Η αδυναμία των μεταρρυθμιστών

Εχοντας ζήσει πολύ ωραία χρόνια στη Γαλλία, παρακολουθώ με αγωνία όσα συμβαίνουν. Δεν ανησυχώ για την τύχη του Μακρόν. Δεν έχει άλλη επιλογή από το να εμμείνει στις θέσεις του. Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση είναι η κορυφαία του μεταρρύθμιση και εξελέγη με αυτή την ατζέντα με ισχνή αλλά πάντως με πλειοψηφία. Δεν μπορεί να υποχωρήσει και θα ακολουθήσει το παράδειγμα του Ντε Γκωλ όταν αντιμετώπισε την κρίση του Μάη του ’68 παρότι προς το παρόν αποκλείει πρόωρες εκλογές. Ωστόσο, το υπόλοιπο της θητείας του θα είναι υποθηκευμένο. Είναι πολύ αμφίβολο αν θα μπορέσει να προχωρήσει σε άλλες μεταρρυθμίσεις και αυτό μεσοπρόθεσμα θα κοστίσει στον εκσυγχρονισμό της Γαλλίας και τη θέση ισχύος της στο ευρωπαϊκό στερέωμα.

Τα τελευταία αρκετά χρόνια παρακολουθούμε τον εκφυλισμό της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας. Τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου, δεξιά, σοσιαλιστές, έχουν εξαφανισθεί. Ο Μακρόν κυβερνά με ένα προσωποπαγές κεντρώο κόμμα χωρίς ιστορικές κοινωνικές αναφορές. Ολοι μαζί προσπαθούν να αποσείσουν τον κίνδυνο να έρθει στην εξουσία η Ακροδεξιά. Αλλά αυτό το μέτωπο αντί να ενισχύσει τη γαλλική δημοκρατία την έχει αποσαθρώσει. Ενα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας βρίσκεται στους δρόμους για πολύ μακρύ χρονικό διάστημα για να θυμηθούμε τα «κίτρινα γιλέκα». Και σήμερα ένα ακόμη μεγαλύτερο τμήμα αγωνίζεται για να μη βγει στη σύνταξη στα 64 και να συνεχίσει να ζει στην πλάνη ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει ενώ όλα έχουν αλλάξει. Σ’ αυτή την κοινωνική εξέγερση συγκλίνουν μια οπισθοδρομική Δεξιά με μια οπισθοδρομική Αριστερά.

Υπάρχει ωστόσο η αχίλλειος πτέρνα στις μεταρρυθμίσεις και είναι αυτή της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η οργή δεν είναι γαλλική αποκλειστικότητα. Αν συσσωρεύεται για χρόνια στις ευρωπαϊκές κοινωνίες οφείλεται στο ότι η υποχώρηση του κοινωνικού κράτους αφήνει τα πιο αδύναμα στρώματα στο κενό ενώ τα ισχυρότερα προστατευμένα από παρεμβάσεις κρατικές ή ευρωπαϊκές, π.χ., με την επιβολή ενός φόρου χρηματοπιστωτικών διεθνών συναλλαγών, που θα μπορούσαν να επιφέρουν δικαιότερη κατανομή του πλούτου.

Η γαλλική κοινωνία είναι χωρίς αμφιβολία βαθιά κρατικιστική. Πιστεύει στο κράτος και τους θεσμούς του και οι λειτουργοί του το υπηρετούν σωστά, στην παιδεία, τη δικαιοσύνη, την υγεία. Η γαλλική δημόσια διοίκηση δεν έχει σχέση με την ελληνική. Η Γκουέρνικα των Τεμπών δεν θα συνέβαινε στη Γαλλία όπου η διαφθορά δεν είναι γενικευμένη αλλά η συνείδηση του δημοσίου συμφέροντος είναι. Και για τον λόγο αυτό είναι οδυνηρή η σύγκρουση που εξελίσσεται σε εθνικό διχασμό. Η πλειοψηφία των Γάλλων επιθυμεί τη διατήρηση ενός υπερπροστατευτικού κράτους που αν δεν εκσυγχρονισθεί θα χρεοκοπήσει. Και θα στερήσει από τη Γαλλία τη θέση που κάθε πολίτης της φαντασιώνεται, αυτήν της μεγάλης χώρας. Αλλά θα στερήσει και από την υπόλοιπη Ευρώπη έναν βασικό της πυλώνα. Η Γαλλία δεν είναι μια τυχαία χώρα στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Είναι η μόνη που μπορεί να συγκρατήσει τη Γερμανία από το να επιστρέψει στον ηγεμονισμό του παρελθόντος και η μόνη που μπορεί να συνομιλεί με τις ΗΠΑ και με τη Ρωσία ταυτόχρονα. Αν η Γαλλία αποκτήσει ακροδεξιά ηγεσία η ευρωπαϊκή ισορροπία θα έχει ανατραπεί και το ευρωπαϊκό μέλλον θα γίνει πολύ δυσοίωνο.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων