Από τη φυλακή, στα ψηλά βουνά

Ο πρώτος αγώνας του Τζον Μακαβόι ήταν για τη ζωή του και τελείωσε σε έναν τηλεφωνικό θάλαμο στο νοτιοανατολικό Λονδίνο. Επειτα από καταδίωξη στον αυτοκινητόδρομο, ο Μακαβόι και ο συνεργός του είχαν πετάξει το αυτοκίνητο και τα όπλα που κουβαλούσαν και είχαν πάρει χωριστούς δρόμους. Γδύθηκε και έμεινε με το σορτς και το μπλουζάκι του, προσπαθώντας να ξεφύγει από τους διώκτες του, με ένα χαρτονόμισμα των 20 λιρών χωμένο στην κάλτσα του. «Πάντα μου έλεγαν να φοράω σορτς γιατί αν σε κυνηγάει κάποιος, δεν θα ξεχωρίζεις», λέει.

Ο Μακαβόι είχε πηδήξει αρκετούς φράχτες κήπων και έκανε σπριντ στους δρόμους και τα σοκάκια του Ντάρτφορντ όταν είδε έναν τηλεφωνικό θάλαμο. Μπήκε, σήκωσε το τηλέφωνο και άρχισε να πληκτρολογεί τον αριθμό ενός φίλου που ήξερε ότι θα ερχόταν να τον μαζέψει. Καθώς το τηλέφωνο άρχισε να χτυπάει, τον διέκοψε ο ήχος από τρίξιμο ελαστικών στην άσφαλτο. «Κοίταξα και είδα αυτό τον τεράστιο φαλακρό τύπο που κρατούσε ένα πιστόλι στραμμένο πάνω μου».  Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ο τηλεφωνικός θάλαμος περικυκλώθηκε και από άλλους βαριά οπλισμένους αστυνομικούς. Τον έριξαν στο έδαφος και του πέρασαν χειροπέδες. Μια φωνή από πάνω του είπε: «Σε συλλαμβάνω  για ένοπλη ληστεία».

«Επρεπε να πιστέψω στον εαυτό μου»

Ο Τζον Μακαβόι ήταν μόλις 18 ετών όταν είδε για πρώτη φορά το εσωτερικό ενός κελιού φυλακής. Οπως για πολλούς νεαρούς παραβάτες στη Βρετανία, αυτή θα ήταν μόνο η αρχή της εγκληματικής του καριέρας. Συνολικά πέρασε δέκα χρόνια μέσα. Δεκαέξι χρόνια μετά την πρώτη του σύλληψη, αυτός ο ίδιος άνδρας, φορώντας πάλι μπλουζάκι και σορτς, στέκεται σε ένα χωμάτινο μονοπάτι. Και πάλι είναι περικυκλωμένος, αλλά αυτή τη φορά από μια ομάδα νεαρών, περίπου στην ίδια ηλικία που ήταν όταν τον έβγαλαν από τον τηλεφωνικό θάλαμο. Ολοι φορούν ρούχα και αξεσουάρ για ορεινό τρέξιμο και κρέμονται από κάθε του λέξη. «Πολλοί άνθρωποι με εγκατέλειψαν όταν ήμουν στη φυλακή», λέει. «Επρεπε να πιστέψω στον εαυτό μου. Θα έλεγα σε κάθε έναν από εσάς: δεν υπάρχει όριο σε όσα μπορείτε να πετύχετε».

Τέτοια μηνύματα προσπαθεί να περάσει ο Μακαβόι την τελευταία δεκαετία σε νέους στη Βρετανία και την Ευρώπη, περιγράφει ο Ματ Κίναστον στο περιοδικό «Runner’s World». Καθώς η ιστορία του εγκληματικού παρελθόντος και της απίστευτης μεταμόρφωσής του έγινε γνωστή, προσκλήθηκε να μιλήσει σε σχολεία, κολέγια και ιδρύματα για νεαρούς παραβάτες. Αλλά αυτή η συγκεκριμένη ομάδα νέων έχει συγκεντρωθεί όχι από ένα ίδρυμα ή σχολείο, αλλά από τον ίδιο τον Μακαβόι.

Με την υποστήριξη της Nike, ο Μακαβόι συνέλαβε το The Alpine Run Project, στο οποίο 12 βρετανοί νέοι που προέρχονται από μειονεκτικό περιβάλλον επιλέχθηκαν για να συμμετάσχουν σε ένα εξάμηνο πρόγραμμα εκπαίδευσης που θα τους οδηγήσει να ασχοληθούν με το τρέξιμο σε μονοπάτια στο βουνό,  να συνδεθούν με τη φύση και να διευρύνουν τους ορίζοντές τους. Το πρόγραμμα θα κορυφωθεί στη γραμμή εκκίνησης της πιο εμβληματικής σειράς αγώνων μονοπατιού στον κόσμο, το Ultra Trail του Μον Μπλαν στις γαλλικές Αλπεις μέσα στον Αύγουστο, μια ονειρεμένη ευκαιρία για κάθε επίδοξο δρομέα βουνού.

Συναντώντας τους θρύλους

Ολοι οι συμμετέχοντες ακολουθούν πιστά προγράμματα προπόνησης προκειμένου να προετοιμαστούν για τον αγώνα, αλλά προσφέρθηκαν επίσης ευκαιρίες να ταξιδέψουν συναντώντας αθλητές μεταξύ των οποίων ο σπουδαίος Ελιούντ Κιπτσόγκε, τον οποίο γνώρισαν το Σαββατοκύριακο του Μαραθωνίου του Λονδίνου.

Πώς προετοιμάζονται; Σε ένα τυπικό Σαββατοκύριακο θα ξεκινήσουν νωρίς το Σάββατο τρέχοντας ένα πεντάρι τρέιλ, μαζί με τον Μακαβόι, θα φάνε πρωινό και στη συνέχεια θα ξεκινήσουν πεζοπορία 14 χιλιομέτρων στις κορυφές. Για μερικούς από τους νέους (ηλικίας 16-20 ετών) αυτό είναι το πιο μακρινό που έχουν ταξιδέψει ποτέ εκτός των πόλεών τους και από τις πρώτες τους φορές στην ύπαιθρο.

Στην πεζοπορία τούς καθοδηγεί ο Ντάρεν Ντέιβις, πρώην σωφρονιστικός υπάλληλος που ο Μακαβόι πιστώνει ότι ήταν ένα από τα πρώτα θετικά του πρότυπα, τον ενέπνευσε να πιστέψει στον εαυτό του και να χτίσει μια νέα ζωή. «Είστε στο δικό σας ταξίδι», λέει ο Ντέιβις στην ομάδα. «Θα πετύχετε και θα αξιοποιήσετε πλήρως τις δυνατότητές σας, ό,τι κι αν είναι αυτό στη ζωή. Απλά πρέπει να πιστεύετε στον εαυτό σας και ο ένας στον άλλον».

Μια εγκληματική ιστορία

Η ιστορία του Μακαβόι, όπως την περιγράφει, είναι ακραία. Μεγάλωσε σε μια κοινότητα οργανωμένων εγκληματιών στο νοτιοανατολικό Λονδίνο. Τα πρότυπά του από νεαρή ηλικία ήταν ο θείος του, Μίκι, ο οποίος ενορχήστρωσε τη ληστεία Brink’s-Mat το 1983, μια διαβόητη κλοπή χρυσού, διαμαντιών και μετρητών αξίας άνω των 26 εκατομμυρίων λιρών. Τον νεαρό Τζον, του οποίου ο πατέρας πέθανε πριν γεννηθεί, πήρε υπό την προστασία του ο θετός πατέρας του Μπίλι Τόμπιν, ένας άλλος διαβόητος ληστής τραπεζών που αποφυλακίστηκε όταν ο Τζον ήταν οκτώ ετών. Ο Τόμπιν έμαθε τον Τζον σε ακριβά αυτοκίνητα, ωραία εστιατόρια, εύκολα λεφτά, ενώ ταυτόχρονα του δίδασκε να μην εμπιστεύεται τους θεσμούς γύρω του, «το σύστημα». Ο αντίκτυπος στον νεαρό ήταν βαθύς.

