Πέραν των προ-καταλήψεων

Μέσα στα άπειρα ανοικτά ερωτήματα που αφήνει πίσω του το 2022 επιλέγω έξι για συζήτηση. Δεν είναι ίσως τα σημαντικότερα αλλά έχουν τη σημασία τους:

1 Τη Δημοκρατία την πληγώνουν τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις και τη δολοφονούν τα τυφλά πάθη και οι μόνιμες έριδες. Ενδιαμέσως δηλητηριάζουν το τοπίο οι αμφισβητήσεις και υπονομεύσεις των θεσμών και η αμαύρωση/συκοφάντηση του έργου (ή και του προσώπου) των θεματοφυλάκων. Αυτή η δημόσια ασφυξία καταλήγει σε αβοηθησία των ανθρώπων, στην ιδιωτικοποίηση του φόβου (Μ. Μητσός, «ΤΑ ΝΕΑ» 14-15/1/23) και σ’ ένα νέο κυνήγι μαγισσών. Μπορεί το ζητούμενο να είναι «η Μεγαλόψυχη Δημοκρατία» (Π. Τσίμας, «ΤΑ ΝΕΑ» 14-15/1/23), όμως χωρίς δημοκρατικούς θεσμούς και δημοκράτες πολίτες το Πολίτευμα δεν λειτουργεί με αυτόματο πιλότο και δεν είναι άτρωτο ή πλήρως θωρακισμένο απέναντι στους (όποιους) εξωτερικούς εχθρούς.

2 Οι γενικές καταγγελίες κατά των θεσμών (Αστυνομία, Δικαιοσύνη κ.λπ.) δεν δικαιώνουν πάντοτε ηθικά τους καταγγέλλοντες, οι οποίοι συχνά αποτελούν ομάδες καταπίεσης «των αντι-φρονούντων» του δικού τους χώρου.

3 Το ζήτημα δεν είναι μόνον αν είμαστε «ίσοι ή άνισοι» (πολύ κρίσιμο για τη Δημοκρατία), αλλά και το αν θέλουμε να ζούμε «μαζί» ή αν προτιμάμε να συμβιώνουμε «οι όμοιοι με τους όμοιους» (πολιτισμικά, θρησκευτικά, εθνοτικά κ.λπ.).

4Νοείται «λευκή/κόκκινη/μαύρη ελευθερία» ή «λευκή/κόκκινη/μαύρη ψυχή» ή «λευκή/κόκκινη/μαύρη λογική»; κι αν ναι, πώς αντιμετωπίζεται ο αντιρατσιστικός ρατσισμός; με συμφιλίωση ή με διαρκή πόλεμο, κρυφό ή φανερό; «black studies… whiteness studies» και πάει λέγοντας.

5Από πού αντλούν νομιμοποίηση οι αυτοανακηρυσσόμενοι κληρονόμοι των επαναστάσεων και των επαναστατών της Ιστορίας και γιατί κάποιοι διανοούμενοι και ακτιβιστές στρεβλώνουν τα πάντα για να χωρέσουν, ως πιστοί και καθαροί (sic), στα νέα καθεστώτα; Αυτό το ακαδημαϊκοπολιτικό καρναβάλι είναι κάτι παραπάνω από ένα παζάρι πώλησης ψευδαισθήσεων και ψευδοανατροπών;

6Υπάρχουν κυβερνήσεις με ιδεολογικό πρόσημο και σταυροφόρους της αλήθειας, κυβερνήσεις με οικονομικό πρόσημο και ομάδες πίεσης συμφερόντων, κυβερνήσεις με ταξικό πρόσημο και κόμμα-φρουρό. Αναζητείται κυβέρνηση αφελών και ανιδιοτελών Ελλήνων με εμπιστοσύνη στην κοινωνία των πολιτών.

Η «πολιτική των μαχαιριών», όπου οι μεν εκβιάζουν τους θεσμούς και οι δε βιάζουν την πολιτική ηθική και τις συνειδήσεις, καθώς και η (ένθεν/κακείθεν) τακτική της εκτροπής δίχως ίχνος εντροπής, ούτε προβλήματα της χώρας επιλύουν, ούτε την κοινωνία σπρώχνουν μπροστά.

Η πολιτική δεν είναι «φαρσοπαίγνιον» ή αριθμολαγνικό σταυρόλεξο. Εκτός από ειλικρίνεια, συνέπεια κι εντιμότητα προϋποθέτει και απαιτεί από τους πολιτικούς υψηλό αίσθημα ιστορικής ευθύνης. Οποιος από τους μονομάχους δεν το αντιλαμβάνεται και νομίζει ότι οι κραυγές στο Καπιτώλιο τον δικαιώνουν πολύ σύντομα θα συνειδητοποιήσει την έννοια του morituri te salutant.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών