Ικρίωμα και ξεκάρφωμα

H εφαρμοσμένη πολιτική αποκαθηλώνεται καθημερινά (πράγμα πολύ εύκολο και δελεαστικό, αφού έχει αναπτυχθεί μια μεγάλη κοινωνική συμμαχία απέχθειας). Με τι μπορεί κανείς να την αντικαταστήσει; Η εφαρμοσμένη πολιτική με τις αργές και ατελέσφορες διαδικασίες που συνήθως ακολουθεί, σκορπίζει στο δάσος της πραγματικότητας «νομοθετικά αυθαίρετα», κακοκατασκευασμένα, συχνά άστοχα, θορυβώδη νομοθετήματα που εφαρμόζονται στο 30% των προβλέψεών τους. Ομως δι’ αυτού προσφέρει χρόνο να συνέλθει ο πολίτης και να βρει νέα άκρη, μια νέα γνωριμία, ένα νέο «δόντι», ώστε να καμφθεί και υπερνικηθεί «αυτό που λέει ο νόμος» κατά τη γραφειοκρατική αργκό. Να γλιτώσει πρόστιμο, να υπεκφύγει υποχρεώσεων ή και να βρει το δίκιο του που η γραφειοκρατία συχνά ατιμάζει.

Αλλά επιμένω ότι η εμβάθυνση στην αποκαθηλωτική διαδικασία που ναι μεν μαζικοποιήθηκε από το 2010 με τη χρεοκοπία, αλλά υφάνθηκε προσεκτικά όλα τα χρόνια του νεότερου ελληνικού κράτους, πού οδηγεί; Η πολιτική στενωπός και το κακοτράχαλο μονοπάτι της εφαρμοσμένης πολιτικής έχει ως εναλλακτική διέξοδο το αδιέξοδο. Σκέφτεται κανείς τις αντικοινοβουλευτικές εκτροπές με τη δικτατορία και τις παραφυάδες της Εθνικής Παράταξης, της ΧΑ και των παραλλαγών τους και λέει «καλά είμαι κι έτσι». Φυσικά. Πολύ δύσκολα κερδισμένη στον τόπο μας, η δημοκρατία ευτυχώς διατηρεί τη συμβολική και διδακτική ισχύ της. Ομως αυτό το «έτσι» είναι μια κινούμενη άμμος, μια βλέννα μέσα στην οποία το ελληνικό πολιτικό σύστημα εθελοτυφλεί, αδρανεί στην καταστροφή των πιο δημιουργικών δυνάμεων και εκπαιδεύει, εν τέλει, στην παραλυτική επιδοματολατρία. Το μόνο ενεργό πολιτιστικό στοιχείο, εκτός από το υβρεολόγιο στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, είναι ο τζόγος, ένα λατρεμένο σχήμα των φαντασιώσεων και της κατοχής κύρους, διά του ουρανόβρεχτου χρήματος. Παίζεις 10 ευρώ και αγοράζεις μια ανθηρή φαντασίωση για δύο ολόκληρες μέρες. Αν είσαι συστηματικός, 30 ευρώ την βδομάδα, 120 ευρώ τον μήνα, 1.440 τον χρόνο για αγορά φαντασιώσεων. Ενας ακίνητος δρομέας μιας αξιοδάκρυτης τύχης.

Δεν είναι φτηνά, αλλά ίσως γλιτώνει ο πολίτης τα ψυχοφάρμακα. Σε αυτό το υπόστρωμα, οι νέοι φεύγουν για να βρουν ένα σύστημα παραγωγής που να τους έχει ανάγκη. Η περίφημη σύνδεση «σπουδών – αγοράς» συμβαίνει όταν η μόρφωση των παιδιών και η εκπαίδευση βρει στοιχειωδώς ποιοτική αγορά – δυστυχώς σχεδόν πάντα στο εξωτερικό – για να την παραλάβει, να την αφομοιώσει, να νομιμοποιήσει τους κατόχους.

Αλλά ο αποκαθηλωτικός (της πολιτικής) θρήνος είναι μια μορφή προβλέψιμου τζόγου. Ολοι συμφωνούν, αλλά όλοι μετέχουμε. Μια μετοχή που γίνεται πρόπλασμα βολής, νωθρότητας. Διαμορφώνουμε άλλοθι μέσα στην αντιπολιτική και αντικοινοβουλευτική συμπαιγνία. Η πολιτική ως «υπερκακός», για όλες τις αμαρτίες, για όλες τις υπεκφυγές.

Πώς κλείνει ένα κείμενο που διεκτραγωδεί χωρίς λύση; Μόνο η ωμότητα αρκεί για να περιγράψεις το πρόβλημα; Ή χρειάζεται να ξαναψάξεις τον ιστό στα ίδια και τα ίδια που είναι όμως αλλαγμένα. Εννοώ ότι το κοινοβουλευτικό ιδανικό είναι μεν εξαντλημένο, αλλά διατηρεί ρίζα και δυνατότητες. Μόνο που αν το κολακεύσεις αναπαράγοντας την τυπολογία των κομματικών αυλών και μαχαιριών, μάλλον το συντηρείς νεκρώνοντάς το. Η φορμόλη ως πολιτική εθιμοτυπία. Τα θεμελιώδη προβλήματα δεν βρίσκονται ακριβώς στην ανάπτυξη, αλλά στη φιλοσοφία της οικονομίας και στη γραφειοκρατική μικρότητα της πολιτικής.