«Δεν υπάρχουν περιθώρια αποτυχίας»

Οι αποτελεσματικές επιστροφές, ζήτημα που θέτει η ελληνική κυβέρνηση, δεν μπορεί να λείπουν από το νέο Σύμφωνο μεταναστευτικής πολιτικής και ασύλου που επεξεργάζεται η Κομισιόν, δηλώνει η νέα επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Ιλβα Γιόχανσον στην πρώτη συνέντευξη που δίνει από την ανάληψη των καθηκόντων της. Η αρμόδια για τη μετανάστευση επίτροπος, η οποία ξεκινά σήμερα από την Αθήνα μαζί με τον έλληνα αντιπρόεδρο Μαργαρίτη Σχοινά περιοδεία στα κράτη-μέλη για να προετοιμάσουν τις προτάσεις της νέας Κομισιόν, εκτιμά ότι υπάρχει θετικό μομέντουμ για να υπάρξει συμβιβασμός μεταξύ των κρατών-μελών και διαβεβαιώνει ότι η νέα Επιτροπή θα προσπαθήσει να γεφυρώσει τις διαφορές, ώστε να μην καταλήξουν οι νέες προτάσεις σε ναυάγιο.

Ελλάδα και Γερμανία έχουν παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις. Θα περιληφθούν στο σχέδιό σας;

Αναλαμβάνω ένα δύσκολο εγχείρημα. Την εξεύρεση λύσης για ένα νέο Σύμφωνο μεταναστευτικής πολιτικής και ασύλου. Το ζήτημα έχει μπλοκάρει εδώ και τρία χρόνια στο Συμβούλιο και έχει προκαλέσει σημαντικές πολιτικές εντάσεις. Στόχος είναι να βρούμε έναν νέο, πιο εποικοδομητικό και συνεργάσιμο τρόπο συνεννόησης, να ακούμε ο ένας τον άλλον πιο προσεκτικά. Αυτό είπα στο Συμβούλιο (Εσωτερικών Υποθέσεων) τη Δευτέρα και οι υπουργοί το δέχτηκαν θετικά. Υπάρχει το μομέντουμ, καθώς τα κράτη-μέλη είναι έτοιμα να ακούσουν το ένα το άλλο, να αποκτήσουν αμοιβαία εμπιστοσύνη και να βρουν τρόπους να προχωρήσουν, ώστε να υπάρξει συμβιβασμός και να καταλήξουμε σε ένα νέο κοινό σύστημα ασύλου και σύμφωνο για το Μεταναστευτικό. Οι προτάσεις από την Ελλάδα, τη Γερμανία και άλλα κράτη αποτελούν ένδειξη ότι τα κράτη-μέλη είναι έτοιμα να συζητήσουν επί νέων προτάσεων και να μετακινήσουν τις θέσεις τους. Είναι ένδειξη εποικοδομητικής προσέγγισης. Οσον αφορά τις ελληνικές προτάσεις, επικεντρώνονται στο ζήτημα των επιστροφών και θεωρώ ότι οι δύο διαστάσεις, η προστασία των εξωτερικών συνόρων με καλύτερο τρόπο και οι αποτελεσματικές επιστροφές είναι σημαντικά κομμάτια ενός νέου συμφώνου και, όπως καταλαβαίνω, όλα τα κράτη-μέλη συμφωνούν σε αυτό. Είναι ένας εποικοδομητικός τρόπος προσέγγισης αυτή τη στιγμή.

Η Γερμανία προτείνει αυτόματο τρόπο μετεγκατάστασης των μεταναστών. Θα δεχτούν τελικά όλα τα κράτη μετανάστες;

Αυτό δεν κατέστη εφικτό τα τρία τελευταία χρόνια. Ξεκινώ διάλογο με όλα τα κράτη-μέλη, αλλά δεν είναι αυτή η ένδειξη που έχω δει μέχρι στιγμής. Δεν είμαι σε θέση ακόμη να καταλήξω σε συμπεράσματα προτού ολοκληρωθούν η περιοδεία και οι συζητήσεις. Θεωρώ ότι είναι απαραίτητο να έχουμε έναν αλληλέγγυο μηχανισμό στο νέο Σύμφωνο. Δεν είμαστε μια Ενωση κανόνων, είμαστε μία Ενωση αξιών, αλληλεγγύης και συνεργασίας. Είναι κατάλληλη στιγμή να ανανεώσουμε την ενέργεια, που βρίσκεται στις αρχές, και να ακούσουμε ο ένας τον άλλον με μεγαλύτερη προσοχή.

Μετά το Συμβούλιο είπατε ότι θα πρέπει να μιλάμε με γεγονότα και αριθμούς. Τι εννοείτε;

Οταν οι ευρωπαίοι πολίτες σκέπτονται για τη μετανάστευση οι περισσότεροι πιστεύουν ότι τα κράτη τους δέχονται πολύ περισσότερους μετανάστες από ό,τι στην πραγματικότητα. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η ΕΕ δέχεται κάθε χρόνο μεταξύ δύο και δυόμισι εκατομμύρια μετανάστες, και αυτό εξελίσσεται ομαλά. Οι δραματικοί τόνοι αφορούν τους εκατό χιλιάδες ανθρώπους που περνούν παράτυπα τα εξωτερικά σύνορα, προκαλώντας βέβαια σημαντική πίεση στην Ελλάδα. Είναι σημαντικό να δούμε τους αριθμούς και να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχει γεωγραφική πραγματικότητα. Ορισμένα κράτη αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη πίεση λόγω της γεωγραφικής τους θέσης όσον αφορά τους παράτυπους μετανάστες και πρέπει να υπάρξει μηχανισμός αλληλεγγύης για τα κράτη που δέχονται μεγαλύτερη πίεση.

Ποια ζητήματα θα συζητήσετε με την ελληνική κυβέρνηση;

Κατ’ αρχάς θέλουμε να ενημερωθούμε για την κατάσταση των μεταναστών στην Ελλάδα, αλλά και τι σημαίνει για την κοινωνία συνολικά. Να μιλήσουμε για τις δύσκολες και μη αποδεκτές συνθήκες σε ορισμένα καμπ, όπως στη Μόρια, να ενημερωθούμε από την ελληνική κυβέρνηση για την τρέχουσα κατάσταση. Επίσης να ενημερωθώ για τις δράσεις της κυβέρνησης, που υλοποιούνται ή προγραμματίζονται, και τον τρόπο που θα εφαρμοστούν. Είναι η πρώτη επίσκεψη στο πλαίσιο του διαλόγου που ξεκινώ με τα κράτη-μέλη και θα έχω λεπτομερείς συζητήσεις για το ποια είναι τα πιο σημαντικά σημεία ενός νέου συμφώνου μετανάστευσης και ασύλου από την ελληνική πλευρά.

Την Παρασκευή μεταβαίνετε στην Αγκυρα· τι θέματα θα θέσετε;

Θέλουμε να ακούσουμε την τουρκική πλευρά και να πείσουμε την Αγκυρα ότι η νέα Επιτροπή δίνει μεγάλη σημασία στη σχέση μας με την Τουρκία. Εχουμε μια πολύ σημαντική σχέση με την Τουρκία και πρέπει να αναπτύξουμε καλή συνεργασία σε πολλούς τομείς, και το Μεταναστευτικό είναι ένας εξ αυτών.

Ο τρόπος συνεργασίας με την Τουρκία θα παραμείνει ο ίδιος;

Θα συνεχίσουμε με βάση τη συνεργασία που έχει αναπτυχθεί και την κοινή Δήλωση, αλλά είναι εξίσου σημαντικό για μένα και τον αντιπρόεδρο να αναπτύξουμε προσωπικές σχέσεις, να συναντήσουμε απευθείας τους αξιωματούχους και να πείσουμε για τη δέσμευσή μας να έχουμε στενό διάλογο και ότι δίνουμε σημασία σε αυτή τη σχέση.

Εμφανίζεστε αισιόδοξη ότι αυτή τη φορά οι μεταρρυθμίσεις θα πετύχουν. Πότε θα είναι έτοιμες;

Δεν μπορώ να είμαι απόλυτα σίγουρη, αλλά δεν υπάρχουν περιθώρια αποτυχίας. Πρέπει να πετύχουμε, και θεωρώ ότι υπάρχει το μομέντουμ με τη νέα Επιτροπή και τα κράτη-μέλη και πρέπει να το αξιοποιήσουμε για να προχωρήσουμε. Θα κάνω ό,τι είναι απαραίτητο για να προχωρήσουμε με έναν νέο συμβιβασμό. Πότε θα είμαστε έτοιμοι; Βιαζόμαστε. Κάθε εβδομάδα που περνά χωρίς κοινό σύμφωνο πληρώνουμε υψηλό τίμημα τα κράτη μέλη, κάποια μεγαλύτερο, η συνοχή και η αμοιβαία εμπιστοσύνη βάλλονται, οι μετανάστες υποφέρουν, οι κοινωνίες υποφέρουν. Βιαζόμαστε, αλλά προφανώς η νέα πρόταση θα πρέπει να υιοθετηθεί. Δεν υπάρχει περιθώριο να υπάρξει νέα πρόταση, η οποία θα απορριφθεί ή θα μπλοκαριστεί πάλι. Δεν μπορώ να δεσμευτώ πότε ακριβώς. Δουλεύουμε με χαρακτήρα επείγοντος. Θα ολοκληρώσω την περιοδεία και τον διάλογο με όλα τα κράτη-μέλη πριν από το τέλος Ιανουαρίου.