«Ολοι δικαιούμαστε δεύτερη ευκαιρία»

«Δεν υπάρχει το ραδιόφωνο χωρίς τη ζωή μου και δεν υπάρχει η ζωή μου χωρίς το ραδιόφωνο» μου είπατε πριν από λίγο. Αυτή η αναγκαιότητα πώς προέκυψε;

Μεγάλωσα με το ραδιόφωνο, ενηλικιώθηκα με αυτό, έχω ζήσει τους έρωτες, τις αγάπες μου. Η ταυτότητά μου είναι αυτή που είναι, μέσα από το ραδιόφωνο, στο ραδιόφωνο. Ξεκίνησα 11 Ιουλίου το 1987, έκλεισα δηλαδή 35 χρόνια.

Θυμάστε την πρώτη μέρα σας;

Φυσικά. Ηταν μια ηχογραφημένη εκπομπή στο Δεύτερο Πρόγραμμα. Η ώρα μετάδοσης της εκπομπής ήταν Σάββατο βράδυ, μεσάνυχτα. Θυμάμαι ότι ηχολήπτης ήταν ένας τζέντλεμαν του ήχου, ο Σπύρος Πιπεράκης. Είναι ένα παράσημο ότι στην πρώτη εκπομπή μου έκανε αυτός ήχο. Το ραδιόφωνο από εκείνη τη μέρα που ήμουν 19 ετών μέχρι σήμερα με έχει καθορίσει. Γι’ αυτό και δεν μπορώ να σκεφτώ τη ζωή μου χωρίς ραδιόφωνο.

Τι τραγούδια παίξατε σε εκείνη την εκπομπή;

Τζαζ. Το πιο αστείο απ’ όλα συνέβη όταν έδωσα συνέντευξη για να μπω. Στη διεύθυνση του προγράμματος τότε ήταν η Σοφία Μιχαλίτση και ο Νότης Μαυρουδής. Η ραδιοφωνική μου παιδεία για κάποιον λόγο που δεν γνωρίζω είναι τέσσερα χρόνια ακρόασης του Δεύτερου Προγράμματος. Ανακάλυψα το ραδιόφωνο 14 ετών. Σημείωνα τα τραγούδια που άκουγα, τον συνθέτη, τον στιχουργό, τον ερμηνευτή, τον τίτλο του δίσκου. Ετσι έμαθα δισκογραφία, συσχετισμούς, ρεύματα, επιρροές. Οι πρώτοι δίσκοι βέβαια που αγόρασα ήταν τζαζ. Ετσι αποφάσισα και έκανα έναν πιλότο στο σπίτι μου με βινύλια – Billie Holiday κ.ά. Πήγα και άφησα μία κασέτα με το ονοματεπώνυμό μου και το τηλέφωνο του σπιτιού. Με κάλεσαν και ζήτησαν την κυρία Μυτιληναίου. Απάντησε η μητέρα μου θεωρώντας ότι ζητάνε εκείνη αλλά στην πορεία της συζήτησης αντιλήφθηκε ότι το τηλεφώνημα ήταν για μένα. Οταν πήγα εκεί, στη συνέντευξη, με ρώτησαν τι σχέση έχω με τον Λευτέρη Μυτιληναίο. Εκεί κατάλαβα ότι δεν με συνέδεσαν με τον πατέρα μου – ο οποίος έχει κόψει το όνομά του λόγω πολιτικών φρονημάτων. Επίσης δεν ήθελα σε καμία περίπτωση – και το είχα άγχος – να έχω έστω την παραμικρή βοήθεια λόγω του ονόματός μου. Ηταν το κόμπλεξ μου αυτό. Ηθελα ό,τι προσπαθούσα να το καταφέρω μόνη μου, χωρίς βοήθεια. Δεν ξέρω αν είναι εγωισμός ή ψωροπερηφάνια. Ετσι ξεκίνησα την εκπομπή που είχε τίτλο «Λίγα λόγια μες τη νύχτα» και μεταδιδόταν μισή ώρα την εβδομάδα μεσάνυχτα Σαββάτου.

Υπάρχει κάποιο περιστατικό που να δείχνει πώς συνδεθήκατε τόσο βαθιά με το ραδιόφωνο;

Είναι μια στιγμή που μου άλλαξε τη ζωή. Ηταν 4 Απριλίου 1980, Μεγάλη Παρασκευή, στην Αίγινα όπου βρίσκεται το εξοχικό μας. Το σπίτι είναι απέναντι από τη θάλασσα, πάω να διασχίσω τον δρόμο για να βρω τα άλλα παιδιά και με χτυπάει μηχανάκι. Τότε λειτουργούσαν ακόμη οι φυλακές της Αίγινας και ένας κρατούμενος έχει δραπετεύσει, κλέβει ένα μηχανάκι, πέφτει πάνω μου και με πετάει 20 μέτρα! Ακούν το «μπαμ» οι γονείς μου, έρχονται κοντά μου και δεν με αναγνωρίζουν. Το μισό μου κρανίο ήταν ανοιχτό. Ηρθε ελικόπτερο για να με μεταφέρει στο νοσοκομείο στην Αθήνα. Ετσι σώθηκα. Ομως άλλαξε η ζωή μου, όπως είπα.

Με ποιον τρόπο;

Ημουν αρκετά εξωστρεφής και μετά το ατύχημα κλείστηκα στον εαυτό μου. Είχα ένα πολύ σοβαρά σπασμένο πόδι που ακόμη και σήμερα μου δημιουργεί προβλήματα. Ενα κούτελο επίσης με 35 ράμματα και όταν είσαι 12 ετών είναι πολύ δύσκολο να το διαχειριστείς. Μέχρι τα δεκαοκτώ είχα πάντα μαλλιά ριγμένα μπροστά για να το κρύβω. Ηταν πλήγμα της ανάπτυξής μου. Ημουν συνεχώς μέσα στο σπίτι, από επιλογή, και έτσι άρχισα να ακούω ραδιόφωνο.

Μεγαλώσατε μέσα σε ένα θεατρικό περιβάλλον και αναρωτιέμαι πώς και δεν οδηγηθήκατε εκεί.

Ασχολήθηκα αλλά με άλλον τρόπο. Από 18 μέχρι 20 ετών δούλευα σε όλες τις παραγωγές. Εχω κάνει ταμείο, ταξιθεσία, διαχείριση και έχω εργαστεί και στο μπαρ. Δεν ήθελα όμως να εμπλακώ περισσότερο γιατί είχα πάντα ένα θέμα με την έκθεση, τη φοβόμουν, δεν την ήθελα. Οι γονείς μου (σ.σ.: Ελλη Φωτίου, Στέφανος Ληναίος) ήταν στα φώτα της δημοσιότητας και εγώ δεν ένιωθα καθόλου άνετα με αυτό. Το ραδιόφωνο μου εξασφάλιζε το κομμάτι της επικοινωνίας αλλά με προστάτευε από το κομμάτι της έκθεσης. Ξεκίνησα να σπουδάζω αγγλική φιλολογία αλλά υποσυνείδητα οδηγήθηκα στο ραδιόφωνο. Στην αρχή ως χόμπι, δεν φανταζόμουν ότι θα γίνει επάγγελμα.

Εχετε εργαστεί σε πολλά ραδιόφωνα. Οταν φέρνετε στο μυαλό σας μια εικόνα στούντιο, ποια είναι αυτή; Με ποιο είστε περισσότερο συνδεδεμένη;

Με το στούντιο του Δεύτερου Προγράμματος. Ηταν η πρώτη εκπομπή, αλλά αρκετά χρόνια αργότερα εργάστηκα ξανά. Με καθόρισε δηλαδή στο διοικητικό κομμάτι. Εκεί, στη διεύθυνση μουσικών προγραμμάτων, μπήκα στη διαδικασία να μιλήσω και να συνεργαστώ με πολλούς ανθρώπους, να σχεδιάσουμε πάρα πολλά πράγματα και να τα πραγματοποιήσουμε. Είχα δηλαδή μια ευθύνη πολύ μεγάλη και πολύ σημαντική. Μου αρέσει να δημιουργώ.

Από τότε που ξεκινήσατε μέχρι σήμερα έχουν γίνει πολλές αλλαγές στο ραδιόφωνο. Ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη;

Υπάρχει μια κατ’ αρχάς μεγάλη αλλαγή στον χρόνο που αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα, που συζητάμε, που προσπαθούμε να βρούμε λύσεις, που κρίνουμε, επικρίνουμε, κατακρίνουμε. Ουσιαστικά μιλάω για το θέμα ταχύτητας. Στο ραδιόφωνο αυτό «μεταφράζεται» ή, αν θέλεις, αντανακλάται στο playlist. Εχει αλλάξει τον ραδιοφωνικό χάρτη. Μπορεί να ακούγομαι γραφική γιατί επιμένω στη δυνατότητα του μουσικού παραγωγού.

Και γιατί τα ραδιόφωνα που επιλέγουν την playlist τα επιβραβεύουν οι ακροατές;

Δεν έχω απάντηση σε αυτό. Υπάρχει η άποψη που λέει ότι «επιλέγουμε playlist γιατί είναι οικονομικότερο, γιατί μας εξασφαλίζει χρόνο στο κομμάτι επιλογής τραγουδιών, γιατί δημιουργεί ένα πιο σφιχτό πρόγραμμα και ένα πιο σταθερό στο κομμάτι προφίλ ραδιοφώνου». Δεν έχω δουλέψει ποτέ σε ραδιόφωνα με playlist, από επιλογή.

Εσείς οι άνθρωποι του ραδιοφώνου δεν έχετε ευθύνη για το πώς κατέληξε το playlist αναγκαίο κακό; Θέλω να πω συνθήκες playlist υπήρχαν και πριν. Θυμάμαι χαρακτηριστικά – γιατί ακούω πολύ ραδιόφωνο – να παίζεται σε έναν σταθμό πάνω από 20 φορές μέσα στη μέρα ένα τραγούδι.

Σαφώς και έχουμε ευθύνη. Εχουν γίνει λάθη απ’ όλες τις πλευρές. Η πλευρά του έντεχνου δεν είναι η αλάθητη. Το playlist δεν περιλαμβάνει μόνο έναν οριοθετημένο κατάλογο τραγουδιών αλλά και συγκεκριμένες πρόζες, ατάκες: μια καλημέρα, ένα σχόλιο για την κίνηση, ένας χορηγός και αυτό ήταν.

Το μεγαλύτερο διάστημα που μείνατε εκτός ραδιοφώνου πότε ήταν;

Τρία χρόνια, από το 2010 μέχρι το 2013. Αυτό τα διάστημα τα μόνα τηλέφωνα που χτύπησαν ήταν από δύο ραδιοφωνικούς σταθμούς που είχαν playlist και από δύο καλλιτέχνες που μου είπαν αν θέλω να μεσολαβήσουν. Εκείνη η περίοδος ήταν πολύ κρίσιμη. Τότε έκανα ξεσκαρτάρισμα, γιατί είδα τι είναι λαμπερό αλλά δεν έχει μεγάλη ουσία, τι είναι ταπεινό αλλά κρύβει μεγάλη αγάπη.

Τι συνειδητοποιήσατε σε αυτή τη διαδικασία;

Θεωρώ ότι δεν έχω φερθεί με άσχημο τρόπο σε κανέναν. Συζητάω πάντα και με όλους με γνώμονα την αλήθεια. Εκείνο το διάστημα πέρασαν πολλές σκέψεις και συναισθήματα από μέσα μου: απορία, αδικία, η σκέψη «τι κάνω αύριο», αν υπάρχει επόμενη μέρα για μένα στο ραδιόφωνο. Εκείνο το διάστημα άκουσα μάλιστα και ότι είμαι επικίνδυνη γιατί – επειδή είχα θέσεις ευθύνης – αν πήγαινα κάπου θα έτρωγα τις εκπομπές άλλων. Υπήρχαν άνθρωποι που θα με φοβόντουσαν.

Εχετε δώσει αφορμές για κάτι τέτοιο, έστω και άθελά σας;

Νομίζω πως όχι. Ενα πράγμα που λειτούργησε ευεργετικά αυτό το διάστημα ήταν ότι κατάφερα να μηδενίσω και να ξαναμέτρησα τις δυνάμεις μου. Γιατί, ναι, κάποια στιγμή αρχίζεις και αμφισβητείς και τον ίδιο σου τον εαυτό. Εχω κατηγορηθεί ότι επιλέγω παρέες καλλιτεχνών και τις αναδεικνύω. Κάποιοι μάλιστα μέσα από τα social media έγραψαν «πρέπει να θάψουμε τη Μυτιληναίου 10 μέτρα μέσα στο χώμα, γιατί έχει αφανίσει τη νέα γενιά από το ελληνικό τραγούδι». Από κάτω υπήρχαν πάρα πολλά likes από ανθρώπους με τους οποίους εγώ είχα καθημερινή επικοινωνία! Με στεναχώρησε πολύ αλλά επειδή δεν ισχύει συνέχιζα και συνεχίζω κάνοντας ό,τι καλύτερο μπορώ.

Νιώσατε απόρριψη;

Οταν άνθρωποι που αγαπάς και εκτιμάς απομακρύνονται ή δεν ανταποκρίνονται, ταράζεσαι. Ομως εκείνη τη ζοφερή εποχή βρήκα τρόπους να ασχολούμαι με το μέσο που αγαπώ, χωρίς να απαιτείται η καθημερινή μου παρουσία. Εκανα σεμινάρια ραδιοφώνου στο πρόγραμμα του ΚΕΘΕΑ, μέσα στον Κορυδαλλό, για τις γυναίκες που βρίσκονταν σε διαδικασία επανένταξης. Αυτές τις εκπομπές τις μετέδωσε τότε ο Αθήνα 984. Με αρκετές απ’ αυτές τις κοπέλες έχω διατηρήσει επαφή. Αυτό ήταν ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα της ζωής μου. Μου έμαθε ότι ένας πολύ ισχυρός άνθρωπος μπορεί να βρεθεί ανίσχυρος και αβοήθητος σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Στην πραγματικότητα, όλοι αυτοί οι άνθρωποι το μόνο που ζητάνε από εμάς είναι την αγάπη μας, το ενδιαφέρον μας και την προσοχή μας. Σαφώς υπήρχαν και περιπτώσεις απολύτως παραβατικές που κάθε σκέψη για επανένταξη φάνταζε αδύνατη. Το δικαίωμα της δεύτερης ευκαιρίας όμως πρέπει να το έχουμε όλοι.