Μην «πνίγεστε» στα δεδομένα

Ταχύτητα, ρυθμός, απόσταση, κομμάτια, ενέργεια, ισχύς, θερμίδες, ρυθμός βηματισμού, αριθμός βημάτων, καρδιακή συχνότητα, υψόμετρο, κατανάλωση οξυγόνου και τόσα άλλα. Καθώς τα δεδομένα των προπονήσεων που έχουμε πλέον στη διάθεσή μας πολλαπλασιάζονται χάρη στα hitech ρολόγια μας, τις εφαρμογές στα κινητά μας, τα καρδιοσυχνόμετρα και τα fitness tracker μας, είναι εύκολο κανείς να κολλήσει. Η αλήθεια είναι πως όλα αυτά δείχνουν πολύ ωραία έτσι με τα πολύχρωμα γραφήματά τους στην οθόνη του smartphone ή του υπολογιστή και με την… υπόσχεση για βελτίωση επιδόσεων και αποφυγή τραυματισμών. Η ζήτηση είναι πλέον τεράστια. Η συντριπτική πλειονότητα των δρομέων παρακολουθεί τουλάχιστον κάποια από τα δεδομένα των προπονήσεών της. Η εφαρμογή Strava που συνδυάζει την παρακολούθηση και καταγραφή των δεδομένων προπόνησης με την κοινωνική δικτύωση έχει 49 εκατομμύρια χρήστες σε όλον τον κόσμο. Αλλά βοηθούν πράγματι τους δρομείς όλα αυτά τα δεδομένα που καταγράφουν τα «μηχανάκια» τους και αν ναι, πώς;

Τι πρέπει να έχετε στον νου σας

1      Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την ακρίβεια των δεδομένων του GPS του ρολογιού ή του κινητού σας. Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες, τα ψηλά κτίρια, οι στροφές μπορεί να ευθύνονται για ανακριβείς μετρήσεις σε ρυθμό και απόσταση. Αλλοι παράγοντες όπως το πόσο ιδρώνεις ή το σε ποιο σημείο του σώματος μετριέται ο σφυγμός (π.χ. στήθος, μπράτσο ή καρπός) επηρεάζουν την ακρίβεια της παρακολούθησής του. Μην παίρνετε τα δεδομένα αυτά απολύτως τοις μετρητοίς, λέει η αμερικανίδα προπονήτρια Μέλοντι Φέρτσαϊλντ στο αμερικανικό περιοδικό «Podium Runner». Επικεντρωθείτε στη γενικότερη τάση που δείχνουν για την προπόνηση, όχι στην απόλυτη ακρίβεια.

2      Ερευνες στις ΗΠΑ έχουν δείξει πως η τεχνολογία υγείας και φυσικής κατάστασης, ειδικά εκείνη που αποσκοπεί στην απώλεια βάρους και στις αλλαγές στον τρόπο ζωής, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στους δρομείς, ειδικά στους νεαρούς: ενοχές,  μειωμένα κίνητρα, αίσθηση ελέγχου από μια εφαρμογή. Τα θέματα μπορεί να περιλαμβάνουν ενοχή και αίσθηση ελέγχου από εφαρμογές. Να τρέφεστε σωστά και αν έχετε πραγματικά θέμα με το βάρος σας, ο διατροφολόγος είναι εκείνος που θα σας δώσει τη λύση, όχι το κινητό σας.

3      Δεν υπάρχει «τέλειο» δρομικό στυλ που να εγγυηθεί ότι δεν θα τραυματιστείτε. Οπως γράφει ο Τζόναθαν Μπέβερλι στο βιβλίο «Your Best Stride», το σώμα σας βρίσκει τον δικό του καλύτερο τρόπο να τρέξει. Σίγουρα, υπάρχουν παράγοντες που μπορείτε και πρέπει να δουλέψετε για να γίνετε πιο αποτελεσματικοί, αλλά στο πλαίσιο της δικής σας μοναδικής εμβιομηχανικής, κινητικότητας και φυσικής κατάστασης. Ενα γκάτζετ που σας φωνάζει όταν ο ρυθμός διασκελισμού σας είναι 160 βήματα το λεπτό (αντί για τα πολυδοξασμένα 180) ίσως να μην είναι χρήσιμο.Προσπαθώντας να κάνετε ό,τι σας λέει το ρολόι κινδυνεύετε και να απογοητευτείτε και να τραυματιστείτε.

4      Η σύγκριση με τον εαυτό σου («Να σπάσω το ρεκόρ μου σε αυτή τη διαδρομή!») ή με άλλους δρομείς («Κοίτα να δεις, ο Γιώργος πάλι έτρεξε πιο γρήγορα το easy του») ρουφάει τη χαρά από το τρέξιμο. Με τον ίδιο τρόπο, ο εθισμός στην τεχνολογία μπορεί να σκοτώσει τα κίνητρά σας ή και να εκτροχιάσει μια προπόνηση. Για κάποιους κολλημένους είναι αδιανόητο να χαλαρώσουν μια μέρα χωρίς να γράψουν 10.000 βήματα ή να σταματήσουν την προπονηση στα 9,87 χλμ. αντί για τα 10 (ελάτε, πείτε την αλήθεια, δεν έχετε τρέξει κι εσείς πάνω-κάτω κοντά στο αμάξι σας για να στρογγυλέψετε τον αριθμό των χιλιομέτρων σας;). Το τρελό κόλλημα με τα δεδομένα παραμελεί ένα σημαντικό μέρος της εξίσωσης που απαιτείται για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και της απόδοσης: ανάπαυση. Στην ξεκούραση είναι που τα σώματά μας προσαρμόζονται και βελτιώνονται.

Βάλτε «χαλινάρι» στα εργαλεία

Παρ’ όλα αυτά, τα στατιστικά στοιχεία επιτρέπουν στους αθλουμένους και στους προπονητές τους να αναλύσουν μια προπόνηση εκ των υστέρων. Αν δείτε πράγματα που επαναλαμβάνονται, μπορείτε παρέα με τον κόουτς σας να προσαρμόσετε την προπόνησή σας ώστε να βελτιωθείτε. «Τα χάιτεκ γκάτζετ για το τρέξιμο πρέπει να χρησιμοποιούνται απλώς ως ένα από τα πολλά εργαλεία στο δρομικό οπλοστάσιο» αναφέρει η Φέρτσαϊλντ. «Η σημασία και η χρησιμότητα των μετρήσεων αυξάνονται για τους παλαιότερους, πιο έμπειρους δρομείς και αυτούς που διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις, ως εργαλείο παρακολούθησης του όγκου προπόνησης. Οι νεότεροι δρομείς είναι σημαντικό να μάθετε πώς να συνδέεστε με το σώμα σας. Πρώτα θα ακούσετε τι σας λέει εκείνο και μετά τι ο… δορυφόρος του GPS από τον ουρανό».

Καρδιακοί παλμοί

Μετρήστε τους σφυγμούς σας σε κατάσταση ηρεμίας το πρωί μόλις ξυπνήσετε έχοντας πρώτα πάρει μερικές βαθιές ανάσες. Καταγράφετέ τους κάθε μέρα. Αν είναι ξαφνικά ανεβασμένοι, αναρωτηθείτε γιατί: Κοιμάστε σωστά; Εχετε στρες; Υπερπροπονείστε; Οι γυναίκες έχετε θέμα με τον κύκλο σας; Αν είναι πολύ χαμηλοί, επίσης αναρωτηθείτε: Τρέφεστε, ενυδατώνεστε, αναπνέετε σωστά; Μετρήστε τον σφυγμό σας μετά από τα κομμάτια στις διαλειμματικές: αν πέφτει γρήγορα, σημαίνει ότι βελτιώνεται η φυσική σας κατάσταση.

Χρόνος προπόνησης

Να βλέπετε πόσο χρόνο αφιερώσατε στην προπόνηση κάθε εβδομάδα ή μήνα. Μην εστιάζετε τόσο στον ρυθμό. Ο χρόνος στα πόδια σας είναι πιο σημαντικός

Ρυθμός

Στους έμπειρους δρομείς, η παρακολούθηση του pace βοηθάει στην αποφυγή υπερβολών στην προπόνηση, ειδικά στα tempo και στα long run. Αυτός ο αυτοέλεγχος είναι πολύ πιο δύσκολος από το να βγαίνεις να τρέχεις κάθε χιλιόμετρο πιο γρήγορα ή κάθε προπόνηση σε συγκεκριμένο ρυθμό παρόλο που το σώμα σου λέει «κόψε». Ασε τους ιντερνετικούς υπολογιστές που σε βάζουν στο τρυπάκι να τρέξεις στον τάδε ή δείνα ρυθμό στο δεκάρι αν θες να κάνεις τόσο χρόνο στον ημιμαραθώνιο. Μην τα παίρνετε όλα τοις μετρητοίς. Η προπόνηση που βασίζεται σε τυποποιημένες φόρμουλες είναι αυτό ακριβώς: τυποποιημένη. Δεν είναι ότι οι φόρμουλες είναι απαραιτήτως λανθασμένες. Ωστόσο πρόκειται για τυποποιημένους υπολογισμούς που βασίζονται σε στοιχεία από μία π.χ. εργομέτρηση – η οποία όμως είναι μόνο μια (καλή ή κακή) στιγμή στον χρόνο τον οποίο αφιερώνει κάποιος στην προπόνηση.

Πληροφόρηση, όχι κριτική

Από μέρα σε μέρα, τόσο πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τα δεδομένα προπόνησης που καταγράφουμε, καταλήγει η Μέλοντι Φέρτσαϊλντ. «Ο ύπνος, το άγχος, τα συναισθήματά μας, όλες τις μετρήσεις που “παράγουμε” με βάση τις υπάρχουσες τεχνολογίες. Τα δεδομένα πρέπει να ενημερώνουν και να επιβεβαιώνουν, να μην μας ελέγχουν και να μας κρίνουν. Είναι στο χέρι σας να τα αξιολογείτε σωστά».