Καθώς ο Μακαβόι μεγάλωνε και δέθηκε όλο και περισσότερο με τον πατριό του, άρχισε να καταλαβαίνει από πού προέρχονταν τα χρήματα. Και άρχισε να μιμείται τον ήρωά του, παίρνοντας μέρος σε ληστείες και διάφορες απατεωνιές. Τελικά συνελήφθη για πρώτη φορά και καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση για διάπραξη ληστείας και κατοχή όπλων. Ο Τόμπιν είχε συλληφθεί με παρόμοιες κατηγορίες εβδομάδες πριν και έκτοτε δεν βγήκε ποτέ από τη φυλακή.

«Είμαι ήδη εδώ και τρέχω»

Ας επιστρέψουμε στον ξενώνα όπου βρίσκονται τα παιδιά και ένα γλέντι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Υπάρχει χαρούμενη διάθεση, χορός και τραγούδι. Η 16χρονη Σεράι Λένον από το νότιο Λονδίνο μαγειρεύει. Είναι η πρώτη της πεζοπορία. Εκανε αίτηση να συμμετάσχει στο πρόγραμμα με την ελπίδα ότι θα ήταν καλό για εκείνη έπειτα από μια δύσκολη περίοδο για την οικογένειά της καθώς αγωνίζεται για την ψυχική της υγεία. «Αυτή τη στιγμή, τι πιθανότατα θα έκανα; Μάλλον θα σκεφτόμουν υπερβολικά, στο δωμάτιό μου», λέει. «Τώρα είμαι εδώ έξω, γνωρίζω νέους ανθρώπους και τρέχω. Νομίζω ότι ήδη κάνει τη διαφορά».

Πώς αντηχεί η ακραία ιστορία του Μακαβόι στους νεαρούς δρομείς της ομάδας; «Νομίζω ότι γνωρίζοντας άλλες ιστορίες γίνεσαι καλύτερος», λέει η Σεράι. «Ο Τζον έζησε δύσκολα τόσο καιρό, αλλά τώρα κοιτάξτε τον, αποτελεί έμπνευση».

«Πρέπει να ξεφύγω»

Τη δεύτερη φορά που μπήκε στη φυλακή ο Μακαβόι έμαθε για τον θάνατο ενός φίλου του στη διάρκεια ληστείας. «Σκέφτηκα, χάνω τη ζωή, πρέπει να ξεφύγω». Το μόνο μέρος στο οποίο μπορούσε να δραπετεύσει ήταν το γυμναστήριο. Παρατήρησε ότι ένας άλλος κρατούμενος χρησιμοποιούσε την κωπηλατική μηχανή για περισσότερο από το χρονικό όριο που του είχε δοθεί, καθώς μάζευε χρήματα για φιλανθρωπικούς σκοπούς, έτσι αποφάσισε να κάνει το ίδιο. Δεν είχε ιδέα πώς επρόκειτο να αλλάξει τη ζωή του. Οι επιδόσεις του βελτιώθηκαν και τράβηξε την προσοχή του Ντάρεν Ντέιβις, που εργαζόταν στο γυμναστήριο της φυλακής. Με την άδεια της φυλακής και την ενθάρρυνση του Ντέιβις, ο Μακαβόι έσπασε το βρετανικό ρεκόρ για την απόσταση μαραθωνίου σε κωπηλατική μηχανή Concept 2, κατά επτά λεπτά.

Εχοντας εκτίσει την ποινή του, ο Μακαβόι αφέθηκε ελεύθερος το 2012. Σε ηλικία 29 ετών, έφυγε με έναν νέο σκοπό: να γίνει αθλητής. Αρχισε να εργάζεται ως personal trainer και γυμναστής, κόβοντας κάθε δεσμό με τις επαφές της παλιάς του ζωής. «Δεν ήθελα να πάρω τίποτα από το παρελθόν μου στο μέλλον μου», λέει. «Ηξερα πόσο τοξικό θα μπορούσε να είναι αυτό».

Μέσα από τη δύναμη του αθλητισμού

Ο Μακαβόι συνέχισε να εξελίσσεται πρώτα ως κωπηλάτης και μετά ως δρομέας, ποδηλάτης και κολυμβητής, συνδυάζοντας τις ικανότητές του για να αγωνιστεί σε αγώνες Ironman σε εθνικό επίπεδο. Η ιστορία της ζωής του γράφτηκε στο βιβλίο «Redemption» (Εξιλέωση) του 2016, έκανε πολλές εμφανίσεις στα μέσα ενημέρωσης και το 2017 τον προσέγγισε η Nike. «Μέσα από τη δύναμη του αθλητισμού», όπως θέλει να λέει ο Τζον, έκανε ταξίδια στην Ευρώπη για προπονητικά camps και αγώνες. Στα βουνά ένιωσε τελικά ότι κάπου ανήκει.

Αρχισε να περνά περισσότερο χρόνο στις Αλπεις, μετακομίζοντας τελικά στο Alpe D’Huez. «Ενιωσα ότι ήταν υποχρέωσή μου να δημιουργήσω ευκαιρίες για νέους που δεν θα κατάφερναν ποτέ να έρθουν ποτέ σε αυτά τα μέρη».

Ο Τζάσπερ Κάιν τον βοήθησε να συντονίσει το Alpine Run Project. «Η ιδέα ότι παίρνουμε νέους ανθρώπους που είναι τόσο μακριά από τον κόσμο του ορεινού τρεξίματος και αναλαμβάνουμε όλες τις πολυπλοκότητες που συνεπάγεται αυτό, είναι πραγματικά συναρπαστική, αλλά όχι χωρίς προκλήσεις», λέει.

«Τσακωνόμουν, έκλεβα αμάξια»

Μόλις πριν από λίγα χρόνια, σε μια περιοχή μόλις μια ώρα μακριά από το σημείο όπου τρέχουν τώρα, η ζωή του 18χρονου Ντέιβιντ ήταν σε μια πολύ διαφορετική τροχιά. «Είχα συνεχώς μπελάδες, τσακωνόμουν, έκλεβα αμάξια», λέει. Πέρασε 18 μήνες σε σωφρονιστικό κατάστημα. Κι αυτός βρήκε διέξοδο στη γυμναστική: «Την πρώτη φορά που ανέβηκα σε διάδρομο γυμναστηρίου βίωσα την αίσθηση ότι θα άλλαζε η ζωή μου – ήταν το καλύτερο συναίσθημα που είχα ποτέ». Οταν γνώρισε τον Μακαβόι εντάχθηκε στην ομάδα του.

Η συνταγή της οικοδόμησης φιλιών, της σύνδεσης με τη φύση και τα οφέλη από το ίδιο το τρέξιμο είναι φαινομενικά μια νικητήρια φόρμουλα. «Πρόκειται για μια τόσο ποικίλη ομάδα», λέει ο Κάιν, «από τη φυσική τους ικανότητα μέχρι την πολιτιστική ταυτότητα και ψυχολογικά, η ομάδα αντιπροσωπεύει μια πραγματική διατομή της σύγχρονης Βρετανίας».

Υπάρχει κάποιο συμπέρασμα από όλα αυτά; Ναι. Οτι όλοι μπορούν να κάνουν καλύτερες επιλογές στη ζωή, ανεξάρτητα από το τι έχει συμβεί πριν. Ας ελπίσουμε ότι ο Μακαβόι και οι Alpine Runners του μπορούν να προσφέρουν σε πολύ περισσότερους νέους την ευκαιρία να φορέσουν τα παπούτσια τους και να κατευθυνθούν σε ένα νέο, καλύτερο μονοπάτι.