Με τον Θεό στην παλιά μου γειτονιά
«Οι δρόμοι προς τον ουρανό είναι πάντα ανοιχτοί» έχει γράψει ο Ισαάκ ο Σύρος. Τόσο ανοιχτοί ώστε δεν αφορούν μόνον όσους φεύγουν από τη ζωή, καθώς το κάθε τι που υπάρχει, τα κτίσματα, τα λουλούδια, οι φωνές των παιδιών, γίνονται μια δίοδος Ή μάλλον ένας αναβαθμός για να αισθανθεί κανείς να υψώνεται πάνω κι από τα κτίσματα και από τα λουλούδια και από τις φωνές των παιδιών. Είναι το συγκινητικότερο ίσως εξαγόμενο στο κείμενο του ποιητή και δοκιμιογράφου Βάσου Βογιατζόγλου καθώς υποψήφιοι για αυτού του είδους την υπέρβαση είναι όλοι οι άνθρωποι, όπου γης. Φτάνει να αναγνωρίζουν στις αναμνήσεις τους την αδιαπραγμάτευτη προσωπική τους περιουσία
Απόψε, ούτε που το κατάλαβα από ποιο άγνωστο έρεβος με πήρες πάλι και με άφησες μόνο στη σκηνή ενός ονείρου, απλά, τρυφερά, όπως η μάνα αφήνει το βρέφος της μέσα στην κούνια για να κοιμηθεί. Και ξαφνικά έγιναν όλα ένα. Εσύ, εγώ κι ένα ήρεμο σούρουπο μελαγχολικό. Κι εγώ μετρούσα πάλι στην οδό Βενιζέλου τ’ άσκοπα βήματά μου στην παλιά μου γειτονιά, φυλλομετρώντας μνήμες μονάχα από εικόνες ταξιδιών πού ονειρεύτηκα, σπαράγματα λόγων, τις φωτιές τ’ Αϊ-Γιάννη και μουσικές γνώριμες της Ανατολής. Και οι μορφές των ανθρώπων ήταν όλες εδώ. Εκείνοι οι μάρτυρες, οι όσιοι και οι άγιοι πρόσφυγες της Μικρασίας περπατάνε πάλι μαζί μου. Αθόρυβα, διακριτικά, ανάμεσα στα προσφυγικά φτωχόσπιτα, στις ανθισμένες νεραντζιές. Μπροστά μας η Πάρνηθα, πάντα στοχαστική, μεγαλόπρεπη, ορθώνει αγέρωχη την προαιώνια κορμοστασιά της, τη στιβαρή της ανδροπρέπεια σε όλους τους τόνους του γαλάζιου και του μοβ, ως το απροσμέτρητο βάθος τ’ ουρανού, όπου όλα τελικά γίνονταν ένα. Κι εγώ το μάντευα πως μου έπαιζες άσχημο παιχνίδι, φυτεύοντας μέσα μου επιθυμίες χωρίς προοπτική, δίχως ελπίδα, σε δύσκολους καιρούς, αβάσταχτους. Ξέρω πια το παιχνίδι Σου, τις άπειρες μεταμορφώσεις Σου. Πότε πίσω από έναν άρρωστο γέροντα, πότε πίσω απ’ το χαμόγελο ενός παιδιού, να δέχεσαι γαλήνιος το ειρηνικό θυμίαμα μιας προσευχής ή τις αστραπές της οργής μου. Και ήσουν πάντα εκεί, στα δάκρυα της μητέρας μου, στη σιωπηλή στοργή του πατέρα μου. Και, ήσουν πάντα εκεί στην απεραντοσύνη του ουρανού, στο άσπιλο λευκό της γαρδένιας και στο άρωμα της κανέλας, στο φλεγόμενο ρόδο του Μαΐου και στην αγνότητα του γιασεμιού. Κι εγώ τι να ήμουν άραγε; ηθοποιός ή θεατής σ’ αυτό το δράμα, καθώς χαμηλώνεις τώρα το φως Σου στη σκηνή που παίζονται όλα ετούτα, ένα βελούδινο σούρουπο, αχνό, χρυσοκίτρινο. Στη Βενιζέλου υπάρχει ακόμη ένας ήλιος πορφυρός στον ορίζοντα. Υπάρχει ακόμη ένα μπαλκόνι με γεράνια ολάνθιστα, ένας πλανόδιος οργανοπαίκτης με ακορντεόν, υπάρχουν τα παιδιά που τσιρίζουν, δυο γάτες που νυστάζουν σ’ ένα κατώφλι, μια γριά που καπνίζει, αναπολώντας έναν κόσμο χαμένο χωρίς επιστροφή. Και είσαι εδώ και είμαι κι εγώ εδώ και είναι βυθισμένα όλα σε μια άλλη, παράξενη σιωπή, πίσω από τα τζιτζίκια που σίγησαν, πίσω από τις φωνές των παιδιών, πιο πίσω κι απ’ όλα τα φλύαρα όνειρά μου. Κι όλα μοιάζουν ακίνητα, μαρμαρωμένα, σαν κάτι θαρρείς να προσμένουν.
