηθεί κάτω απ’ αυτό. Δεν είναι τυχαίο ότι το θέατρο σε όλη του την ιστορία και σε κορυφαία έργα του αφαίρεσε τη μορφή του πατέρα (δολοφονημένου ή απόντα) για να δει τι συμβαίνει «μετά τον πατέρα». Φεύγει ποτέ από μέσα σου αυτός που σε μεγάλωσε; Ξέρεις τι μορφή έχει καταλάβει μέσα σου και αν συνεχίζει να μιλάει αντί για σένα; Στη σειρά βλέπουμε ένα σιωπηλό κορίτσι που μεγάλωσε ακούγοντας για τον μισάνθρωπο παππού της, εκείνη όμως μέσα της τον έφτιαξε με τον δικό της τρόπο γιατί ήθελε να ξεφύγει από τα δεσμά των γονιών της μέσα στα οποία φυλακιζόταν. Κι αυτός όμως ακόμα, ο πατριάρχης, ο μοναχικός πιστολάς παππούς, φέρει κι εκείνος τη σκιά του δικού του αυταρχικού πατέρα. Ενας κύκλος που δεν κλείνει.

Σημαντικό στοιχείo της «Ερημης χώρας» είναι η σιωπή όπως και της παλιότερης ταινίας σας «Silent». Η φόρμα αυτή φαίνεται να σας ταιριάζει. Θεωρείτε πως πολλές φορές η σιωπή τα λέει όλα;

Ο Ελιοτ λέει «δεν ήμουν ζωντανός, μήτε πεθαμένος, και δεν ήξερα τίποτε, κοιτάζοντας την καρδιά του φωτός, τη σιωπή». Η σιωπή είναι όλη μας η αλήθεια. Πολλές φορές όμως είναι αδύνατο να ξεχωρίσεις αν η σιωπή είναι φως ή σκοτάδι. Η μικρή ηρωίδα της σειράς πάσχει από επιλεκτική αλαλία, που σημαίνει άγχος για την ομιλία. Αυτή η σιωπή είναι φυλακή: το να θες αλλά να μην μπορείς να μιλήσεις ή να φοβάσαι. Οσο λοιπόν η φωνή εκφράζει ελευθερία, η σιωπή μπορεί να δηλώνει εγκλωβισμό ή άρνηση για επικοινωνία. Ολα είναι αλλιώς ύστερα από μια λέξη που εκστομίζεις, και αυτό πολλοί άνθρωποι το φοβούνται.

Μια «έρημη χώρα» για εσάς ποια είναι;

Η έρημη χώρα μέσα μας.  Σαν ένα καταφύγιο που στην αρχή σε τρομάζει αλλά μετά γίνεται η φωλιά του άγριου ζώου. Μπορεί να μην υπάρχει κανείς τριγύρω αν φωνάξεις αλλά συνηθίζεις και μόνον εκεί νιώθεις ασφαλής αποφεύγοντας τον φόβο και στολίζοντας το τίποτα με υπολείμματα κατεστραμμένων ονείρων και συντρίμμια από επιθυμίες.

Η σειρά αποτελεί την πρώτη παραγωγή του Ertflix. Είναι ένα ρίσκο το να συστήνεται μια νέα δουλειά μέσω μιας ελληνικής πλατφόρμας ή είναι σημάδι των καιρών μας πια;

Οι καιροί αλλάζουν και οι συνήθειες των θεατών επίσης. Η δυνατότητα να δεις την ταινία ή τη σειρά που θες όταν μπορείς άλλαξε τα δεδομένα. Δεν είναι ρίσκο που η «Ερημη χώρα» θα προβάλλεται αποκλειστικά στο Ertflix, είναι επιλογή. Η πλατφόρμα είναι το ιδανικό περιβάλλον για μια μίνι σειρά γιατί έχεις τη δυνατότητα να δεις όλα τα επεισόδια ή με τις δόσεις που επιθυμείς χωρίς να περιμένεις. Και αυτό ξέρετε επηρεάζει και την κατασκευή. Γνωρίζεις ότι γράφεις ένα έργο που τα μέρη του θα ακολουθούν το ένα το άλλο σα να γυρίζεις σελίδες.

Μετά το περσινό «Βραχιόλι της φωτιάς», συνεχίζετε τη συνεργασία σας με την ΕΡΤ σε μία εξίσου ιδιαίτερη ιστορία. Δουλειές σαν κι αυτές, με έναν προσανατολισμό περισσότερο καλλιτεχνικό παρά εμπορικό, έχουν χώρο στην ιδιωτική τηλεόραση ή αφορούν μόνο τη δημόσια;

Είναι σημαντικό που η δημόσια τηλεόραση επενδύει στην καλλιτεχνική ελευθερία και σε ιδέες δημιουργών. Και με τιμά ιδιαίτερα που ένα δικό μου έργο γίνεται η πρώτη παραγωγή του Ertflix. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αδιαφορούμε για την αποδοχή. Το κοινό είναι δίπλα μας, εμείς είμαστε μέρος του και πρέπει να προτείνουμε νέες ιδέες, τόσο σε ύφος όσο και σε θεματολογία. Και αυτό αφορά και την ιδιωτική τηλεόραση. Αντιλαμβάνομαι το ρίσκο της ιδιωτικής χρηματοδότησης και την αγωνία για επιτυχία, αλλά το κοινό αλλάζει, οι ευκολίες και τα στερεότυπα καλό είναι να εκλείψουν και πρέπει να σεβόμαστε τον θεατή όπως και την εποχή μας, που επίσης αλλάζει και αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε όλοι.

Τα τελευταία χρόνια δείχνετε να έχετε αφοσιωθεί στην τηλεόραση. Τι σας ελκύει σε αυτήν;

Αν ένας σκηνοθέτης στην τηλεόραση μπορεί να πει αυτό που θέλει, όπως το θέλει και να το κάνει με τους ηθοποιούς που θέλει, τότε η τηλεόραση γίνεται ένα πολύ σοβαρό πεδίο άσκησης και υπάρχει η πιθανότητα να γεννηθούν πολύ ωραίες δουλειές. Δεν είναι σινεμά αλλά προσπαθείς να προσθέσεις το άρωμά του. Και αυτό το χρειάζεται η τηλεόραση.