Τα Καλά Καθούμενα

Το ιστορικό καφενεδάκι που δέσποζε στη δυτική πλευρά της πόλης έφυγε από τη ζωή το ’85. Δεκατέσσερα περίπου χρόνια από τότε που οι καταστροφείς του μαγευτικού τοπίου της Πλώσταινας εν ονόματι της προόδου και της αήττητης ηλιθιότητάς τους ολοκλήρωσαν το μπάζωμα της λιμνοθάλασσας βάζοντας την ταφόπλακα σε ένα τοπίο απίστευτης ομορφιάς και σε έναν χώρο που για μία εξηκονταετία δέχθηκε τον σφυγμό ολόκληρης της πόλης. Το καφενείο αυτό ιδρύθηκε και πρωτολειτούργησε τη δεκαετία του ’20-’30. Ιδιοκτήτης του ήταν το Λιμενικό και Εξυγιαντικό Ταμείο Μεσολογγίου και μισθώτρια μια ώριμης ηλικίας Μεσολογγίτισσα ονόματι Λάντου (άγνωστο το μικρό της όνομα).

Στην αρχή το καφενείο δεν είχε επωνυμία. Ομως σε μια έφοδο της Αστυνομίας συνελήφθησαν χωρίς λόγο, αλλά έτσι στα καλά καθούμενα, τα μέλη μιας παρέας που πίστευε στις ιδέες της καινούργιας τότε ιδεολογίας. Το γεγονός αυτό ήταν η αιτία να αποκτήσει το καφενείο την επωνυμία Τα Καλά Καθούμενα, την οποία η Λάνταινα, όπως την αποκαλούσαν οι Μεσολογγίτες, φρόντισε να την αναρτήσει στην ανατολική πρόσοψη του καφενείου. Από το ’49 και έως το τέλος της ζωής του καφενείου μισθωτής ήταν ο Γεράσιμος Βαλλιανάτος που είχε προσλάβει ως βοηθό – σερβιτόρο τον Σωτήρη Σταμάτη. Μετά τη μίσθωση του καφενείου από τον Βαλλιανάτο έγινε ανακαίνιση του κτιρίου. Τοποθετήθηκε μια ξύλινη επιγραφή πάνω από την πόρτα της εισόδου και αντικαταστάθηκαν τα δίφυλλα παράθυρα με μονόφυλλα. Ετσι συνέχισε τη λειτουργία του ώσπου να έρθει το τέλος του. Αφού ξηλώθηκαν οι σιδηροτροχιές του τρένου που περνούσε από μπροστά του, γκρεμίστηκε και το ιστορικό καφενεδάκι.

Τα πρώτα μηνύματα του θανάτου ήρθαν από καιρό, αλλά δεν το κατάλαβες. Σε ξεγέλασαν, βλέπεις, τα ψεύτικα νιάτα που σου φόρτωνε η «πρόοδος» και δεν το ‘νιωσες πως ήταν σύνεργα του χαμού σου. Η ζωή σ’ άφηνε σιγά σιγά κι οι παλιοί σου φίλοι σ’ απαρνιόντουσαν. Η θάλασσα, η πρώτη και καλύτερη φιλενάδα σου, έφευγε μακριά σου βιαστικά, ο ήλιος σού γύριζε την πλάτη και ο αέρας δεν ήθελε να ξαναμπεί στα γεμάτα τώρα με καπνούς δωμάτιά σου.

Και μόνον αυτοί που σ’ αγάπησαν αληθινά, που μεγάλωσαν στον ίσκιο σου, επιμέναν να βλέπουν τους παλιούς άσπρους τοίχους σου πίσω από την τωρινή ασχήμια του κόντρα πλακέ, να διακρίνουν τα καλάμια της λόντζας σου κάτω από τη σημερινή γύμνια του ελενίτ, κάτω από τα ξενοφερμένα αγριοχάλικα. Μόνο αυτοί μπορούν να αισθανθούν ακόμα πάνω τους τη νοτισμένη αλμύρα της θάλασσας που έγλειφε τα πόδια των τελευταίων σου τραπεζιών, να δουν τις αραγμένες βάρκες που σε πλαισίωναν και που κουβέντιαζαν τις νύχτες σιωπηλά με την τεράστια στρογγυλή πέτρα σου, όπου, σε κάποιες άλλες εποχές, δένανε τα καράβια. Αυτοί ακόμα μπορούσαν πίσω από την κραυγαλέα μουσική του τζουκ μποξ να ακούσουν κάποιες μελωδίες που λίκνιζαν τα παιδικά τους χρόνια, κάποιους αναστάσιμους σκοπούς απ’ τα «Επιφάνεια», που ξύπναγαν γύρω την κοιμισμένη θάλασσα κι έμπαιναν βαθιά στην εφηβική τους καρδιά.

Ωσπου ο νόμος, σκληρός και χωρίς μνήμη, ήρθε να σε κλείσει. Δεν πληρούσες, λέει, τις προδιαγραφές κάποιων διεθνών διαγωνισμών. Αστεία θλιβερά για σένα που μέτραγες έναν αιώνα ζωής σιγαλής κι απρόσκοπτης, που ήσουνα πάντα για μας σταθερό σημείο αναφοράς στον τόπο και στον χρόνο. Στην αγκαλιά σου έπαιξαν χιλιάδες παιδιά. Ετρεξαν, κυνηγήθηκαν, κρύφτηκαν πίσω από τη μεγάλη πέτρα και τις γαΐτες σου. Στην απανεμιά σου βρήκαν καταφύγιο χιλιάδες μαθητές για να ονειρευτούν, να κουβεντιάσουν, να γλιτώσουν την τιμωρία κάποιου γυμνασιάρχη ή να καπνίσουν το πρώτο τους τσιγάρο. Στην ησυχία σου μαζεύονταν, λένε, πριν απ’ τον πόλεμο οι πρώτοι οπαδοί της καινούργιας πολιτικής ιδεολογίας – μια απρόοπτη έφοδος της Αστυνομίας, έτσι, «στα καλά καθούμενα», έγινε αφορμή για να σου δοθεί αυτό το πρωτότυπο όνομα.

Πάνω στα σιδερένια τραπεζάκια σου έμπλεξαν τα χέρια τους και τα όνειρά τους όλοι οι ερωτευμένοι της πόλης μας. Και πάνω στην οκτάγωνη πίστα σου, εδώ και χρόνια πολλά, χόρεψαν τους ξένους σκοπούς της σάμπας και της ρούμπας για να ξεχάσουν ίσως τη φτώχεια τους. Για να ξεχάσουν τον πόλεμο, για να ξεχάσουν που είχαν φάει μέσα σ’ όλα αυτά τα καλύτερά τους χρόνια. Για έναν αιώνα σε σένα χτυπούσε ο σφυγμός της πόλης.

Μα τώρα η πόλη σ’ απαρνήθηκε, σε ξέχασε, δεν σ’ αναγνωρίζει πια ως μέλος της. Η πρόοδος, αυτός ο ύπουλος εχθρός, αλλοιώνοντας με τα ψιμύθιά της το άλλοτε απέριττο πρόσωπό σου, κατάφερε να κάνει ως και τον θάνατό σου ανεπαίσθητο και αδιάφορο. Τώρα πια όλα τελείωσαν. Σε λίγο χόρτα θα φράξουν το πολυπατημένο κατώφλι σου, η υγρασία θα φάει τους γέρικους, πολύξερους τοίχους σου, ώσπου κάποιο σιδερένιο θηρίο της κατεδάφισης να ‘ρθει να τους ρίξει μαζί με το εκκλησάκι του προστάτη σου Αγιου που μάταια θα σου παραστέκεται με το καντήλι του αναμμένο.

Η ζωή θα προχωρήσει. Μόνο αυτοί που σε αγαπήσανε, όπου κι αν βρίσκονται, θα σταθούν λυπημένοι στο άγγελμα του θανάτου σου, γιατί μαζί με σένα πεθαίνει κι ένα κομμάτι της ζωής τους. Επειδή όμως οι τόποι που πολύ πατήθηκαν, πολύ έζησαν κι αγαπήθηκαν, αποκτούν μια δική τους ζεστασιά που αντιστέκεται λίγο στον χρόνο, τ’ όνομά σου θα μείνει πίσω σου. Μπορεί σπίτια ψηλά να υψωθούν στη θέση που ήσουνα κι άνθρωποι που δεν σε γνώρισαν να ‘ρθουν να τα κατοικήσουν, η συνοικία όμως σε πείσμα των καιρών θα λέγεται πάντα Καλά Καθούμενα.