Κόλαση στους Αγίους Τόπους

Μια τεράστια διπλή κρίση αναδύεται μεταξύ του Ιορδάνη ποταμού και της Μεσογείου. Τόσο το Ισραήλ όσο και η Παλαιστινιακή Αρχή αντιμετωπίζουν εσωτερικές προκλήσεις που έχουν ρίξει σκιές πάνω από το μέλλον τους και οι ταχέως αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ των δύο πλευρών πλησιάζουν σε οριακό σημείο.

Στο Ισραήλ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επέστρεψε στην εξουσία συμμαχώντας με ακραία υπερορθόδοξα και δεξιά κόμματα που είναι αποφασισμένα να αλλάξουν την ίδια τη φύση της συνταγματικής τάξης του Ισραήλ. Μεταξύ άλλων, η κυβέρνηση επιδιώκει μεταρρυθμίσεις που θα πολιτικοποιήσουν το δικαστικό σώμα και θα του αφαιρέσουν τις σημαντικότερες εξουσίες του, καθώς απειλεί να εξαλείψει κάθε εναπομείνασα πιθανότητα επίτευξης μιας βιώσιμης λύσης δύο κρατών στο ισραηλινοπαλαιστινιακό ζήτημα.

Οι  Ισραηλινοί έχουν βγει μαζικά στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για τις προτάσεις της κυβέρνησης. Σε πρόσφατη ομιλία του, στην οποία παρουσίασε τη δική του «Λαϊκή Οδηγία» για τον τερματισμό της κρίσης, ο ισραηλινός πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ προειδοποίησε ότι ο κίνδυνος εμφυλίου πολέμου δεν μπορεί να απορριφθεί. Μέσα σε λίγα λεπτά από τη δημοσιοποίηση της δικής του πρότασης, η κυβέρνηση Νετανιάχου την είχε ήδη απορρίψει. Αν δεν γίνει κάποιο θαύμα, το Ισραήλ θα συνεχίσει να βυθίζεται στη βαθύτερη εσωτερική πολιτική κρίση από την ίδρυσή του. Η φύση του ισραηλινού κράτους που θα προκύψει από αυτό το χωνευτήρι αποτελεί πλέον ανοιχτό ερώτημα.

Πάνε οι μέρες των Συμφωνιών του Οσλο, οι οποίες προσέφεραν ελπίδα για την επίλυση της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης με τη δημιουργία δομών και μονοπατιών μέσω των οποίων θα επιτευχθεί λύση δύο κρατών. Οι φονταμενταλιστικές δυνάμεις και στις δύο πλευρές αμφισβήτησαν αυτή τη διαδικασία από την αρχή, αλλά ποτέ άλλοτε οι δυνάμεις αυτές δεν ήταν τόσο ισχυρές. Ο σταδιακός κατήφορος που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και πολλά χρόνια επιταχύνεται, διαγράφοντας ό,τι είχε απομείνει από την κληρονομιά του Οσλο. Οι περισσότεροι Ισραηλινοί δεν φαίνεται πλέον να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για το τι συμβαίνει στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, αρκεί να διασφαλίζεται η δική τους ασφάλεια.

Από την άλλη πλευρά του φράγματος που απομονώνει τη Δυτική Οχθη, η Παλαιστινιακή Αρχή βρίσκεται επίσης σε κρίση νομιμότητας – αν και ίσως λιγότερο άμεση από ό,τι η ισραηλινή πλευρά. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των Παλαιστινίων έχει χάσει την πίστη της στην Αρχή και τάσσεται υπέρ της κατάργησής της. Η κυβέρνηση του προέδρου Μαχμούντ Αμπάς δεν έχει προσφέρει ούτε ειρήνη ούτε ευημερία. Καθώς οι Παλαιστίνιοι παρακολουθούν τους ισραηλινούς παράνομους οικισμούς να καταπατούν τα εδάφη τους, ενώ υφίστανται τις καθημερινές ταπεινώσεις του κατοχικού καθεστώτος, φαίνονται όλο και πιο έτοιμοι να δώσουν την υποστήριξή τους σε όσους θέλουν να πάρουν τα όπλα.

Αυτές οι τάσεις και στις δύο πλευρές απειλούν να δημιουργήσουν έναν φαύλο κύκλο βίας και συγκρούσεων που θα είναι πολύ χειρότερος από τις περιστασιακές, εκρηκτικές αναζωπυρώσεις στη Γάζα (οι οποίες, δυστυχώς, έχουν γίνει λίγο – πολύ ρουτίνα).

Καθώς εισερχόμαστε στην περίοδο του Ραμαζανιού (22 Μαρτίου – 20 Απριλίου) και του εβραϊκού Πάσχα (5-13 Απριλίου), τα πάθη είναι βέβαιο ότι θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο. Τουλάχιστον 100 άνθρωποι έχουν ήδη σκοτωθεί σε διάφορες συγκρούσεις στη Δυτική Οχθη μέχρι στιγμής φέτος, και πολίτες και από τις δύο πλευρές έχουν πέσει θύματα τρομοκρατικών επιθέσεων. Σχεδόν όλοι αναμένουν ότι η κατάσταση θα πάει από το κακό στο χειρότερο τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.

Οι προοπτικές για ειρήνη δεν θα αναζωογονηθούν χωρίς θεμελιώδη αναδιάταξη των ζητημάτων προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, είναι κατά πόσο η διεθνής διπλωματία, που βρίσκεται σε αδράνεια εδώ και χρόνια, μπορεί να αναζωογονηθεί. Αν όχι, το πιο πιθανό αποτέλεσμα θα είναι μια νέα έκρηξη μεγάλης βίας και ενδεχομένως ένας παρατεταμένος πόλεμος.

Ο Καρλ Μπιλντ ήταν πρωθυπουργός της Σουηδίας (1991-1994) και υπουργός Εξωτερικών (2006-2014). Είναι συμπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων