Αβέβαιο περιβάλλον

Η Τουρκία έκανε ένα βήμα πίσω. Το ερώτημα είναι αν αυτή η κίνηση αποτελεί τακτικό ελιγμό ή στρατηγική επιλογή, χωρίς το ένα να αναιρεί το άλλο. Αδιαμφισβήτητα, όπως άλλωστε είχε εκτιμηθεί, η πορεία της τουρκικής οικονομίας προσμετρήθηκε από τον Ερντογάν στην τελική του απόφαση. Οι συνεχείς υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας αλλά και τραπεζών της, τον υποχρέωσαν, ως πρώτο μέτρο, να αυξήσει κατά 2% τα επιτόκια, σε μία ακόμη αναδίπλωσή του τις τελευταίες μέρες.

Η Τουρκία απέσυρε το Ορούτς Ρέις και τον στόλο της για να διευκολύνει όσους ευρωπαίους εταίρους μας αντιστέκονταν στις κυρώσεις, καταφέρνοντας να βάλει δύσκολα στην Κύπρο. Πλέον, έχοντας ικανοποιήσει τα δύο ελληνικά αιτήματα και εξαπολύοντας μία επίθεση «διόρθωσης» της εικόνας της σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και κέντρα λήψης αποφάσεων, η Αγκυρα έχει δυσκολέψει το έργο της Λευκωσίας για ένα καθόλα δίκαιο αίτημα της τελευταίας. Τι ισχυρίζεται η κυπριακή κυβέρνηση; Το προφανές: ότι δεν μπορεί η ΕΕ να επιβάλλει κυρώσεις στη Λευκορωσία για ένα δικτατορικό καθεστώς, που όμως οι πράξεις του δεν επηρεάζουν άμεσα τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, και ταυτόχρονα να κάνει τα στραβά μάτια απέναντι στη συστηματική και κατάφωρη παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων ενός κράτους-μέλους από την Τουρκία. Δεν μπορεί, δηλαδή, οι Βρυξέλλες να επικαλούνται τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες α λα καρτ.

Η Ελλάδα οφείλει να στοιχηθεί με αυτή την αυτονόητη θέση τόσο για λόγους ουσίας όσο και αρχής. Γιατί ακόμη και αν στη θέση της Κύπρου και της Τουρκίας ήταν επί παραδείγματι η Ουκρανία και η Ρωσία, η ελληνική θέση θα έπρεπε να είναι παρόμοια. Εντούτοις, η Λευκωσία θα επιλέξει αν θα κάνει χρήση του δικαιώματος αρνησικυρίας, σε ένα ασφαλώς πιο επιβαρυμένο κλίμα, εξαιτίας και της ανακοίνωσης της έναρξης των διερευνητικών συνομιλιών. Αρκετοί υποστηρίζουν ότι έτσι η Ελλάδα άφησε ξεκρέμαστη την Κύπρο, εντούτοις, αυτή είναι μία εκ του ασφαλούς εκτίμηση και αφού προηγουμένως δεν είχε παραταθεί η παράνομη Navtex. Αν από την άλλη, η Αθήνα δεν είχε θέσει ως προϋπόθεση αποκλιμάκωσης την αποχώρηση του σεισμικού σκάφους και του τουρκικού στόλου, ίσως σήμερα η συζήτηση να γινόταν σε άλλη βάση.

Βέβαια, για την Τουρκία η συγκεκριμένη αναδίπλωση έγινε με ελεγχόμενο κόστος και αφού πρώτα, για 35 μέρες μέσω των σεσμικών ερευνών που διεξήγαγε το Ορούτς Ρέις σε διαφιλονικούμενα νερά, της δόθηκε η ευκαιρία να δείξει σε εσωτερικό και εξωτερικό ότι είναι σε θέση να επιβάλλει τις επιθυμίες της κόντρα σε κανόνες και διεθνές δίκαιο. Ομως, η επαναφορά του Ορούτς Ρέις στην Αττάλεια ήταν πλήγμα στο γόητρο του Ερντογάν και κυρίως – με ενέργειες που έγιναν στο παρασκήνιο – του κατέστησε σαφή τα όρια του. Επιπροσθέτως, δεν απέδωσε η πολιτική του brinkmanship και τελείωσαν οριστικά οι όποιες σκέψεις του για περιπέτειες με την Ελλάδα με χρονικό ορίζοντα τις αμερικανικές εκλογές ώστε να προκαταλάμβανε τον νέο ένοικο του Λευκού Οίκου – σε περίπτωση ήττας τους Τραμπ. Εδώ και κάποιους μήνες, πάντως, έχει αναπτυχθεί μία δυναμική στο εσωτερικό της γείτονος που προκρίνει τον διάλογο αντί της συγκρουσιακής πολιτικής, που άνοιγε μέτωπα και έκλεινε πόρτες. Φαίνεται και ο Ερντογάν να προσχωρεί σε αυτή τη θέση, κάνοντας για την ώρα την ανάγκη φιλοτιμία.

Ο Κωνσταντίνος Φίλης είναι εκτελεστικός διευθυντής ΙΔΙΣ. Κυκλοφορεί η 2η έκδοση του βιβλίου του «Η Ελλάδα στη γειτονιά της».