Προσεχώς

Η περιπέτεια της πανδημίας στην οποία έχει εισέλθει η ανθρωπότητα φαίνεται να οδηγεί σε μια στάση προσωρινής ανάπαυλας την τουρκική εξωτερική πολιτική. Κρέμασε όμως παράλληλα την ένδειξη «προσεχώς» για να μην αφήσει κανένα περιθώριο να πιστέψει κανείς ότι ίσως αναπροσανατολίσει τη γραμμή της. Τίποτα το αξιοπερίεργο μέχρι εδώ.

Παράλληλα, διοχετεύει μέσω καναλιών της ανεπίσημης διπλωματίας ότι θα μπορούσε να αναπτυχθεί μια «διπλωματία του κορωνοϊού» αντίστοιχη προς τη «διπλωματία των σεισμών». Σύμφωνα με μια εκδοχή, η όποια αμοιβαία βοήθεια και προσέγγιση ενώπιον του κοινού προβλήματος της πανδημίας θα μπορούσαν να δημιουργήσουν εύφορο έδαφος για τη συζήτηση και τη συνεννόηση ανάμεσα στα δύο κράτη. Ετσι θα ήταν ίσως δυνατή, κατ’ αυτή την άποψη, η εξεύρεση λύσεων στις ελληνοτουρκικές διαφορές. Και εδώ βρίσκεται στην ουσία το αγκάθι. Οι διαφορές, δηλαδή οι πολύπλευρες διεκδικήσεις της Αγκυρας, αντί της μιας και μοναδικής που έχει να κάνει με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ.

Γενικά, η διπλωματία της αλληλεγγύης, στον βαθμό που πρόκειται πράγματι για κάτι τέτοιο και όχι για καρικατούρα, θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα καλύτερο έδαφος για τις σχέσεις των δύο λαών και των δύο χωρών. Ωστόσο, ελλοχεύει δυνητικά ένας κίνδυνος, όπως έχει φανεί και από τη «διπλωματία των σεισμών». Ο κίνδυνος συνίσταται στο ότι θα πρόκειται για μια ψευδεπίγραφη διπλωματία της αλληλεγγύης, προσδιορισμένη αυστηρά από την κυβέρνηση της Αγκυρας, χωρίς τον ελάχιστο χώρο για να αναπτυχθούν οι σχέσεις ανάμεσα στους λαούς. Ακόμη χειρότερα, η δήθεν προσέγγιση θα είναι ενταγμένη σε μια στρατηγική της κυβέρνησης Ερντογάν για να ανοίξει όλη η βεντάλια των παράνομων κατά το διεθνές δίκαιο διεκδικήσεων και απαιτήσεων.

Ας μην έχουμε καμιά αυταπάτη. Η οικονομική κρίση που σοβούσε και που θα ενταθεί κατά πολύ στη διάρκεια και μετά την υγειονομική κρίση θα οδηγήσει σε τεκτονικές αναταράξεις. Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι άδηλο. Οι αντιθέσεις της Γερμανίας με τις άλλες δυνάμεις στο εσωτερικό της ΕΕ θα οξυνθούν στο έπακρο. Θα επιχειρηθεί να φορτωθούν δυσβάσταχτα, επώδυνα βάρη στις πιο αδύναμες χώρες και στα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα. Το μέλλον των δημοκρατικών ελευθεριών και της δημοκρατίας στην ίδια την Ευρώπη είναι επίσης άδηλο, αν μάλιστα δούμε το ακραίο παράδειγμα της Ουγγαρίας του Ορμπαν.

Οι ακρότητες στη διεκδίκηση των φυσικών πόρων και των σφαιρών επιρροής θα κυριαρχήσουν τόσο στην αντζέντα των μεγάλων δυνάμεων όσο και των περιφερειακών. Το τουρκικό καθεστώς θα γίνει πιο επιθετικό, αυτό είναι βέβαιο. Αλλά είναι επίσης πιθανό ο λαός στην Τουρκία να θελήσει να μιλήσει μια διαφορετική «γλώσσα». Το ίδιο μπορεί να συμβεί και αλλού. Οψόμεθα.

O Δημήτρης Καλτσώνης είναι αν. καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο