Ζητείται στίγμα

Η συγκρότηση της κυβερνήσεως αποτελεί συνταγματική ευθύνη του Πρωθυπουργού. Αυτός αποτελεί τρόπον τινά τον φορέα της εμπιστοσύνης της Βουλής προς την κυβέρνηση και, στα δικομματικά συστήματα, αυτός αναδέχεται τη λαϊκή εντολή. Αλλά και σε επίπεδο συγκυρίας, δεν αμφισβητείται ο συντονιστικός ρόλος του Πρωθυπουργού και η πρωτοβουλία των κινήσεων.

Από την άλλη πλευρά, για τους ίδιους ακριβώς λόγους, είναι αναγκαίο να διασαφηνισθεί αν ο ανασχηματισμός είναι διορθωτικός, επικοινωνιακός ή σηματοδοτεί επαναπροσδιορισμό του κυβερνητικού στίγματος.

Ας δούμε τα δεδομένα: Οι πρόσφατες πυρκαγιές μπορεί μεν να παρέχουν αφορμή για τον ανασχηματισμό, αλλά, αφήνοντας κατά μέρος τις εντυπώσεις, δύσκολα μπορούν να προσωποποιηθούν οι ευθύνες, έστω πολιτικές, για δομικά προβλήματα και αδυναμίες. Από την άλλη πλευρά, η Βουλή έχει ήδη εισέλθει στο δεύτερο ήμισυ της συνταγματικής της περιόδου και, αν τα επιδημιολογικά δεδομένα το επιτρέψουν, ανά πάσα στιγμή μπορεί να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές. Επομένως το κυβερνητικό σχήμα θα πρέπει να μπορεί να εμφανισθεί και ως εκλογικό.

Η κρίσιμη παράμετρος δυστυχώς εξακολουθεί να είναι η πανδημία. Οσο δημιουργεί προβλήματα που υπερβαίνουν το αμιγώς υγειονομικό, καθίσταται μέρος της πολιτικής, μέρος της σύγκρουσης ιδεών και συμφερόντων, καθώς και ιδεοληψιών. Εχουμε εγκαίρως υποστηρίξει τις πολιτικές μαζικού εμβολιασμού και θεωρούμε ότι είναι σύμφωνη με το σύνταγμα η θέσπισή του ως αντικειμενικής επαγγελματικής προϋπόθεσης για πλήθος επαγγελμάτων. Θεωρούμε ότι η γενικευμένη άρνηση μας επαναφέρει σε συγκρούσεις ανάμεσα στην επιστήμη και τη δεισιδαιμονία. Και εκτιμούμε ότι το μήνυμα έχει επαρκώς εξηγηθεί στην κοινή γνώμη. Ωστόσο, είναι αναμφίβολο ότι πολλοί συμπολίτες μας έχουν άλλη άποψη. Αρκετοί από αυτούς, ανήκουν σε χώρους από τους οποίους αντλεί εκλογική υποστήριξη η κυβερνητική παράταξη. Και είναι διαπίστωση της δημώδους ψυχολογίας ότι αποδίδουμε πολύ μεγαλύτερη σημασία σε κάτι που χάνουμε (από την είσοδο σε εστιατόριο ή γήπεδο έως την αναστολή της θέσης εργασίας) παρά σε κάτι που διατηρούμε ή σε κάτι που τάχα κερδίζουμε (τα λεγόμενα – ανακριβώς – προνόμια των εμβολιασμένων). Ποια επομένως θα είναι η πολιτική διαχείριση αυτού του ζητήματος; Πώς γενικότερα συναρτάται με την εικόνα της κυβερνήσεως στα εν λόγω στρώματα και πώς θα επηρεάσει τον ανασχηματισμό;

Ο Πρωθυπουργός έχει ευθύνη για τη χάραξη και τον συντονισμό συγκροτημένης πολιτικής, σύμφωνα με τις ιδέες που ο ίδιος πρεσβεύει. Παράλληλα, όμως, καλείται να ικανοποιεί ένα πολυσυλλεκτικό ακροατήριο, διαμορφώνοντας και επιβάλλοντας, όσο μπορεί, συναινέσεις στον χώρο που εκπροσωπεί. Εν δυνάμει αυτές οι δύο όψεις της πολιτικής ευθύνης θέτουν διαφορετικά διλήμματα. Τα διλήμματα αυτά θα ενταθούν στις προσεχείς εκλογές στις οποίες, λόγω της απλής αναλογικής, οι ψηφοφόροι θα έχουν ευρύτερη ευχέρεια στην ιεράρχηση των προτιμήσεών τους. Το ζητούμενο είναι πώς θα επηρεάσουν τον επικείμενο ανασχηματισμό. Ποιο θα είναι το στίγμα του και τι αυτό θα σημάνει για το κυβερνητικό σχήμα;

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι επίκουρος καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.