Λατινικά Λυκείου

Ο καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ Βάιος Βαϊόπουλος, σε συνέντευξή του στη Μάρνυ Παπαματθαίου («ΤΑ ΝΕΑ», 28/07/21), δήλωσε μεταξύ άλλων τα εξής σχετικά με το νέο πρόγραμμα διδασκαλίας των Λατινικών στο Λύκειο, που θα ξεκινήσει το 2023:

«Kύριο χαρακτηριστικό του νέου προγράμματος που σχεδιάζεται είναι η πλαισίωση της γλωσσικής διδασκαλίας με στοιχεία γνώσης του ρωμαϊκού κόσμου. Κρίναμε ότι χρειάζεται να πάψει η γλωσσική διδασκαλία να είναι αυτοσκοπός και να παραμένει αποξενωμένη από οποιοδήποτε αξιακό, πολιτισμικό και γραμματολογικό περιεχόμενο. […] Η έμφαση στη γλώσσα διατηρείται, ανανεώνεται, μάλιστα, χάρη στην προσοχή που δίνεται σε βασικά στοιχεία ετυμολογικής σύνδεσης της Λατινικής με τη Νεοελληνική ή με γνωστές ευρωπαϊκές γλώσσες».

Ισως ο Βάιος Βαϊόπουλος θα έπρεπε να είχε υπενθυμίσει στους αναγνώστες της εφημερίδας ότι σε αυτές ακριβώς τις αρχές βασίστηκε το εγχειρίδιο Λατινικά Λυκείου, που συνέγραψαν πριν από σαράντα χρόνια οι Μιχαήλ Πασχάλης και Γιώργος Σαββαντίδης και από το οποίο πρέπει να διδάχτηκε λατινικά και ο ίδιος.

Η εντολή που έλαβαν οι συγγραφείς από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ήταν για ένα εγχειρίδιο με αποκλειστικό αντικείμενο τη διδασκαλία της λατινικής γλώσσας σε πενήντα μαθήματα. Αυτό έγινε μέσα από κείμενα που είχαν επιλεγεί και τροποποιήθηκαν ανάλογα για τη σταδιακή και κατά το δυνατόν πληρέστερη διδασκαλία της γλώσσας και των γραμματικοσυντακτικών φαινομένων.

Εντούτοις οι συγγραφείς πήραν την πρωτοβουλία να πλαισιώσουν το κάθε μάθημα με μια γραμματολογική-ιστορική εισαγωγή στον ρωμαϊκό κόσμο (περισσότερα στοιχεία και βιβλιογραφία υπήρχαν στο βιβλίο του καθηγητή). Επίσης εισήγαγαν την ετυμολογική σύνδεση των λατινικών λέξεων με την αρχαία ελληνική, τη νέα ελληνική και τις ευρωπαϊκές γλώσσες (κυρίως την αγγλική). Εισήγαγαν τη διδασκαλία των γραμματικών και συντακτικών φαινομένων της λατινικής γλώσσας σε συσχετισμό με τα αντίστοιχα φαινόμενα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Τέλος, το κάθε μάθημα ολοκληρωνόταν με ένα ευχάριστο επιμύθιο από κάποιον ρωμαίο συγγραφέα, που έδινε την ευκαιρία για περαιτέρω ένταξη της διδασκαλίας της γλώσσας στο πλαίσιο της ρωμαϊκής γραμματολογίας.

Οι συγγραφείς του βιβλίου δεν φέρουν καμιά απολύτως ευθύνη για τον τρόπο διδασκαλίας και εξέτασης του εγχειριδίου. Η ευθύνη αυτή βαρύνει αποκλειστικά το ΥΠΕΠΘ και τα θεσμικά του όργανα, που περιόρισαν το διδακτικό εύρος του εγχειριδίου αποκλειστικά σε μια παραδοσιακή γλωσσική διδασκαλία.

Είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι τέσσερις δεκαετίες αργότερα άλλαξαν άποψη, και γιατί αυτό επιβεβαιώνει ότι οι αντιλήψεις των συγγραφέων του εγχειριδίου Λατινικά Λυκείου ήσαν πιο προχωρημένες από την εποχή τους. Ο Γιώργος Σαββαντίδης δεν είναι πια κοντά μας αλλά εγώ χαίρομαι να ακούω γνωστούς και αγνώστους να μου λένε ότι αγάπησαν τα Λατινικά χάρη σε αυτό το εγχειρίδιο.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.