«Να τολμήσουμε τη ρωγμή»

Πρόσωπο – σύμβολο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου του 1973 και ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών με πλούσιο συγγραφικό έργο, η Πέπη Ρηγοπούλου αιφνιδίασε πολλούς με την επιλογή της να είναι επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας με το ΜέΡΑ25. Για την ίδια ο λόγος ήταν απλός:

«Το ΜέΡΑ25 εκφράζει έναν συμφιλιωτικό λόγο διεκδικώντας το δικαίωμα στην ανυπακοή. Μια “ρεαλιστική ανυπακοή”», όπως την περιγράφει στη συνέντευξή μας. Αποσαφηνίζει γιατί το ΜέΡΑ25 δεν θα μπορούσε να είναι μια ρεπλίκα του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ μας λέει γιατί αυτό που προέχει σήμερα είναι «η απελευθέρωση και το μέλλον όλης της ταπεινωμένης και λεηλατημένης μας πατρίδας και όχι αυτής ή εκείνης της παράταξης».

Γιατί αλήθεια με το ΜέΡΑ25;

Πρώτος και βασικός λόγος που δέχθηκα την τιμητική αυτή πρόταση είναι ότι η λεηλασία που βιώνουμε γύρω μας, μέσα μας, και που οδηγεί κάποιους συμπολίτες μας στην αυτοϋποτίμηση, την παραίτηση ή τον κυνισμό, πρέπει να σταματήσει. Η Ελλάδα ή θα τελειώσει με το καθεστώς αποικίας χρέους ή, εκβιαζόμενη και συρόμενη σε υπαγορευμένες από τους επικυρίαρχους συμφωνίες, θα καταστραφεί. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι το ΜέΡΑ25 εκφράζει έναν συμφιλιωτικό λόγο διεκδικώντας το δικαίωμα στην ανυπακοή. Μια «ρεαλιστική ανυπακοή», όπως την ονομάζει, με συγκεκριμένες προτάσεις πέρα από στερεότυπα που έχουν δοκιμαστεί και αποτύχει, ακυρώνοντας μια κοινή απελευθερωτική προοπτική. Βρισκόμαστε και πάλι, τηρουμένων των αναλογιών, σε ένα εμπόλεμο περιβάλλον, αποτέλεσμα ενός οικονομικού πολέμου φονικής λιτότητας με υπερόπλο τις τράπεζες. Απέναντι στη βουλιμία τους χρειάζεται απόφαση και ανιδιοτέλεια. Πρέπει να τολμήσουμε τη ρωγμή.

Αυτοπροσδιορίζεστε ως σκεπτικίστρια ή ως ευρωπαΐστρια;

Είμαι Ελληνίδα, Ευρωπαία, πολίτις του κόσμου. Η Ελλάδα είναι η πατρίδα μου. Η Ευρώπη είναι η πατρίδα μου. Οχι βάσει παγερών θεωριών, αλλά βιωμάτων. Το Παρίσι, η Ρώμη, το Λονδίνο, το Βερολίνο, το Βελιγράδι, η Μόσχα – όπως άλλωστε και το Δελχί και το Πεκίνο – είναι οι πόλεις όπου ξαναγεννήθηκα ως Ελληνίδα. Αναγνωρίζοντας το είδωλό μου στα μάτια του άλλου, των άλλων. Αν με τον στερεότυπο όρο ευρωσκεπτικίστρια εννοούμε τον καημό και την αγωνία που έχει κανείς για κάτι που αγαπά, τότε είμαι ευρωσκεπτικίστρια. Αν πάλι με τον όρο ευρωπαΐστρια αναφερόμαστε στην Ευρώπη – που δεν είναι μόνο η Ευρωπαϊκή Ενωση – του Αισχύλου, της Κασσιανής και του Καβάφη, της Αγίας Σοφίας και της Νοτρ Νταμ, του Σαίξπηρ, του Τζιότο και του Ντοστογέφσκι, του Μπαλζάκ και του Βαν Γκογκ, του Μαρξ, του Φρόιντ και του Καστοριάδη, την Ευρώπη της δημοκρατίας και μαζί τις μυρωδιές, τις γεύσεις και την ομορφιά της ηπείρου μας, τότε ναι, είμαι ευρωπαΐστρια.

Μήπως το κίνημά σας και η περίπτωση Βαρουφάκη απλώς αποτελούν μια εκ νέου επικαιροποίηση της συριζαϊκής περιπέτειας του 2015;

Συμμετέχω στο κίνημα ΜέΡΑ25 ως ανεξάρτητη. Αλλά γνωρίζω αρκετά κάποια πρόσωπα που το συγκροτούν για να πιστεύω ότι δεν θα επαναλάβει τα έργα και τις ημέρες του ΣΥΡΙΖΑ. Η Ιστορία εξάλλου δεν επαναλαμβάνεται ούτε ως τραγωδία ούτε ως κωμωδία. Με άλλα λόγια, το ΜέΡΑ25 δεν θα μπορούσε να είναι μια ρεπλίκα του ΣΥΡΙΖΑ. Εχει συγκεκριμένες ιδέες, και μάλιστα στον οικονομικό τομέα, και άλλη δομή που δρουν σε μια διαφορετική συγκυρία. Αν υπάρχει κάτι που θεωρώ ότι συνδέει το κίνημα αυτό με το 2015, είναι η πίστη του στον λαό του Οχι με 62%. Η πίστη στον συκοφαντημένο αυτόν λαό, που κατάφερε να διαψεύσει άλλη μία φορά τις προβλέψεις, είναι αυτό που μας ενώνει.

