Αισιόδοξος, {LF}ως πολεμιστής

Πριν από λίγες εβδομάδες συναντήθηκα, δυστυχώς για τελευταία φορά, με τον Αντώνη Βγόντζα στο «Ντόλτσε» (νυν «Φίλιον») για καφέ και συζήτηση. Ζητούσε ευγενικά κάθε λίγο και λιγάκι ένα ποτήρι κρύο νερό και μετά μιλούσε γλυκά, αλλά αποφασιστικά. Είπαμε πολλά και διάφορα. Μεταξύ άλλων, με διαβεβαίωνε ότι στην Κρήτη το ΠΑΣΟΚ θα μετρήσει άλλη μία έδρα στις επερχόμενες εθνικές εκλογές και αυτή η έδρα θα ήταν δική του.

Ελεγε ακόμη ο Αντώνης πόσο καθεστωτική είναι η νοοτροπία των ανθρώπων που σήμερα κυβερνούν, με αφορμή τις παρεμβάσεις του ΣΥΡΙΖΑ στη Δικαιοσύνη, συγκρίνοντάς τις με εκείνες της εισαγγελικής Δεξιάς, αλλά και της χούντας. Αλλωστε ο Βγόντζας ως δικηγόρος του Ανδρέα Παπανδρέου, όταν αυτός χτυπήθηκε ανελέητα το ’89, ήξερε από πρώτο χέρι πώς ακριβώς είναι να προσπαθούν οι πολιτικοί σου αντίπαλοι να σε εξοντώσουν ηθικά και πολιτικά με τα πλέον ελεεινά μέσα. Το παλαιότερο βιβλίο του, «Η δίκη του Ανδρέα Παπανδρέου», είναι ανάγλυφο της περιόδου που δικαίως χαρακτηρίστηκε «το βρώμικο ’89».

Ο Αντώνης Βγόντζας μου μίλησε επίσης για το νέο βιβλίο του, που σε λίγες μέρες θα κυκλοφορούσε. Το έχω δίπλα μου, τώρα που γράφω αυτές τις λέξεις. «Μιλώ για τη Μεταπολίτευση, μέσα από τα βιώματά μου. Και για την τελευταία αυτή θλιβερή περίοδο» μου είπε. Αναφερόταν στα κεφάλαια με τίτλους «Τα σκληρά και άγρια χρόνια του Αλέξη και του Πάνου», «Το παλαβό εξάμηνο των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, ο λαϊκισμός καλπάζει», (σελ. 291 επ.). Από τις σελίδες αυτές προτείνω να διαβαστεί οπωσδήποτε το υποκεφάλαιο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών το 2015, που ο ίδιος τιτλοφορεί «Αλχημιστές και αργυραμοιβοί, Ξεπούλησαν τις Τράπεζες». Επ’ αυτού τη μνήμη μας πρέπει να τη φρεσκάρουμε διαρκώς. Οταν πήρα το βιβλίο στα χέρια μου, τούτο το τμήμα αναζήτησα πρώτο (Μεταπολίτευση, Εκδόσεις Αντ. Λιβάνη, 2019).

Ο Βγόντζας όμως δεν μου είπε εκείνη την ημέρα στο «Ντόλτσε» ότι έβλεπε να έρχεται το τέλος. Κι αυτό γιατί το πάλευε και ήταν αισιόδοξος, ως πολεμιστής. Και για να είμαι ειλικρινής, ακόμη και σήμερα που γράφω αυτές τις γραμμές με έντονη συγκίνηση, ούτε και εγώ είμαι βέβαιος ότι έχω συνειδητοποιήσει το φευγιό του. Γιατί είναι δύσκολο να πάρεις απόφαση ότι έφυγε απ’ τη ζωή ένας αληθινός αγωνιστής των ιδεών της Δημοκρατίας. Ακόμη αντηχεί στα αφτιά μου η φωνή του καθηγητή Δημήτρη Τσάτσου που μας διηγείτο τα εξής: «Οταν με συνέλαβε η δικτατορία και πήγα φυλακή, το πρώτο βράδυ, από το διπλανό κελί ακούγονταν φρικτά ουρλιαχτά ενός ανθρώπου που βασάνιζαν!!! Την άλλη μέρα έμαθα πως ήταν ο Αντώνης Βγόντζας!!! Αυτό το παλικάρι».

