Ο τελευταίος της φαντασμαγορίας

Ο χειμώνας του 1992 ήταν παγωμένος αλλά ξεχωριστός. Εκείνη τη χρονιά το Παρίσι και πολύ σύντομα το Λονδίνο, η Νέα Υόρκη και το Μιλάνο θα αποκτούσαν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Σε αυτές τις μητροπόλεις οι δρόμοι και τα καταστήματα ανάδειξης της μόδας περιβάλλονταν από την αύρα ενός αρώματος που μύριζε σοκολάτα, βανίλια και καραμέλα. Γυναίκες, άνδρες και γκέι λάτρεψαν το «Angel» που ο Τιερί Μιγκλέρ τούς δώρισε, κλεισμένο σε ένα μπλε κρυστάλλινο αστέρι.

Ο γάλλος δημιουργός για άλλη μία φορά είχε επινοήσει μια ανατροπή. «Θέλω να κάνω ένα άρωμα τόσο νόστιμο που να θέλετε να το φάτε» είχε εκμυστηρευθεί το 1979 στο «Women’s Wear Daily» όταν ξεκινούσε να εμπλουτίζει με τα ρούχα του το παρισινό πρετ α πορτέ της εποχής. Δεκατρία χρόνια αργότερα το «Angel» θα συμβόλιζε την πορεία ενός οραματιστή δημιουργού ο οποίος υπηρέτησε σε πολλά επίπεδα την αποκαλούμενη ριζοσπαστική μόδα.

Χορευτής του κλασικού μπαλέτου στα νεανικά του χρόνια, σχεδιαστής κοστουμιών για θεάματα βαριετέ, ήταν ο πρώτος σχεδιαστής του πρετ α πορτέ που δέχθηκε το κάλεσμα να γίνει μέλος της υπεροπτικής συντεχνίας των μετρ της γαλλικής υψηλής ραπτικής στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Η φαντασία του Μιγκλέρ αναζωογόνησε την ωραία κοιμωμένη της υψηλής μόδας, καθώς είχε το χάρισμα να σκηνοθετεί ο ίδιος τις θεατρικές παρουσιάσεις των δημιουργιών του, με τη συμμετοχή των τοπ μοντέλων αλλά και των σταρ της μουσικής και του σινεμά.

Η μόδα του Μιγκλέρ ήταν ταυτόχρονα προκλητική και φορέσιμη. Οι γραμμές των ρούχων του άλλαζαν το σχήμα του σώματος και η τριγωνομετρία τους στα τέλη της δεκαετίας του ’70 έμαθε στις γυναίκες να στέκονται ευθυτενείς, κυριαρχικές, ερωτικές. Αυτές τις μοντέρνες κομψές γυναίκες των πόλεων βάφτισε «glamazones» (αμαζόνες του γκλάμορ) και τις ξεχώρισε από τον συρμό του χίπι ύφους των παιδιών των λουλουδιών.

«Η κομψότητα απαιτεί γενναιότητα, τσαγανό» έλεγε ο couturier, γράφοντας ιστορία με τα Μιγκλέρ σύνολά του ραμμένα και κομμένα για να τονίζουν με την ακρίβεια χειρουργικού λέιζερ το σώμα και να του δίνουν τη φουτουριστική εικόνα του. Τότε που ο μύθος του τέλειου σώματος, στα μέσα του ’90, προέκυψε με την εμφάνιση του total look και τη διάδοση της ελαστάνης στα μεικτά υφάσματα, επιτρέποντας να σμιλευθούν οι καμπύλες. Ο Μιγκλέρ χρησιμοποίησε ανάμεσα στα υλικά του τα φετιχιστικά λατέξ και βινύλ εμπλουτίζοντας με ερωτισμό μια μόδα που άρχιζε έναν νέο διάλογο με το σώμα.

Και σαν να μην αρκούσε η ανατροπή που είχε προκαλέσει με τα ρούχα του, ο ίδιος ξεκίνησε, από το 1976, να επιδίδεται στις φωτογραφικές παραγωγές των δικών του διαφημιστικών εκστρατειών, παίζοντας με την αίγλη και την ομορφιά των γυναικών που είχε χρίσει μούσες του. Από την Τζέρι Χολ έως την Ιμάν ο Μιγκλέρ ταξίδεψε και σκαρφάλωσε στα πιο απόμακρα αλλά και στα πιο εμβληματικά σημεία της μητροπολιτικής αρχιτεκτονικής υπαγορεύοντας στον θεατή των εικόνων του να μη φοβηθεί να πετάξει ελεύθερα στο κενό. Από τη Γροιλανδία έως τη Σαχάρα, πάνω από τον χρυσό θόλο της Οπερας Γκαρνιέ στο Παρίσι, τον γοτθικό καθεδρικό ναό του Στρασβούργου, τα κτίρια Art Deco, αλλά και τα τοπόσημα του σοβιετικού ρεαλισμού. Με τις φωτογραφίες μόδας του και σκηνικό περίγυρο τη μνημειακή αρχιτεκτονική του παρελθόντος και ενός ηρωικού παρόντος, ο Μιγκλέρ δημιουργεί ένα παιχνίδι αναλογίας και προοπτικής προκαλώντας το βλέμμα του θεατή να παρακολουθήσει έναν αγώνα ανάμεσα στις δυνάμεις της φύσης και στις δυνάμεις της γυναίκας. Τις οποίες ο δημιουργός θεωρεί ίσες, αν όχι ανώτερες, από τον άνδρα.

Στο εξής οι δημιουργίες του απαρτίζουν τη φανταστική γενεαλογία των εκπληκτικών θηρίων του: από τη μικροπανίδα μέχρι τα ωκεάνια βάθη διαχειρίζεται την υπερβολή της εποχής μέσα στην οποία θα διεκδικήσει τον τίτλο του κατεξοχήν καλλιτεχνικού δημιουργού: φουτουριστικές σιλουέτες με μυτερές βάτες που προεξέχουν από τους ώμους, αβυσσαλέα ντεκολτέ, μέση τονισμένη από ειδικούς κορσέδες ώστε να μεταμορφώνει το γυναικείο σώμα σε εκείνο μιας εξωπραγματικής σφήκας.

Δύο εξαιρετικές σιλουέτες από τις συλλογές υψηλής ραπτικής του, τα «Εντομα» (1997) και οι «Χίμαιρες» (1998) έχουν θέση στην ιστορία της μόδας του 20ού αιώνα αλλά και στη θεωρία της μεταμοντέρνας τέχνης. Μια ολόσωμη εφαρμοστή φόρμα με ουρά από μαύρο βελούδο στολισμένη με φτερά πεταλούδας και ένα αρθρωτό «πλάσμα» από ιριδίζουσες φολίδες κεντημένες με κρύσταλλα, φανταχτερά διαμάντια, φτερά και τρίχες αλόγου. Αργότερα στο εκπληκτικό θηριολόγιο του Μιγκλέρ θα προστεθούν νύμφες ντυμένες με κρυστάλλινα κοχύλια και εξωφρενικές μέδουσες οργάντζας που αναδύονται στις φαντασμαγορικές πασαρέλες του τις οποίες παρακολουθούν χιλιάδες θεατές.

Στο γύρισμα της εποχής και στο ξεκίνημα μιας συζήτησης για την κυβόργεια αισθητική, την τεχνολογία των μηχανών, τις επεμβάσεις πλαστικής και τις προσθετικές πάνω στο ανθρώπινο σώμα ο Μιγκλέρ παρακολουθεί με ενδιαφέρον και αλλάζει σελίδα για να φανταστεί αεροδυναμικές και ρομποτικές σιλουέτες. Αντλεί έμπνευση από υπερηρωίδες επιστημονικής φαντασίας και κόμικ, μεσαιωνικές πανοπλίες και στολές, μελετώντας βιομηχανικό σχέδιο και φουτουριστικά αυτοκίνητα. Στα σύνορα πραγματικότητας και φουτουρισμού κάνει την post Human επανάστασή του με τα ρομποτικά πλάσματά του. Θα μείνει αξέχαστη η φιγούρα που ονόμασε Maschinenmensch και η οποία αποκαλύφθηκε το 1995 στο ντεφιλέ για τα 20 χρόνια του οίκου του. Το αφιέρωμά του στην κινηματογραφική ηρωίδα Φουτούρα της ταινίας «Metropolis» του Φριτς Λανγκ ήταν μια πλήρως αρθρωτή ρομποτική πανοπλία που απαιτούσε τουλάχιστον έξι μήνες εντατικής εργασίας.

Υπήρξε μέχρι το τέλος του καλλιτέχνης. Δημιουργός ενός κόσμου που για λίγους μήνες ακόμη παρουσιάζεται στο Παρίσι, στο Μουσείο Διακοσμητικών Τεχνών (MAD), στην έκθεση «Thierry Mugler: Couturissime». Εκεί, στα εγκαίνια της έκθεσής του τον περασμένο Νοέμβριο ο Μανφρέντ Τιερί Μιγκλέρ, παγιδευμένος στο δικό του παιχνίδι των μεταμορφώσεων, χαμογελούσε κοιτάζοντας με παραμορφωμένο (λόγω αποτυχημένων πλαστικών επεμβάσεων) πρόσωπο το τελευταίο του υπερθέαμα. Πράγματι, χρειάζεται θάρρος για να είσαι ελεύθερος δημιουργός.