Πώς, αλήθεια, το κίνημά σας θα επιφέρει μεταβολές σε μια αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ενωσης που φαντάζει τόσο συμπαγής;

Την ώρα του Brexit, της υποχώρησης της Μέρκελ και του Μακρόν, της εμφάνισης των Κίτρινων Γιλέκων και της ανόδου του Σαλβίνι και του Ορμπαν, η συμπαγής αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ενωσης μοιάζει μάλλον αβέβαιη. Η προοπτική είναι είτε οι ριζικές αλλαγές για όλους προς την κατεύθυνση του τερματισμού της αδιέξοδης λιτότητας – κάτι που προτείνει και το ΜέΡΑ25 – είτε η διάλυση με δραματικές συνέπειες.

Είστε ένα από τα εμβληματικά πρόσωπα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Μια άλλη συναγωνίστριά σας, η κυρία Μοροπούλου, στρατεύεται με τη ΝΔ. Αλλοι με τον ΣΥΡΙΖΑ. Υπάρχει κάποιο νήμα που να συνδέει με το σήμερα τις τότε συλλογικές σας προσδοκίες και οράματα;

Ολα τα πρόσωπα μιας εξέγερσης είναι εμβληματικά. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου, τόσο υπερφωτισμένη και συγχρόνως συκοφαντημένη, ήταν μια εξέγερση ενάντια στην τραυματισμένη ζωή των ανθρώπων, νέων και όχι μόνο, που είχαν βουλιάξει σε μια κιτς πατριδοκαπηλία που οδήγησε με το πραξικόπημα επί Ιωαννίδη στην κατοχή μέχρι σήμερα ενός μέρους της Κύπρου από τον τουρκικό στρατό. Ηταν εξέγερση εναντίον μιας χούντας, που υπάκουη στις ΗΠΑ ανέκοψε τότε τη δημιουργική πορεία της χώρας, επαναφέροντας τεχνητά ένα εμφυλιοπολεμικό κλίμα που είχε ξεπεραστεί. Αλλά αυτό που πάνω απ’ όλα χαρακτήρισε την εξέγερση εκείνη ήταν μια κοινή ανάσα και μια αίσθηση του συνανήκειν. Τα γεγονότα δεν επαναλαμβάνονται και οι «γιορτασμοί» εύκολα καταντούν κενές λέξεις. Αλλά μια τέτοια ανάσα και ένα συνανήκειν χρειάζονται και σήμερα. Οσο για κάποιους που τότε μετείχαν και τώρα διεκδικούν τη λαϊκή ψήφο, τους εύχομαι να κάνουν το καλύτερο για τον τόπο μας.

Μπορεί η Αριστερά να ξανακυβερνήσει μετά την εμπειρία του 2015-19;

Για μια Αριστερά, όπως εγώ την καταλαβαίνω, είναι απαράδεκτο να αποτελούν πρωταρχικό στόχο η κατάκτηση και η διατήρηση της κυβέρνησης και ευρύτερα της εξουσίας. Ιδίως αν στον όρο εξουσία προσδώσουμε τα περιεχόμενα με τα οποία τη βάρυναν οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών. Αυτό που προέχει είναι η απελευθέρωση και το μέλλον όλης της ταπεινωμένης και λεηλατημένης μας πατρίδας και όχι αυτής ή εκείνης της παράταξης. Πιο αρμόζουσα στο τι πρέπει να οραματίζεται η Αριστερά θα ήταν η λέξη ηγεμονία, όπως την εννοούσε ο Γκράμσι. Μια ισχυρή πολιτισμική και κατά συνέπεια πολιτική επιρροή που να μπορεί να εμπνεύσει και να κινητοποιήσει ανθρώπους πέρα από τα κομματικά πλαίσια. Αλλά η ηγεμονία αυτή είναι κάθε άλλο παρά δεδομένη και δεν έχει καμιά σχέση με τα φθαρμένα στην πράξη στερεότυπα περί ηθικού, πολιτισμικού κ.λπ. πλεονεκτήματος. Οποιοι/ες κατορθώσουν να δημιουργήσουν σε όλους τους τομείς ένα όντως απελευθερωτικό έργο, αυτοί/ές μπορεί να διεκδικήσουν μια τέτοια ηγεμονία χωρίς ιδιοκτήτες και προνόμια.