Λαμπερή πρωταγωνίστρια, αμήχανη σκηνοθεσία

Eπρεπε να μοιάζει με πεταλούδα, ενώ στην πραγματικότητα ήταν «μια μύγα πιασμένη στην παγίδα του έρωτα», σύμφωνα με το λιμπρέτο των Τζουζέπε Τζακόζα και Λουίτζι Ιλικα. Και η Ερμονέλα Γιάχο, η σοπράνο από τα Τίρανα της Αλβανίας με τη διεθνή καριέρα, το κατάφερε στη «Μαντάμα Μπατερφλάι» του Τζάκομο Πουτσίνι. Εύθραυστη 15χρονη στην α’ πράξη, μια γκέισα που ανακαλύπτει την παλέτα του έρωτα (με την αντίστοιχη εικονογράφηση στο φόντο) και προσέρχεται στον γάμο με τον αμερικανό υποπλοίαρχο Πίνκερτον. Γνήσιο τέκνο της πάλαι ποτέ απομονωμένης, εξωτικής Ιαπωνίας, που μετά το 1850 ανοίγει τα λιμάνια της στη Δύση, σε έναν διάλογο από τον οποίο είχε να κερδίσει η ευρωπαϊκή τέχνη πολλαπλές αναφορές και η ιαπωνική κοινωνία εμπορικές συναλλαγές. Μοναχική μητέρα στη β’ πράξη, που περιμένει τη «στήλη καπνού να ανεβαίνει στον ορίζοντα από τη θάλασσα, μακριά». Τότε το πλοίο θα φανεί και μαζί του η ελπίδα ότι ξαναέρχεται στην τρικυμισμένη ζωή της ο αυτοεξόριστος Πίνκερτον. Εκείνος που μπορεί να την έχει δεσμεύσει για 999 χρόνια, κατά το ιαπωνικό δίκαιο, αλλά που μπορεί επίσης να λύσει μονομερώς τη δέσμευση του γάμου και να εμφανίσει τη νέα αμερικανίδα σύζυγο. Στις άριες έπρεπε να δώσει τον καλύτερό της εαυτό – και τον έδωσε, σε εμφανή καλή φόρμα -, στις δραματικές στιγμές έπρεπε να επιστρατεύσει τη θεατρικότητα. Και το έκανε. Εκτός από σοπράνο κέρδισε το «μπράβο» του κοινού και ως ηθοποιός.

Η ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ. Κατά την προσωπική ανάγνωση της παράστασης, δεν έπεισε το ίδιο στις προθέσεις του ο σκηνοθέτης Ούγκο ντε Ανα, ο οποίος έχει ανεβάσει την όπερα το 2013 και το 2017 στο Ηρώδειο. Στην προσαρμογή που παρακολουθήσαμε επέλεξε να υπερτονίσει την εικονογράφηση με animation – το πολεμικό πλοίο «Abraham Lincoln» που πελαγοδρομεί εν μέσω των μεγάλων κυμάτων του Χοκουσάι – και συμβολικά σκηνικά (ειδικά στο δεύτερο μέρος). Στο τελικό αποτέλεσμα, οι μίνιμαλ κατασκευές που υποδήλωναν τη γιαπωνέζικη αισθητική και οι κύκλοι των διαφορετικών χρωματισμών – λευκός στην εναρκτήρια σκηνή, κόκκινος στο τέλος – δεν ταίριαζαν ως σύνολο με αρκετές «χάρτινες» λύσεις, όπως οι άσπρες γκοφρέ κορδέλες που υποδήλωναν τα άνθη της κερασιάς ή τα λαμπάκια led γύρω από το εικόνισμα του Χριστού. Οι προβολές, από την άλλη, έφτασαν σε κάποια σημεία το όριο της υπερβολής, αφήνοντας μετέωρη μια αίσθηση αμηχανίας για την ίδια τη σκηνοθετική πρόταση. Η σύγκρουση δύο κόσμων, του ιαπωνικού πολιτισμού και του αμερικανικού μοντέλου, κατέληξε, όχι σπάνια, σε σύγκρουση δύο εφέ διαφορετικού τύπου. Μόνο που αυτή η «συνομιλία» υπηρετείται ήδη από τη μουσική του Πουτσίνι και τη συνακόλουθη θεατρικότητα, χωρίς να χρειάζονται απανωτές υπενθυμίσεις. Ο κορυφαίος συνθέτης, για παράδειγμα, είχε ενσωματώσει αυθεντικές ιαπωνικές μελωδίες στη μουσική, ενώ κατά την εμφάνιση του Πίνκερτον ακούγεται ο αμερικανικός εθνικός ύμνος. Στιγμές στιγμές το αίσθημα που έφτανε στην πλατεία είναι ότι η αναπαράσταση των συμβολισμών κατέπνιγε τη φόρμα του μπελκάντο.

INFO

«Μαντάμα Μπατερφλάι» του Τζάκομο Πουτσίνι, Εθνική Λυρική Σκηνή, Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος. Επόμενες παραστάσεις: 20, 23, 25, 30/10 και 1, 8, 15 Νοεμβρίου. Ωρα έναρξης: 20.00 (Κυριακές: 18.30). Εισιτήρια: 213-0885.700, Ticket Services, τηλεφωνικά με κάρτα: 210-7234.567, καταστήματα Public. Η Ερμονέλα Γιάχο εμφανίζεται ως Τσο Τσο Σαν στις 20 και 25/10. Η διανομή με την Τσέλια Κοστέα στις 15/11 και με {LF}την Κριστίνε Οπολάις στις 23 και 30/10, {LF}1 και 8/11.