Αυτά, όμως, που είχα να πω για το βιβλίο του Βγόντζα δεν τα ολοκλήρωσα. Την Τετάρτη, 27 Μαρτίου, μου τηλεφώνησε ο Διονύσης Νασόπουλος από τα «ΤΑ ΝΕΑ». «Χάνουμε τον Αντώνη» μου είπε και μου ζήτησε να αποπειραθώ την παρουσίαση του βιβλίου του για το φύλλο του Σαββάτου. Δέχτηκα, προφανώς, αλλά εντός ολίγων ωρών μου ξανατηλεφώνησε για να μου πει πως «μάλλον δεν προλαβαίνουμε, ο Αντώνης φεύγει…».

Γυρίζω τώρα πάλι πίσω, στο 2014, παραμονές των ευρωεκλογών, στο αμφιθέατρο του 9.84, στο Γκάζι, σε συγκέντρωση της ΕΛΙΑΣ, της οποίας υπήρξα συνιδρυτής. Μιλούσα και τον έβλεπα να κάθεται δίπλα στον Βαγγέλη Βενιζέλο. Υποστήριξα πως αν αποδοκιμαστούμε στις εκλογές εκείνες, πρέπει να αποχωρήσουμε από την κυβέρνηση Σαμαρά. Ή ο λαός θα επιδοκίμαζε τη στάση μας και θα μέναμε, ή όχι, οπότε δεν θα μπορούσαμε να παραμείνουμε. Μετά το τέλος της συγκέντρωσης με πλησίασε για να μου πει πως συμφωνούσε στο ακέραιο με τη θέση αυτή. Επί τουλάχιστον δέκα χρόνια έτσι κάναμε. Και ο ένας και ο άλλος υπογράμμιζε, κυρίως μέσω τηλεφώνων, τη συμφωνία ή τη διαφωνία του με κάτι που είχαμε, ή εγώ ή εκείνος, πει ή προτείνει. Τελικά στις εκλογές του 2014 τα καταφέραμε. Οι δημοσκοπήσεις μας έδειχναν πολύ χαμηλά. Τελικά πιάσαμε το 8%. Η ΕΛΙΑ είχε μέλλον. Κάποιοι όμως την υπονόμευσαν.

Ο Αντώνης Βγόντζας, ο επιστήμονας, ο δημοκράτης, ο δικηγόρος ήταν και στα εσωκομματικά, όπως παντού, ένας ευπατρίδης. Στα πολλά χρόνια της εσωκομματικής μας γνωριμίας ήταν πάντα θεσμικός. Γι’ αυτό με ξάφνιασε, θετικά όμως, όταν ξαφνικά είδα στο «Πρώτο Θέμα» ένα άρθρο του εναντίον της επερχόμενης συμφωνίας με τη FYROM. Ως μέλος της ομάδας που, με την Πρόεδρο Γεννηματά, επεξεργαζόταν τη θέση της παράταξης, θυμάμαι πως πολλοί ξαφνιάστηκαν. Δεν είχαμε ακόμη μιλήσει δημόσια τόσο καθαρά. «Πήρα πατριωτική πρωτοβουλία γιατί έχω συνείδηση σε ποιο κόμμα ανήκω», μου είπε στο σχετικό τηλεφώνημα που του έκανα.

Εάν πονάς για έναν άνθρωπο, η φλυαρία δεν έχει χώρο. Κλείνω: λένε πως όταν κάποιος φύγει σε πολύ μεγάλη ηλικία, φεύγει πλήρης ημερών και με την έννοια αυτή ο Αντώνης Βγόντζας έφυγε νωρίς. Η ζωή του όμως σε όλα τα πεδία, στο επιστημονικό, στο δικηγορικό, στο πολιτικό, στο κοινωνικό, στο συγγραφικό αποδεικνύει ότι ήταν μια ζωή πληρέστερη πολλών άλλων, ακόμη και υπεραιωνόβιων, γιατί κατάφερε να διακριθεί σε πολλούς τομείς.

Θυμάμαι σαν τώρα έναν άλλο Τσάτσο, τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, να περιγράφει τη ζωή του στον δημοσιογράφο Τάσο Δήμου, λέγοντας πως υπήρξε δεκαθλητής. Δηλαδή δεν επέλεξε ένα άθλημα, αλλά το δέκαθλο, που σημαίνει αρετή και επιδόσεις σε πολλούς τομείς. Αυτό το πρότυπο ανθρώπου ακολουθούσε κι ο Αντώνης. Ο άνθρωπος των πολλών δραστηριοτήτων, των πολλών επιπέδων και της μάχης στην πρώτη γραμμή.

Αντώνη Βγόντζα σε αγαπήσαμε, σε αγαπάμε και δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ.