Η μάσκα της Ρωσίας έχει αφαιρεθεί και ο κίνδυνοςαποκαλύπτεται

«Η απόφαση του 2008 να γίνει αποδεκτή η αίτηση της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ, αλλά χωρίς να προχωρήσει ουσιαστικά προς την ένταξη, ήταν μια φρικτή απόφαση» δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Μπρους Τζόουνς, διευθυντής στο πρόγραμμα «Παγκόσμια Τάξη και Στρατηγική» του κορυφαίου ανά τον κόσμο Brookings Institution. Ο ειδικός στη διεθνή ασφάλεια τονίζει ότι η μεταψυχροπολεμική περίοδος τελείωσε ουσιαστικά το 2008 όταν η Ρωσία εισέβαλε στη Γεωργία, αλλά η παγκόσμια οικονομική κρίση, η κρίση της ευρωζώνης, η αυστηρή δημοσιονομική πολιτική της Γερμανίας, αλλά και η προσφυγική κρίση «κράτησαν την προσοχή μας μακριά από τη Μόσχα και μακριά από το να πληρώσουμε το απαραίτητο τίμημα για να μειώσουμε τη επιρροή του Πούτιν». Ο Τζόουνς, ο οποίος έχει διατελέσει ανώτερος σύμβουλος του Κόφι Ανάν για τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, σημειώνει ότι η «πιο σημαντική αλλαγή» που βλέπουμε σήμερα είναι στη γερμανική αμυντική πολιτική. «Τώρα θα δούμε μια στρατηγική Ευρώπη» τονίζει ο Τζόουνς, ο οποίος είναι επίσης σύμβουλος καθηγητής στο Ινστιτούτο Freeman Spogli στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, ενώ η τρέχουσα έρευνά του εστιάζεται στη στρατηγική των ΗΠΑ, τη διεθνή τάξη και τις σχέσεις μεγάλων δυνάμεων.

Την περασμένη εβδομάδα η Ρωσία εξαπέλυσε πλήρη στρατιωτική επίθεση στην Ουκρανία. Ποιες είναι οι στρατηγικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις της εισβολής για την Ευρώπη και τη διεθνή τάξη πραγμάτων;

Ας μην ξεχνάμε, η Ρωσία εισέβαλε επίσης στη Γεωργία το 2008 και στην Ουκρανία το 2014. Αλλά για διάφορους λόγους, οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και η Ευρώπη απάντησαν σαν να επρόκειτο για βραχυπρόθεσμες, περιορισμένες συγκρούσεις. Τώρα, η μάσκα έχει αφαιρεθεί και ο πλήρης κίνδυνος των αναθεωρητικών φιλοδοξιών της Ρωσίας αποκαλύπτεται πληρέστερα.

Πιστεύετε ότι μπορεί να δούμε τον χάρτη της Ευρώπης να αλλάζει και ολόκληρο τον κόσμο να μπαίνει σε μια εποχή αταξίας;

Ο χάρτης της Ευρώπης έχει ήδη αλλάξει. Τα ρωσικά στρατεύματα βρίσκονται στη Λευκορωσία και δεν θα φύγουν. Και η Λευκορωσία μόλις άλλαξε το Σύνταγμά της για να συμφωνήσει να φιλοξενήσει ρωσικά πυρηνικά όπλα. Τι θα συμβεί πέρα ​​από αυτό εξαρτάται από το πώς θα εξελιχθεί αυτό το σενάριο στην Ουκρανία τις επόμενες ημέρες, τις επόμενες εβδομάδες, ίσως και μήνες. Από το πώς θα κινηθεί η Ρωσία για να αντιμετωπίσει τις δυτικές και διεθνείς κυρώσεις που θα υποστεί τώρα. Και από το αν το Πεκίνο συνεχίζει να παρέχει σιωπηρή άνεση στη Μόσχα.

Ποιες επιπτώσεις βλέπετε σχετικά με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας; Ακούμε ότι η μεταψυχροπολεμική περίοδος τελείωσε. Μια νέα φάση έχει ξεκινήσει. Ποια θα είναι τα κύρια στοιχεία αυτής της νέας εποχής και ποιες αμετάκλητες αλλαγές βλέπετε;

Τελείωσε το 2008 όταν η Ρωσία εισέβαλε στη Γεωργία. Αλλά η παγκόσμια οικονομική κρίση τράβηξε την προσοχή μας μακριά. Και η κρίση της ευρωζώνης, και η αυστηρή δημοσιονομική πολιτική της Γερμανίας, και η προσφυγική κρίση, όλα αυτά, κράτησαν την προσοχή μας μακριά από τη Μόσχα και μακριά από το να πληρώσουμε το απαραίτητο τίμημα για να μειώσουμε την επιρροή του Πούτιν. Τώρα, αναγνωρίζουμε ότι έχει τελειώσει. Η πιο σημαντική αλλαγή είναι στη γερμανική αμυντική πολιτική. Τώρα θα δούμε μια στρατηγική Ευρώπη, που έλειπε από τον αγωνιστικό χώρο.

Η Ευρώπη, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο απάντησαν με σκληρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Τι μπορούμε να περιμένουμε; Πιστεύετε ότι ο Πούτιν θα καταφέρει να εισβάλει πλήρως στην Ουκρανία ή υπάρχει πιθανότητα να αποτραπεί από περαιτέρω επιθετικότητα;

Η πιο σημαντική τροχοπέδη στις στρατιωτικές φιλοδοξίες της Ρωσίας είναι τώρα οι ένοπλες δυνάμεις και ο λαός της Ουκρανίας και ο σημαντικός εξοπλιστικός ανεφοδιασμός από την Ευρώπη και τη Δύση. Οι κυρώσεις και οι κατασχέσεις – η Ελβετία ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι θα κατάσχει ρωσικά περιουσιακά στοιχεία εκεί, σε συντονισμό με τις κυρώσεις – θα δημιουργήσουν οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση στη Ρωσία και θα μειώσουν μεσοπρόθεσμα την ικανότητά της να μπαίνει σε εκτεταμένες στρατιωτικές περιπέτειες. Βραχυπρόθεσμα, όμως, θα υπάρξει μια οξεία κρίση και οι κινήσεις του Πούτιν είναι απρόβλεπτες.

Βρίσκεται η πυρηνική σταθερότητα σε κίνδυνο, ειδικά μετά την απόφαση του Πούτιν να θέσει τις πυρηνικές δυνάμεις της Ρωσίας σε επιφυλακή; Βλέπετε κάποια προοπτική αξιόπιστων διαπραγματεύσεων σε αυτό το μέτωπο;

Οχι για κάποιο χρονικό διάστημα. Πρέπει να δούμε μια αποχώρηση από την καταστροφή στην Ουκρανία, αν και αυτό είναι απίθανο. Εάν το δούμε αυτό, θα μπορούσαμε σιγά-σιγά να ξεκινήσουμε μια επανάληψη των διαπραγματεύσεων για τον έλεγχο των όπλων. Αλλά υπάρχει μηδενική εμπιστοσύνη στον Πούτιν, από την Ευρώπη ή το ΝΑΤΟ.

Θα μπορούσε η Δύση να είχε αντιδράσει διαφορετικά για να αποτρέψει τον Πούτιν ή ο στόχος του να αποκαταστήσει την σφαίρα επιρροής της Ρωσίας σε Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη δεν θα μπορούσε να είχε αποτραπεί;

Είναι σίγουρα εύλογο να πούμε ότι αν ήμασταν πιο δυναμικοί στην απάντησή μας στις αρχικές του ενέργειες στη Γεωργία και την Ουκρανία, ή ακόμα και μόνο στην Ουκρανία το 2014, δεν θα ήμασταν εδώ που είμαστε τώρα. Η απόφαση του 2008 να γίνει αποδεκτή η αίτηση της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ, αλλά χωρίς να προχωρήσει ουσιαστικά προς την ένταξη, ήταν μια φρικτή απόφαση, το αντίθετο από μια προσπάθεια για ειρηνικές διαπραγματεύσεις, ενώ παράλληλα υπάρχει προετοιμασία για αντιπαράθεση, επιδεικνύοντας δύναμη σε περίπτωση, που τα πράγματα πάνε στραβά (talking loudly and carrying a small stick). Αλλά τίποτα από αυτά δεν εξηγεί ή δικαιολογεί τις ενέργειες του Πούτιν αυτόν τον μήνα.

Πιστεύετε ότι η ΕΕ μπορεί να προχωρήσει στην έκκληση του ουκρανού προέδρου για ένταξη στην ΕΕ τώρα και υπό ποιες συνθήκες ή προϋποθέσεις;

Σίγουρα δεν πρέπει να αποκλείσουν τίποτα. Αυτό μάλλον πρέπει να περιμένει μέχρι να «επιλυθεί» η κατάσταση στην Ουκρανία. Αλλά τότε θα πρέπει να επισπεύσουν την ένταξη, καθώς και τη βοήθεια για ανασυγκρότηση.