Εμφυλη βία. Μην προσπερνάς

Αμμος στα πόδια, βουτιές στο Facebook, μεγάλα χαμόγελα στο Instagram, περιττές σκέψεις στο Twitter, πόζες στο TikTok. Διαβάζω στην παραλία το βιβλίο του Peter Brook, τον «Αδειο χώρο», και πώς επιχειρεί να τον γεμίσει με θεατρικά είδη. Αλλά η ζωή υπερβαίνει σε ακρότητα τη μυθοπλασία. Διανύουμε ένα καυτό καλοκαίρι γεμάτο περιστατικά έμφυλης βίας. Οι γυναικοκτονίες ήταν κατά 57,3% περισσότερες τη χρονιά που πέρασε, ακόμα περισσότερες το 2022. Αβάσταχτη η ιστορία του πολυτραυματισμένου κοριτσιού, της 17χρονης Νικολέτας στο Περιστέρι, πολλαπλές φορές θύμα έμφυλης βίας στη σύντομη ζωή της.

Γυναικοκτονίες. Η πλέον ακραία μορφή έμφυλης βίας. Μιας βίας θεμελιωμένης στη φυλετική ανισότητα, που ασκείται μόνο επειδή είναι γυναίκες. Μιας βίας σεξιστικής και πατριαρχικής, ριζωμένης στον τρόπο που αντιμετωπίζεται η γυναίκα ως ιδιόκτητο αντικείμενο. Η δυσκολότερη από τις πολλές μορφές έμφυλης βίας που καταπατούν τα δικαιώματα των γυναικών και κοριτσιών διεθνώς, καθιστώντας τες θύματα σεξουαλικής, ενδοοικογενειακής, ψυχολογικής, οικονομικής, διαδικτυακής βίας. Οι επίσημοι αριθμοί σοκάρουν: 1 στις 3 γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει κακοποιηθεί, 1 στις 20 έχει πέσει θύμα βιασμού, 1 στις 2 έχει παρενοχληθεί, 1 στις 5 έχει πέσει θύμα διαδικτυακής καταδίωξης. «Πάνω στον καβγά, της έκλεισα το στόμα», λέει ο γυναικοκτόνος της Νικολέτας.

Πάνω στον καβγά; Εν βρασμώ ψυχής; Οχι, δεν είναι πάθος, δεν είναι έρωτας, όταν ο άντρας κακοποιεί το γυναικείο σώμα, όταν στην οριακή στιγμή αφαιρεί τη ζωή της. Και μάλιστα με τα ίδια του τα χέρια. Μια ματωμένη λίστα που μεγαλώνει συνεχώς. Μα γιατί δεν έφυγε; Γιατί έμενε; Γνωρίζουμε ότι στον κύκλο της βίας πολλές γυναίκες χρειάζονται 5-6 προσπάθειες για να καταφέρουν να βγουν εντελώς. Για να πιστέψουν ότι τα πράγματα δεν θα αλλάξουν, ότι η νοσηρή κτητικότητα δεν είναι αγάπη, ότι η συγγνώμη που άκουσαν μετά την τελευταία κακοποίηση δεν έχει αντίκρισμα. Για να βρουν την αναγκαία βοήθεια και να τολμήσουν.

Γυναικοκτονία. Μέχρι χθες αναρωτιόμασταν εάν πρέπει να χρησιμοποιείται ως ξεχωριστή λέξη. Μας ξένιζε ο όρος, τον θεωρούσαμε φεμινιστική υπερβολή, η πολιτεία και ο νομικός κόσμος δυσκολεύονταν να ακούσουν, εκτιμώντας ότι δεν διαφέρει από την ανθρωποκτονία. Και συνέτειναν στην ύπαρξη του προβλήματος. Ηδη χώρες της Ευρώπης έχουν νομοθετήσει σχετικά και η Κύπρος επίσης αναγνώρισε νομοθετικά την έμφυλη βία την εβδομάδα αυτή. Χρειάζεται να πάρει θέση και η ελληνική νομοθεσία.

Χρειάζεται να μάθουμε περισσότερα για την έμφυλη βία. Να ενημερωθούμε, να ευαισθητοποιηθούμε, να μάθουμε να αναγνωρίζουμε και να εντοπίζουμε τα κρούσματα, να μην προσπερνάμε. Μια πρώτη αρχή τα διαδικτυακά σεμινάρια γύρω από την έμφυλη βία, για ειδικούς, για εκπαιδευτικούς και για κοινό, που θα τα βρείτε στο site μας. «Πάνω στον καβγά, της έκλεισα το στόμα», λέει ο Πακιστανός. Κρατήστε την τελευταία λέξη των επικεφαλίδων: ο Πακιστανός. Λες και ο θάνατος έχει άλλη γεύση ανάλογα με την εθνικότητα. Λες και οι 18 γυναικοκτονίες της φετινής μόνο χρονιάς δεν διαπράχτηκαν από Ελληνες της διπλανής πόρτας. Ο Πακιστανός. Ολη η αγανάκτηση σε μια φράση ρατσισμού. Ομως ας προσέξουμε διπλά. Τα δύο λάθη δεν διορθώνουν το ένα.

H δρ Αλεξάνδρα Πάλλη είναι κλινική ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια, επιστημονικά υπεύθυνη του προγράμματος «Προαγωγή της Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης της Εμφυλης Βίας στην Περιφερειακή Ενότητα Κυκλάδων». Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ)