«Μου έκλεψε την ανεμελιά της νιότης μου»

Θυμάστε τον πρώτο στίχο που γράψατε;

Τα ποιήματα που έγραφα στη μητέρα μου όταν πήγαινα δημοτικό. Αυτά είναι τα πρώτα μου στιχάκια. Ευτυχώς είχε κρατήσει κάποια και κατάλαβα ότι αυτός ήταν ανέκαθεν ο τρόπος επικοινωνίας μου. Θυμάμαι πώς αποτύπωσα μια αγαπημένη στιγμή θαλπωρής στο σπίτι. Με μυρωδιές ζεστού κέικ και μουσικές. Εγραψα «Το κεκάκι», ζητώντας από τη μητέρα μου έμμεσα να επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία συχνότερα. Μια τόσο απλή διαδικασία, που το παιδικό μυαλό τη μεταμόρφωνε σε ένα ευτυχές παραμύθι, το οποίο επισκίαζε κάθε «νύχτα» του μυαλού.

Κάτω από ποια ανάγκη σας προέκυψε η στιχουργική;

Ανάγκη επικοινωνίας ξεκάθαρα και αργότερα κι ανάγκη έκφρασης συναισθημάτων, κυρίως δύσκολων. Προέκυψε σχεδόν όσο φυσικά και η αναπνοή μου. Δίστιχα και τετράστιχα υπήρχαν από το δημοτικό στα εξώφυλλα των βιβλίων, στην αρχή των εκθέσεων, στην επικοινωνία με τους γονείς μου, τους συμμαθητές μου, τους δασκάλους και κάθε αγαπημένο κοντινό ή μακρινό πλάσμα.

Είχατε κάποια πρότυπα; Ποια ήταν αυτά και γιατί κέρδισαν το ενδιαφέρον σας;

Η Λίνα Νικολακοπούλου ήταν ο άνθρωπος που με έκανε κι αγάπησα κι έψαξα την ελληνική μουσική. Ακουγα κυρίως ξένη, ειδικά στην εφηβεία μου. Από τότε που ανακάλυψα τους στίχους της Λίνας άνοιξε μπροστά μου ένας ολόκληρος κόσμος. Εψαξα το ελληνικό τραγούδι και την ιστορία του, το αγάπησα κι ένιωσα μια βαθιά συγγένεια με ανθρώπους που γνώρισα και με άγγιξαν. Αργότερα η αγαπημένη μου Μαριανίνα Κριεζή μού έμαθε τι είναι στίχος για τραγούδι και πώς κουμπώνει η τεχνική με την ψυχή. Μέντοράς μου στην πιο κρίσιμη στιγμή.

Κάνατε επιτυχία σε ηλικία 24 ετών. Θα ήθελα να μου πείτε πότε αντιληφθήκατε ότι αυτό που κάνετε αγγίζει τόσο κόσμο.

Ποτέ δεν το κατάλαβα πλήρως, σαν να συνέβαινε σε κάποιον τρίτο κι όχι σ’ εμένα. Ακουγα τραγούδι μου τυχαία από αυτοκίνητα που περνούσαν κάτω από το σπίτι με δυνατά τη μουσική, στον δρόμο, στο φανάρι, έβλεπα έναν στίχο μου σε κάποιον τοίχο και χαιρόμουν, αλλά ταυτόχρονα δεν το πίστευα κιόλας.

Αναρωτηθήκατε γιατί;

Ηταν τόση η αμηχανία κι η συστολή μου, ίσως κι η ανασφάλεια κι η έλλειψη αυτοπεποίθησης τότε, που προσπαθούσα να καταλάβω τι συμβαίνει κι αν συμβαίνει. Κι όχι γιατί…

Πότε αισθανθήκατε το εύρος της αναγνωρισιμότητάς σας;

Στην πρώτη συναυλία του Μιχάλη Χατζηγιάννη στον Λυκαβηττό. Χαμένη στο πλήθος παρακολουθούσα παιδάκια, γονείς και παππούδες να τραγουδούν τα τραγούδια μας και να ξέρουν τους στίχους απέξω και δεν το πίστευα. Ολες οι ηλικίες, όλα τα συναισθήματα σε μια πλήρη αναπάντεχη ταύτιση. Θυμάμαι, κάποια στιγμή, γύρισα το κεφάλι μου στον ουρανό και είπα ευχαριστώ. Ολο αυτό ήταν πάνω και πέρα από εμένα κι ένιωθα, νιώθω και θα νιώθω για πάντα μεγάλη ευγνωμοσύνη.

Εχετε γράψει για καλλιτέχνες που κινούνται σε διαφορετικά «χωρικά» ύδατα. Ηταν ανάγκη επιβίωσης;

Για μένα η μουσική είναι θάλασσα. Δεν υπολόγισα ποτέ σύνορα και χωρικά ύδατα. Πάντα κολυμπούσα όπως ήξερα και επιθυμούσα. Ανάγκη επικοινωνίας και έκφρασης υπάρχει πάντα, τα τελευταία χρόνια, που είναι και τόσο δυσμενείς οι συνθήκες για τους δημιουργούς, έχει προστεθεί και η ανάγκη επιβίωσης. Αλλά πάντα για μένα η βουτιά είναι ίδια.

Ποιο τραγούδι θα θέλατε να έχετε γράψει;

Είναι πολλά, δεν είναι ένα. Εχω ταυτιστεί με πολλά τραγούδια κατά καιρούς κι έχω θαυμάσει τους δημιουργούς τους. Νιώθω μεγαλύτερη ανάγκη να θαυμάσω παρά να οικειοποιηθώ.

Πώς διαχειρίζεται ένα παιδί τόσο μεγάλη επιτυχία;

Εγώ γνώρισα και τις δύο όψεις του νομίσματος ταυτόχρονα. Παιδί γνώρισα και την επιτυχία, αλλά και τη σκοτεινή πλευρά που σε γειώνει και σε συστήνει με τη ματαιότητα. Ακριβώς την ίδια στιγμή που άκουγα το πρώτο μου τραγούδι, αντιμετώπιζα κι ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, σκλήρυνση κατά πλάκας, που θα με συντρόφευε από εκεί πέρα παντού και πάντα. Αυτή η ισορροπία ίσως μου επέβαλε και μια ωριμότητα που δεν θα είχα αλλιώς. Με ανάγκασε να διαχειριστώ τις καταστάσεις όχι σαν παιδί, αλλά ψάχνοντας μία σοφία από το μέλλον.

Πότε εμφάνισε τα σημάδια της η ασθένειά σας;

Πριν από 18 χρόνια, όταν κυκλοφορούσε το πρώτο μου τραγούδι, «Το σ’ αγαπώ». Το άκουσα, θυμάμαι, με τα ακουστικά μου μέσα στο νοσοκομείο. Ηταν η εποχή που έκανα εκπομπή σε δύο ραδιόφωνα – στον Alpha radio και στο Seven radio – και ταυτόχρονα σπούδαζα Ψυχολογία και Μουσικολογία. Εμφάνισα ένα παρατεταμένο κρυολόγημα. Ημουν στο κρεβάτι για πέντε μέρες, γινόμουν καλά τις δύο, συνέχιζα την καθημερινότητά μου και έπειτα αρρώσταινα ξανά.

Πόσο κράτησε αυτό;

Αυτό διήρκεσε έναν μήνα. Την τελευταία φορά που αρρώστησα μούδιαζε το χέρι. Ο παθολόγος μου είπε ότι ενδεχομένως να είναι από ψύξη. Μου σύστησε να κάνω ζεστά μπάνια, που είναι ό,τι χειρότερο για τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Μου είπε αν συνεχιστεί το μούδιασμα να πάω σε ορθοπεδικό. Η μητέρα μου δεν περίμενε καθόλου, ευτυχώς, και με πήγε το ίδιο απόγευμα. Ο γιατρός με έβαλε να περπατήσω σε μια ευθεία γραμμή και πήγαινα σαν μεθυσμένη. Μου έλεγε πιάσε τη μύτη σου και δεν υπάκουε το χέρι μου. Οπότε πήγαμε για μαγνητική τομογραφία. Εμεινα δύο εικοσιτετράωρα στο νοσοκομείο όπου έψαχναν να βρουν τι έχω. Πριν από δεκαεννιά χρόνια η αρρώστια αυτή δεν αφορούσε τους νέους. Οπότε οι γιατροί υποψιάζονταν όγκο στον εγκέφαλο και προσπαθούσαν να τον εντοπίσουν. Η νευρολόγος μου πρότεινε να γίνει μαγνητική στον αυχένα και εκεί κατάλαβαν τι συμβαίνει.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι αυτοάνοσο νόσημα που πλήττει κυρίως τα πολύ ευαίσθητα άτομα ή εκείνα που έχουν υποστεί μεγάλη στενοχώρια.

Πέρα από την ευαισθησία πρέπει να συνδυάζεται και με ένα πολύ συρρικνωμένο «εγώ». Τέτοιο ήταν το δικό μου. Εβαζα τα εγώ των άλλων πάνω απο εμένα και αυτό δημιουργεί ένα βάρος που δεν μπορείς να σηκώσεις. Ετσι ξεκινά η θεραπεία, τροφοδοτώντας μ’ εναν υγιή τρόπο και το δικό σου εγώ.

Πώς καταφέρνει να φτάσει κανείς σε αυτό;

Να βρει την ισορροπία ανάμεσα στη διόγκωση και τη συρρίκνωση.

Οταν ακούσατε από τον γιατρό σας τι ακριβώς συμβαίνει, τι σκεφτήκατε;

Η αλήθεια είναι ότι μέχρι να καταλάβουν τι συμβαίνει περάσαμε από όλα τα στάδια. Περιμένοντας την απάντηση, εγώ μούδιαζα σταδιακά όλο και περισσότερο, κυριολεκτικά και μεταφορικά και προσπαθούσα να εξοικειωθώ ακόμη και με την ιδέα της χειρότερης είδησης.

Ο μεγαλύτερος φόβος που νιώσατε;

Ο φόβος του θανάτου φυσικά. Ετσι κι αλλιώς αυτός είναι ο φόβος πίσω από κάθε μας μικρό φόβο και φοβία. Κι εγώ εκείνη τη στιγμή ένιωθα ότι τον είχα απέναντί μου γυμνό, χωρίς τις μεταμφιέσεις του.

Αλλαξε ο τρόπος που γράφετε;

Ο τρόπος γραφής μου δεν νομίζω, ο τρόπος ζωής μου σαφώς κι αναγκαία. Πρέπει διαρκώς να δίνω μάχη να επικεντρώνομαι στα ουσιαστικά, στα αληθινά και τα σημαντικά και να απομακρύνω την περιττή φθορά και τοξικότητα. Δεν είναι απλό. Ούτε είναι απλό να πρέπει να το επιβάλλεις αυτό στον εαυτό σου από τόσο νωρίς. Μου έκλεψε την ανεμελιά της ηλικίας. Αλλά από την άλλη κέρδισα κι από πιο νωρίς τη διαμόρφωση μιας άλλης φιλοσοφίας που σε συνδέει, θέλοντας και μη, με το τώρα. Με τη δυσκολία, αλλά και την απόλαυση της πιο απλής στιγμής. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ούτε το να σηκώσεις το πιρούνι και να καταφέρεις να το κατευθύνεις στο στόμα. Εκανα μια ολόκληρη ιεροτελεστία για πράγματα που μέχρι τότε έκανα σχεδόν μηχανικά. Κι αυτό είναι το μεγάλο μας λάθος. Αφήνουμε την απώλεια να υπογραμμίσει τη σημαντικότητα των πραγμάτων. Ενώ η ουσία είναι εκεί και μας κοιτάζει κατάματα, εμείς κοιτάμε κάπου αλλού αφηρημένα.

Από πού κρατηθήκατε; Τι είναι αυτό που σας βοήθησε τη δύσκολη στιγμή;

Η αγάπη της οικογένειάς μου και των φίλων μου, η δυνατότητά μου να εκφράζομαι, ίσως κι αυτή η ανάγκη που είχα από παιδί να ψάχνω τη χαραμάδα φωτός και στο πιο βαθύ σκοτάδι. Η επιτακτική σύνδεση με το τώρα και την κάθε στιγμή, με την πραγματικότητα όποια κι αν είναι και ταυτόχρονα η τόλμη να κάνω όνειρα σε τόσο στενό χώρο. Την υπερβατικότητα του μυαλού την είχα συνοψίσει στο βιβλίο μου, στην εξής φράση, που θα με συντροφεύει πάντα:

«ΦΥΑ. Φυλακή Υψίστης Ασφαλείας. Το μυαλό. Ολα είναι εκεί. Και οι φρουροί και η απόδραση».