Τι πρέπει άραγε να κάνω, πώς πρέπει να ζήσω, ποιος πρέπει να γίνω; Τέτοιες ερωτήσεις κάνουμε πολλοί από εμάς. Και σ’ αυτές, τουλάχιστον ως προς τα μεγάλα ζητήματα, αποπειράται να δώσει απαντήσεις ο Τζόναθαν Χάιντ (κάτω αριστερά), καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, που έχει ως ερευνητικό αντικείμενο την ηθική – τα συναισθηματικά της θεμέλια, τις πολιτισμικές διακυμάνσεις της και την αναπτυξιακή της πορεία. Με την «Υπόθεση της Ευτυχίας» που κυκλοφόρησε το 2006 ο Χάιντ ουσιαστικά επαναπροτείνει την παλαιά μεταφορά ότι το μυαλό χωρίζεται σε κομμάτια, όπως ένας μικρός αναβάτης (το συνειδητό μέρος) που ασκεί περιορισμένο έλεγχο πάνω σε έναν πολύ μεγάλο ελέφαντα (αυτοματοποιημένες και ενστικτώδεις διαδικασίες). Ηταν εκείνη την εποχή που ο καθηγητής είχε αρχίσει να εφαρμόζει την ηθική ψυχολογία στη μελέτη της πολιτικής κάνοντας έρευνας για τα ψυχολογικά θεμέλια της ιδεολογίας.
Στο βιβλίο αυτό, λοιπόν, εξετάζει δέκα Μεγάλες Ιδέες, όπως τις αποκαλεί. Κάθε κεφάλαιο είναι μια προσπάθεια να έρθουμε σε επαφή με μια ιδέα που έχουν ανακαλύψει πολλοί πολιτισμοί του κόσμου μας, «να την αμφισβητήσουμε υπό το πρίσμα όσων γνωρίζουμε από την επιστημονική έρευνα και να αποσπάσουμε από αυτή τα διδάγματα που εξακολουθούν να ισχύουν στη σύγχρονη ζωή». Ως καθηγητής που διδάσκει την Εισαγωγή στην Ψυχολογία σε χιλιάδες φοιτητές, έχει καταλήξει ότι όλο το ζουμί βρίσκεται στη φράση του Σαίξπηρ: «Δεν υπάρχει τίποτα καλό ή κακό, η σκέψη το κάνει τέτοιο».
Εχοντας μελετήσει δεκάδες έργα αρχαίας σοφίας από Ινδία, Κίνα και τους πολιτισμούς της Μεσογείου, μεταξύ των οποίων φυσικά και οι έλληνες φιλόσοφοι, πιστεύει πως το απόσταγμα όλων αυτών μπορεί να μας βοηθήσει να βρούμε ευτυχία και νόημα στη ζωή. Ο Βούδας, για παράδειγμα, είπε πως «η ζωή μας είναι το δημιούργημα του νου μας». Ο Χάιντ το παίρνει αυτό και το πάει παρακάτω, πιστεύοντας ότι «μπορούμε να βελτιώσουμε αυτή την αρχαία ιδέα εξηγώντας γιατί ο νους των περισσότερων ανθρώπων έχει τη μεροληπτική τάση να βλέπει απειλές και να κατατρύχεται από αχρείαστες ανησυχίες.
Ο Χάιντ ασχολείται λοιπόν με τον διαιρεμένο εαυτό, με την ανταπόδοση (με μια δόση εκδικητικότητας), με τα σφάλματα των άλλων, την επιδίωξη της ευτυχίας, την αγάπη και τις προσκολλήσεις της, την ευδαιμονία της αρετής, το από πού πηγάζει η ευτυχία και το γιατί κάποιοι άνθρωποι βρίσκουν νόημα και σκοπό στη ζωή τους νιώθοντας ολοκληρωμένοι ενώ κάποιοι άλλοι όχι. «Αν στηριχθούμε», γράφει,«σε μια ισορροπημένη σοφία – αρχαία και νέα, Ανατολική και Δυτική, ακόμα και φιλελεύθερη και συντηρητική – θα μπορέσουμε να διαλέξουμε στη ζωή μας κατευθύνσεις που θα μας οδηγήσουν στην ικανοποίηση, την ευτυχία και την αίσθηση νοήματος. Δεν μπορούμε να επιλέξουμε απλώς έναν προορισμό και να πάμε κατευθείαν εκεί – ο αναβάτης δεν έχει τόσο μεγάλη εξουσία. Αν όμως βασιστούμε στις μεγαλύτερες ιδέες της ανθρωπότητας και σε ό,τι καλύτερο έχει να μας προσφέρει η επιστήμη, μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τον ελέφαντα, να μάθουμε τις δυνατότητες και τα όριά μας και να ζήσουμε με σοφία».
Σχόλια
Γράψτε το σχόλιό σας
50 /50
2000 /2000
Όροι Χρήσης. Το site προστατεύεται από reCAPTCHA, ισχύουν Πολιτική Απορρήτου & Όροι Χρήσης της Google.
Τελευταία Νέα