Και εγώ τι να πω για όσα το αόρατο χέρι Σου φύτεψε μέσα μου, βαθιά; Για τη γνώση πως κάθε άνθρωπος στον κόσμο είναι ένα πρόσωπο δικό Σου, πως κάθε λουλούδι, κάθε δέντρο και πουλί δεν είναι παρά επιθυμία δική Σου; Μια πνοή ήσουν αόρατη στο σούρουπο υφαίνοντας αθόρυβα τα μετάξια της βραδιάς που κατηφόριζε απ’ την Πάρνηθα γεμάτη αρώματα και όνειρα. Κι ένιωθα πάλι το χαμόγελό Σου πάντα εδώ. Κι ο χρόνος δεν υπήρχε πια, κανένας χρόνος, άλλωστε, δεν θα ‘ταν αρκετός για να χωρέσει αυτή την ομορφιά, έτσι, μετέωρη καθώς τύλιγε τη γειτονιά μου στα λανάρια του μύθου.
Και με πήγαινε ανάλαφρα στο παρελθόν εκείνων των ασήμαντων και άγνωστων ανθρώπων; Ποιο παρελθόν να ήταν τάχα; Πόσο βαθιά μέσα στον χρόνο βυθιζόταν η ζωή μας; Υπήρχε αλήθεια χρόνος; Κάποτε, πριν, τώρα; Ή μήπως ποτέ;
Ολα ετούτα έρχονται τώρα μονομιάς, απειλώντας να με ρίξουν σε μια σκοτεινή πλημμυρίδα από φωνές, ομοβροντίες κραυγών και αρπισμούς ψιθύρων. Και ήσουν Εσύ μονάχη μου ελπίδα, ένα καντήλι στοργικό τα βράδια, αναμμένο από τα άγια χέρια της μητέρας, μια προσευχή βουβή στο μισοσκόταδο κάτω απ’ την εικόνα του Καλού Ποιμένα και του φύλακα Αγγελου. Κι ήσουν Εκείνο που υπήρχε πάντα μέσα μου, που δεν μεγάλωνε, ούτε που μίκραινε ποτέ. Πού δεν γεννήθηκε ποτέ και που μάντευα πως δεν θα πέθαινε ποτέ. Ησουν Εγώ και ήμουν πάντα Εσύ, εδώ, στην παλιά μου γειτονιά, στη Βενιζέλου. Μια Γνώση άλλη, ουράνια, μυστική, μεθοδικά κρυμμένη που πρόσμενε την αποκάλυψή της. «Να προχωράς», μου ψιθύριζες πάντα, «μη σταματάς. Να επιμένεις πάλι και πάλι, όσο η Ζωή επιμένει κι εκείνη να σε κρατάει δικό της εδώ, ίσαμε να σε παραδώσει στην ανυπαρξία του θανάτου». Μια γλώσσα ήταν μονάχα.
Ενας γνώριμος ήχος χωρίς ιστορία, δίχως μορφές. Μου μιλούσε από τα πρώτα παιδικά μου χρόνια μέσα από τη σιωπή κι ακόμη πιο παλιά, με της μητέρας μου τα νανουρίσματα και του πατέρα το νυχτερινό φιλί στο κρεβάτι μου. Και ήταν όλα σαν όνειρο όπως και τώρα κι Εσύ ήσουν μια παρουσία μαγική πότε στο κουρείο του κυρίου Μενέλαου με τις παλιές λιθογραφίες, πότε ο φύλακας Αγγελος πάνω απ’ το προσκεφάλι μου και άλλοτε ο Χριστός με το χαμένο πρόβατο στον κόρφο του, πάνω απ’ το άγρυπνο καντήλι της μητέρας μου τα σαββατόβραδα.
Μα τι θέλουν, αλήθεια, όλα ετούτα τώρα και γυρίζουν πάλι πίσω και γίνονται τα μανουάλια δέντρα ψηλά και καλοχτενισμένα, σκόρπια μες στις τουλίπες του ονείρου που τυλίγουν στις κορφές τους πουλιά παραδεισένια; Ελα, λοιπόν, κράτησε τώρα Εσύ όλη τη γνώση, όλες ετούτες τις μνήμες, τις ελπίδες, τις εικόνες, τους πόθους και τα δάκρυα. Ανέβασέ τα στον δικό Σου παράδεισο. Κι άφησέ με μόνο για λίγο μέσα σε τούτην την έκσταση των χαμηλόφωνων ύμνων, στο μισοσκόταδο της προσευχής, άφησέ με να ζήσω έστω για λίγο τώρα, εδώ, να προσεύχομαι, να σκύβει ο ουρανός πάνω στη γη και η γη ν’ ανεβαίνει ολάκερη στον ουρανό και να με παίρνει μαζί της σ’ έναν άλλο παράδεισο και πες μου, επιτέλους, καληνύχτα.













