Aντιπολίτευση με τετραγωνικά

Οι κανόνες πολιτικής διαχείρισης και πολιτικής εικόνας δεν έχουν να κάνουν με τις κοινωνίες της νεωτερικότητας ούτε με μια αστική προσέγγιση των θεμάτων. Είναι πανάρχαιοι – μπορεί κανείς να τους αναζητήσει ακόμη και στα ομηρικά έπη, αλλά σίγουρα περνούν από την αυτοκρατορική Ρώμη και τη γυναίκα του Καίσαρα. Τους κανόνες τους γνωρίζουν και στην Κουμουνδούρου, τους έχουν χρησιμοποιήσει πολλάκις άλλωστε, οργανώνοντας κατά καιρούς επιθέσεις – προσωπικές και ανοίκειες – κατά των πολιτικών αντιπάλων τους. Η υπόθεση του εξοχικού του Αλέξη Τσίπρα στο Σούνιο, με ένα τίμημα που δικαιολογεί ερωτηματικά, δεν αποτελεί εξαίρεση. Περισσότερο από την οικονομική διάσταση, το επίμαχο ενοικιοστάσιο εγείρει πολιτικού χαρακτήρα ζητήματα – τα οποία, προφανώς, αντιλαμβάνεται και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, αναλαμβάνοντας προσωπικά το βάρος των εξηγήσεων. Πέραν της πειστικότητας των δικαιολογιών, που αποτελεί επιμέρους ζήτημα και συνδέεται και με ατομικές αξιολογικές κρίσεις, το βασικότερο μήνυμα από την προεδρική διαχείριση είναι ότι το ζήτημα αφορά εν τέλει τον ίδιο τον Τσίπρα και όχι τον ΣΥΡΙΖΑ. Πιθανότατα έτσι το ερμηνεύουν και οι πρωτοκλασάτοι της Κουμουνδούρου, αποφεύγοντας τις τελευταίες ημέρες να εμπλακούν στο ζήτημα του εξοχικού. Ακόμη και αν δεν υπάρχει συγκεκριμένη «γραμμή» που διαχέεται στην κομματική πυραμίδα, η αυτοπρόσωπη εμφάνιση του αρχηγού αποτελεί από μόνη της γραμμή καθοδήγησης. Συνεπώς, για τα σιωπηλά στελέχη το άλλοθι είναι αυθύπαρκτο.

Το νέο ζητούμενο, ωστόσο, που απασχολεί ήδη την ίδια ομάδα στελεχών, έχει να κάνει με τις διαστάσεις που δίνει στην υπόθεση η προεδρική αντεπίθεση. Στο μυαλό τους, ο τέως πρωθυπουργός επικυρώνει ως πολιτικό ζήτημα ένα θέμα που, θεωρητικώς, δεν αντιμετωπίζει ως πολιτικό, αλλά ως μεθοδευμένη απόπειρα προσωπικής σπίλωσης (εξού και η προσφυγή σε εξώδικα και απειλές για πρόσθετα ένδικα μέσα). Πρωτίστως, όμως, φέρνει στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας το προσωπικό ζήτημα, ακόμη περισσότερο στην κορυφή του αντιπολιτευτικού σχεδιασμού της Κουμουνδούρου. Την ώρα που η πανδημία στην οποία είχε επικεντρωθεί το κόμμα εξακολουθεί να καθηλώνει  την κοινωνία και οι εξελίξεις στα εθνικά, με φόντο τις νέες αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής, θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν μια πολυμέτωπη αντιπολιτευτική αντεπίθεση. Πίσω από τις γραμμές, συνεπώς, διαμηνύεται πως αν η κυβέρνηση αναζητούσε όντως έναν «αντιπερισπασμό», με τη βοήθεια του Τσίπρα τον βρήκε.

Ο Γιώργος Κατρούγκαλος ήταν ο τελευταίος από τα στελέχη πρώτης γραμμής που επιχείρησε να σηκώσει δημοσίως το βάρος της υπερασπιστικής γραμμής για το ακίνητο στα Λεγραινά – πριν ακόμη βέβαια μπει προσωπικά στον χορό των εξηγήσεων ο Αλέξης Τσίπρας. Η δική του προσέγγιση ότι πρόκειται για «μη θέμα», ήταν πρόδηλο πως στόχευε σε μια κομματική ατζέντα χωρίς ανατροπές, ενώ υπήρχε μπροστά και η κρίσιμη ευρωπαϊκή Σύνοδος. Για ένα «μη θέμα», η συζήτηση δεν χρειάζεται να πλατιάσει ούτε να χαθεί η εβδομάδα και μαζί και η προεργασία που γινόταν στην Κουμουνδούρου για τις αναμενόμενες εξελίξεις. Νωρίς χθες το πρωί, πριν ακόμη αποκρυσταλλωθεί η εικόνα από τη μεταμεσονύκτια Σύνοδο των Βρυξελλών, ο Τσίπρας ήταν στον τηλεοπτικό αέρα για το εξοχικό και μια real estate εξομολόγηση. Οι μουρμούρες στους κομματικούς διαδρόμους κράτησαν ώρες.

Ακόμη κι αν κατανοεί ότι ο θιγμένος αρχηγός δεν μπορούσε να αφήσει το δικό του θέμα ανέγγιχτο, για τον πρώην ΥΠΕΞ οι ευρωπαϊκές παλινωδίες θα έπρεπε να κυριαρχούν. Πίσω από τα νέα συμπεράσματα της Συνόδου δεν προκύπτει μια στασιμότητα, αλλά οπισθοχώρηση. Οι «παράνομες» ενέργειες της Αγκυρας στο διάστημα μεταξύ Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου έγιναν «προκλητικές» και το Αιγαίο δεν αυτονομείται, αλλά εντάσσεται πλέον σε μια γενικότερη αναφορά για την Ανατολική Μεσόγειο. Επειδή κάθε λέξη στις Συνόδους Κορυφής έχει τη σημασία της, ο Κατρούγκαλος ήταν έτοιμος να αντεπιτεθεί και να ζητήσει εξηγήσεις για αυτή τη στροφή. Αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας την ίδια ώρα μετρούσαν τετραγωνικά…