Φοίβος Καρζής

Στις Κάτω Χώρες μιλάνε ολλανδικά. Ξεκινώντας από τις ακτές του Ατλαντικού και προχωρώντας ανατολικά, η γλώσσα αλλάζει λίγο-λίγο και φτάνοντας στα σύνορα με τη Γερμανία οι τοπικές διάλεκτοι μοιάζουν όλο και πιο πολύ με τα γερμανικά. Αυτό συνεχίζεται και μετά τα σύνορα, μέχρι που κάποια στιγμή εξελίσσονται στην τυπική εκδοχή της γερμανικής. Από τη μια […]

Αναφέρεται συχνά ως «κατάρα της δεύτερης τετραετίας». Κυβερνήσεις που έρχονται με μεταρρυθμιστική ορμή στην εξουσία, όταν επανεκλέγονται αντί να αποκτήσουν νέα ρώμη αρχίζουν να βυθίζονται στην εσωστρέφεια, τα σκάνδαλα, τη διαθφορά (και όχι μόνον φθορά) της εξουσίας και καταλήγουν σε αποσύνθεση. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν έφτασε καν στο τέλος της – δύο φορές. Η δεύτερη […]

Συναίνεση δεν σημαίνει συνθηκολόγηση. Ούτε αλλαγή πεποιθήσεων, ούτε αποδοχή τετελεσμένων. Εάν υπάρχει ένας βέβαιος προγνωστικός παράγοντας για την αποτυχία μιας χώρας είναι η αδυναμία εξασφάλισης ενός ελάχιστου επιπέδου συναίνεσης ακόμη και μπροστά σε προβλήματα που είναι φανερό ότι ξεπερνούν τον χρονικό ορίζοντα οποιασδήποτε κυβέρνησης και τις δυνατότητες οποιουδήποτε πολιτικού φορέα. Η ελληνική εμπειρία από την […]

Πώς πεθαίνει ένα κόμμα; Η μία εκδοχή είναι από φυσικό θάνατο – όταν η απήχησή του στο εκλογικό σώμα σβήσει. Για τα κόμματα εξουσίας, αυτό συνήθως συμβαίνει όταν βρεθούν στην αξιωματική αντιπολίτευση και χάσουν σε κάποιες εκλογές τη δεύτερη θέση, οπότε η απώλεια της προοπτικής επανόδου οδηγεί σε εξαφάνιση ή επιβίωση ως ήσσονος εταίρου ενός […]

Ηταν συντέλεια του μεταπολεμικού κόσμου. Στο Νταβός γράφτηκε η ληξιαρχική πράξη θανάτου μιας τάξης πραγμάτων βασισμένης σε αρχές και κανόνες με τις ΗΠΑ ως φορέα, πομπό και υπερασπιστή της. Ο καναδός πρωθυπουργός Κάρνεϊ συνόψισε το δίλημμα: «Υπάρχει μια ισχυρή τάση για κάποιες χώρες να συμπλεύσουν, να συμβιβαστούν, να αποφύγουν τα μπλεξίματα, ελπίζοντας ότι η συμμόρφωση […]

Ο Κώστας Σημίτης εκλέχτηκε πρωθυπουργός στις 18 Ιανουαρίου του 1996, τρεις μέρες μετά την παραίτηση του Ανδρέα Παπανδρέου. Στην πραγματικότητα, όμως, έγινε  πρωθυπουργός στις 31 Ιανουαρίου, μετά τη δραματική νύχτα των Ιμίων, και μία μέρα αργότερα, την 1η Φεβρουαρίου, όταν πήγε στη Βουλή και είπε μια φράση: «Θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών […]

Για ό,τι συμβεί σε αυτή την κυβέρνηση φταίνε οι «διαχρονικές παθογένειες». Τα σκάνδαλα δεν είναι σκάνδαλα. Είναι συμπτώματα αυτών των παθογενειών (που κανείς δεν αρνείται την ύπαρξή τους), τα οποία απλώς έτυχε να εκδηλωθούν κατά τη διάρκεια της θητείας της. Αλλά πότε μια «διαχρονική παθογένεια» παύει να είναι μόνο διαχρονική και η πολιτική ευθύνη που […]

Η μεγάλη τάση της χρονιάς που πέρασε ήταν ασφαλώς η γενίκευση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης και η άμεση μελλοντική της επίδραση στις κοινωνίες. Το «ΑΙ» είναι παρόν σε κάθε συζήτηση, χωρίς να υπάρχει καθολική συναίνεση ούτε για τον ρυθμό με τον οποίο θα συνεχιστεί η εξέλιξή του, ούτε για τον βαθμό στον οποίο θα […]

Ο Ε. Βενιζέλος έχει προκαλέσει πολλή συζήτηση με τη φράση ότι η Ελλάδα έχει καταστεί μια χώρα «μη διακυβερνήσιμη». Εδώ και δύο μήνες ο ίδιος εξηγεί σε κάθε ευκαιρία τι εννοούσε – κάτι που δεν θα χρειαζόταν εάν απλώς οι σχολιαστές του είχαν διαβάσει ολόκληρη τη στιχομυθία (με τον Γ. Κουβαρά στην ΕΡΤ). «Μη διακυβερνήσιμη» […]

Εχουμε υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Τον κ. Παπαστεργίου ο οποίος στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό μας είπε πως «η χώρα αλλάζει πίστα». Ο προκάτοχός του κ. Πιερρακάκης μας διαβεβαίωσε από το digital forum ότι η Ελλάδα θα βρεθεί «στην πρώτη πεντάδα της ψηφιακής Ευρώπης». Και προ ημερών ο αντιπρόεδρος κ. Χατζηδάκης μας θύμισε ότι «δεν έχει […]

Η κυβέρνηση έχει μια συγκεκριμένη (και αισιόδοξη) ανάγνωση των δημοσκοπήσεων. Βλέπει το συνολικό ποσοστό της στην πρόθεση ψήφου – κάπου στο 25% – και εκτιμήσεις ότι σε πραγματικές εκλογικές συνθήκες αντιστοιχεί σε μια επίδοση στην περιοχή του 30%, χωρίς δεύτερον στον ορίζοντα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το μεγαλύτερο ποσοστό εκείνων που καταλήγουν στην όλο και […]

Ο αγροτικός πληθυσμός στην Ελλάδα το 1974 ήταν το 34% του συνολικού. Πέρυσι είχε πέσει στο 19%. Η συμμετοχή της γεωργίας και κτηνοτροφίας στο ΑΕΠ από 22% στις αρχές της δεκαετίας του ’70 είναι σήμερα κάτω από 4% και απασχολείται περίπου το 12% του εργατικού δυναμικού. Ποσοστά μικρά και διαρκώς συρρικνούμενα. Δεν συμβαίνει το ίδιο […]

Η κυκλοφορία των απομνημονευμάτων Τσίπρα κήρυξε ουσιαστικά την έναρξη μιας μακράς προεκλογικής εκστρατείας. Ξεκινάει με πολλές – περισσότερες παρά ποτέ – αβεβαιότητες. Εχουμε μια παράδοξη, πρωτόγνωρη και ακραία απόκλιση μεταξύ του εκλεγμένου, εν λειτουργία Κοινοβουλίου και της πολιτικής πραγματικότητας. Το κόμμα που εξελέγη ως αξιωματική αντιπολίτευση, ο ΣΥΡΙΖΑ, δεν θα φτάσει καν έως τις επόμενες […]

Από τους 12 πρώην πρωθυπουργούς της Μεταπολίτευσης, μόνο τρεις έχουν γράψει απομνημονεύματα. Οι «Ωρες ευθύνης» του Γεωργίου Ράλλη, πρώτες χρονολογικά (Ευρωεκδοτική, 1983), είναι μια γλαφυρή και ανθρώπινη καταγραφή – σχεδόν χρονογράφημα – της πρωθυπουργίας του. Η «Πολιτική για μια δημιουργική Ελλάδα» του Κώστα Σημίτη (Πόλις, 2005) δίνει έμφαση στην πολιτική παρακαταθήκη οκταετίας 1996-2003, τις αρχές […]

Η κυβέρνηση βρίσκεται στη χειρότερη δημοσκοπική της στιγμή – χειρότερα και από την περασμένη άνοιξη «των Τεμπών». Το χαρτί του «μονόδρομου» και της απουσίας εναλλακτικής θα παιχτεί έως το τέλος. Το αφήγημα παραμονής στην εξουσία αφορά την εσωτερική και γεωπολιτική σταθερότητα και τον πιθανό αντίκτυπο μιας παρατεταμένης ρευστότητας στην οικονομία. Ο κ. Μητσοτάκης θα προβάλλει […]

Η υπόθεση των ΕΛΤΑ αποκάλυψε όλη τη δύσκολη καθημερινότητα μιας διαχειριστικής διακυβέρνησης. Η εξέλιξη ήταν απολύτως προβλέψιμη. Τα ταχυδρομεία αποτελούν μια ιδιαίτερη κληρονομιά, που η διαχείρισή της αποδεικνύεται προβληματική σε όλον τον κόσμο. Στη Βρετανία, το ιστορικό πρότυπο όλων των ταχυδρομικών υπηρεσιών του κόσμου, η Royal Mail, αντιμετωπίζει ελλείμματα, καθυστερήσεις στην αλληλογραφία, πρόστιμα, δυσαρέσκεια του […]

Το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει πια. Η κοινοβουλευτική ομάδα μοιάζει σήμερα ζωντανή-νεκρή σαν τον Ελ Σιντ, αλλά ανίκανη να τρομάξει τους εχθρούς ή να δώσει οποιαδήποτε πολιτική μάχη. Τη ληξιαρχική πράξη του τέλους υπέγραψε ο επικεφαλής της Σωκράτης Φάμελλος, ο πρώτος αρχηγός υποτίθεται μεγάλου κόμματος που αναγνωρίζει ότι η ηγεσία του είναι κατάλληλη μόνο […]

Από την ύστερη εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου, στα μέσα της δεκαετίας του ’90, έχουμε να δούμε μια τόσο ανοιχτή μάχη διαδοχής εν ενεργεία πρωθυπουργού που δεν έχει εκφράσει καμία επιθυμία να αποχωρήσει. Από εδώ και πέρα, όλες οι κινήσεις, στο εσωτερικό τουλάχιστον, όποτε κι αν γίνουν οι εκλογές, θα αφορούν τη διαχείριση του αποτελέσματός τους. […]

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας είναι ένα στρατιωτικό νεκροταφείο πρωθυπουργικών φιλοδοξιών. Από εκεί προετοίμαζε ο Ευάγγελος Αβέρωφ την επιχείρηση διαδοχής του Κωνσταντίνου Καραμανλή – και έχασε από τον Ράλλη το 1980. Από εκεί ξεκίνησε και ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης, αλλά ηττήθηκε από τον Μιλτιάδη Εβερτ το 1993. Τον διαδέχθηκε ο Γεράσιμος Αρσένης, αλλά δυόμισι χρόνια αργότερα είπε […]

Στις τελευταίες σφυγμομετρήσεις (ενδεικτικά: MRB 18/9), καταγράφονται τα ποσοστά 11 (!) κομμάτων που προτείνονται στους έλληνες ψηφοφόρους. Παρ’ όλα αυτά το όχι ασήμαντο 5% προτιμά «άλλο κόμμα». Και ένα θηριώδες 22,4% ανήκει στη λεγόμενη «αδιευκρίνιστη ψήφο». Ο κατακερματισμός είναι το βασικό χαρακτηριστικό στο σημερινό πολιτικό τοπίο. Υπάρχουν τα υπολείμματα του ιστορικού δικομματισμού – που οριακά […]

Στο μεγαλύτερο μέρος του προηγούμενου αιώνα, η πολιτική χτίστηκε γύρω από την έννοια της συλλογικότητας. Για μεγάλο διάστημα κυριάρχησαν οι «μεγάλες αφηγήσεις», ιδεολογίες που αποτυπώνονταν σε καθολικά σχέδια για το πώς πρέπει να συγκροτούνται και να λειτουργούν οικονομίες και κοινωνίες – και αντίστοιχα σε ποιες αρχές και βάσεις πρέπει να διαρθρώνονται οι σχέσεις ανάμεσα σε […]

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα φορολογικά μέτρα που ανακοινώθηκαν στη Θεσσαλονίκη ήταν μεγάλης κλίμακας και είχαν συγκεκριμένη – ορθή – πολιτική στόχευση. Οι νεότερες ηλικιακές ομάδες σχεδόν αποδοκιμάζουν τη Νέα Δημοκρατία, θεωρώντας την υπεύθυνη για τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στο ξεκίνημα της ζωής τους: το στεγαστικό (πρώτο από όλα τα προβλήματά τους), τη δυσαναλογία […]

Σε αυτή την Έκθεση Θεσσαλονίκης, δύο είναι τα κυρίαρχα ζητήματα. Οι εξαγγελίες του Πρωθυπουργού (και πόσο θα πετύχουν να ανασχέσουν τις διαλυτικές τάσεις στην εκλογική βάση της ΝΔ) και η προετοιμασία της επανόδου Τσίπρα στο πολιτικό προσκήνιο. Και μόνη η συζήτηση που προκαλεί δείχνει πως η πιθανή επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού σε κεντρικό ρόλο δεν […]

Γιατί έχασε την εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ το 2019; Μπορεί κανείς να αναζητήσει άπειρες αιτίες και ερμηνείες. Αλλά ο βασικός λόγος είναι ότι είχε συγκροτηθεί γύρω από μια κεντρική ιδέα: ότι υπάρχει η εναλλακτική μιας εξέγερσης κατά των ευρωπαϊκών μνημονίων που δεν οδηγεί στην καταστροφή. Οταν ήρθε η διάψευση και η αποδοχή της, έλειψε πια η […]