Μόλις 7% των πολιτών τη Αττικής χρησιμοποιούν το ποδήλατο για τις καθημερινές τους μετακινήσεις. Αυτό έδειξε η πρόσφατη έρευνα (Μάρτιος 2026) της εταιρείας MRB για τα ΠAΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ 90,1 FM.
Η έρευνα – με δείγμα από την Περιφέρεια Αττικής – αποτυπώνει μια πόλη εξαρτημένη από το ΙΧ, με καθημερινή συμφόρηση, δυσκολίες στάθμευσης και στα ΜΜΜ χαμηλή συχνότητα δρομολογίων, συνωστισμό, ελλιπή κάλυψη περιοχών, συνθήκες δηλαδή που εξαντλούν τους πολίτες.
Ειδικά στην ερώτηση «Ποιο/α μέσο/α μεταφοράς χρησιμοποιείτε πιο συχνά για τις καθημερινές σας μετακινήσεις;» οι πολίτες απάντησαν κάτι που περιμέναμε. Το 63% χρησιμοποιεί αυτοκίνητο, το 64% τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, το 37% περπατάει, το 17% ταξί, το 13% το δίκυκλο (μηχανή) το 5% χρησιμοποιεί ποδήλατο συμβατικό, το 2% ποδήλατο ηλεκτρικό και το 1% πατίνι. Με λίγα λόγια το αυτοκίνητο είναι κυρίαρχο αλλά μεγάλη μερίδα επιλέγει και τα ΜΜΜ παρόλο που στην Αττική η κατάσταση δεν είναι ακόμη ικανοποιητική σε λεωφορεία, μετρό και τραμ.
Σε ό,τι αφορά τις μετακινήσεις με ποδήλατο, το ποσοστό 7% ( 5% συμβατικό και 2% ηλεκτρικό) θα μπορούσε κανείς να το χαρακτηρίσει και…ηρωικό αν αναλογιστεί ότι στην Αττική οι υποδομές για ποδήλατο είναι μηδαμινές!
Η αλήθεια είναι ότι το ποσοστό 7% είναι πάρα πολύ χαμηλό και αποτυπώνει την πραγματικότητα. Ο μέσος όρος όσων ποδηλατούν στην Ευρώπη είναι περίπου στο 14%. Αυτό είχε προκύψει εξάλλου και από μία παρόμοια έρευνα (“Έρευνα για την ποιότητα ζωής στις ευρωπαϊκές πόλεις”) της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είχε διεξαχθεί προ τριών ετών σε 83 πόλεις. Οι πολίτες της Αθήνας είχαν απαντήσει ότι σε ποσοστό μόλις 8% χρησιμοποιούν ποδήλατο για τις μετακινήσεις τους.
Θέλετε τη σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις; Στο Παρίσι (τότε της Δημάρχου Αν Ινταλγκό και τώρα του Εμανουέλ Γκρεγκουάρ) με τις συνεχείς επεκτάσεις του δικτύου ποδηλατόδρομων, το ποδήλατο χρησιμοποιείται σε ποσοστό 14%. Στο άλλοτε μποτιλιαρισμένο Λονδίνο το ποσοστό αυτό είναι 12%, όπως και στη Βαρκελώνη. Στο Βερολίνο 17%, όπως και στη γειτονική μας Λιουμπλιάνα. Όσο για τις πόλεις της βόρειας Ευρώπης καλύτερα να μην σας αναφέρω σε τι ποσοστό χρησιμοποιείται καθημερινά το ποδήλατο για να μην πάθετε καμιά συγκοπή…
Γιατί όμως ενώ έχει μαλλιάσει η γλώσσα μας να λέμε για την κλιματική αλλαγή, γιατί ενώ έχουν κουραστεί τα χέρια μας να πληκτρολογούν για την ενεργειακή κρίση, εδώ, στην Αττική επιμένουμε να αγνοούμε το ποδήλατο ως μέσο μετακίνησης; Γιατί μόλις 7% το επιλέγουν ως μέσο μεταφοράς; Γιατί δεν ακολουθούμε το παράδειγμα τόσων και τόσων πόλεων στην Ευρώπη και αλλού που επενδύουν στο ποδήλατο και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των πολιτών τους; Πού οφείλεται αυτό το φαινόμενο;
Να μερικοί βασικοί λόγοι που εξηγούν γιατί μόλις 7% των πολιτών της Αττικής χρησιμοποιούν το ποδήλατο για τις μετακινήσεις τους:
-Εθισμένοι στο αυτοκίνητο. Στην Ελλάδα και στην Αττική πρέπει πλέον να μιλάμε για εξάρτηση και εθισμό από το ΙΧ αυτοκίνητο. Και το λυπηρό είναι ότι δεν υπάρχει καμία συντονισμένη κίνηση από την κυβέρνηση και την τοπική αυτοδιοίκηση για την απεξάρτηση από το ΙΧ. Όλα τα έργα που γίνονται τα τελευταία πολλά χρόνια στην Ελλάδα γίνονται με επίκεντρο και με προτεραιότητα το ΙΧ. Αν δεν συνέβαινε αυτό θα είχαμε επαρκέστατες δημόσιες συγκοινωνίες και καλό σιδηρόδρομο. Δείτε το πιο πρόσφατο παράδειγμα. Στην Κρήτη πάμε για νέο ΒΟΑΚ, για νέα εθνική οδό, χωρίς ένα μέσο σταθερή τροχιάς.
-Αγνοείται η οργανωμένη πολιτική προώθησης του ποδηλάτου ως μέσου μετακίνησης. Η εθνική στρατηγική για το ποδήλατο έχει εξαγγελθεί από την παρούσα κυβέρνηση ως μεγαλεπήβολο και φιλόδοξο πρότζεκτ αλλά ουδέποτε εφαρμόστηκε…Δεν υπάρχει η στοιχειώδης συνεννόηση ανάμεσα σε Δήμους για έργα που αφορούν το ποδήλατο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Βόρειος και ο Νότιος Ποδηλατικός Άξονας. Η μελέτη του νότιου άξονα (Γκάζι-Φάληρο) παραδόθηκε στο ΥΠΕΚΑ από το ΕΜΠ το 2007. Το έργο ολοκληρώθηκε 8 χρόνια μετά, στα τέλη του 2015. Η μελέτη για το βόρειο άξονα (Κηφισιά- Γκάζι) υπήρχε ήδη στο ΥΠΕΚΑ από το 2015. Δέκα χρόνια μετά, μολονότι το έργο είναι χαρακτηρισμένο ως «προτεραιότητας» στο ΕΣΠΑ ακόμη δεν έχει δημοπρατηθεί! Τέλειο;
Έχει κι άλλα. Μάλιστα εκείνη η μελέτη του ΕΜΠ αφορούσε ένα εκτεταμένο δίκτυο ποδηλατόδρομων σε όλη την Αττική μήκους 176χλμ. Αυτό το δίκτυο που χαρακτηρίστηκε ως Μητροπολιτικό Δίκτυο Ποδηλατόδρομων Αττικής εμπλουτίστηκε και έφτασε τα 226χλμ και εντάχθηκε στο Ρυθμιστικό της Αθήνας. Τι έχει ολοκληρωθεί από τα 226χλμ; Μα μόλις τα 9 χλμ του νότιου άξονα Γκάζι- Φάληρο. Δηλαδή σε 20 χρόνια καταφέραμε να φτιάξουμε μόνο 9 από τα 226χλμ διαδημοτικών ποδηλατόδρομων. Αυτό δεν περιγράφω άλλο…
-Το κακό παράδειγμα του Δήμου Αθηναίων. Ο Δήμος Αθηναίων, η πρωτεύουσα της χώρας, θα έπρεπε να δίνει το καλό παράδειγμα με έργα που προωθούν τη Βιώσιμη Κινητικότητα και τη μετακίνηση με ποδήλατο. Κάνει όμως το ακριβώς αντίθετο. Από το 2011 (Δημαρχία Καμίνη) όλοι οι Δήμαρχοι Αθηναίων (Μπακογιάννης, Δούκας) έχουν επιδοθεί σε ανακοινώσεις, εξαγγελίες ή και μελέτες για έργα και υποδομές για το ποδήλατο. Όμως το αποτέλεσμα είναι μηδέν. Σ’ αυτά τα 15 χρόνια δεν έχει κατασκευαστεί ούτε μισό χλμ ποδηλατόδρομου από τον Δήμο Αθηναίων…
-Ανεπαρκείς συγκοινωνίες. Οι Δημόσιες συγκοινωνίες της Αθήνας και τη Αττικής υστερούν σε σύγκριση με αυτές άλλων μεγαλουπόλεων. Ειδικά στα μέσα σταθερής τροχιάς πρέπει να γίνουν πολλά βήματα ακόμη. Η επέκταση του Μετρό θα αργήσει. Το τραμ είναι μόνο για…βόλτα. Ο προαστιακός είναι σχεδόν ανύπαρκτος. Τι σημαίνει αυτό; Οι πολίτες διστάζουν να χρησιμοποιήσουν το ποδήλατο συνδυαστικά με τα ΜΜΜ.
-Κοινόχρηστα ποδήλατα στις αποθήκες. Από τις ελληνικές αποτυχίες με ευρωπαϊκά κονδύλια. Άραγε οι αρμόδιες αρχές θα ασχοληθούν κάποια στιγμή με αυτό. Δεκάδες δήμοι ανά την χώρα – χωρίς να διαθέτουν ποδηλατικές υποδομές και ποδηλατόδρομους – εξοπλίστηκαν με ηλεκτρικά ποδήλατα και σταθμούς φόρτισης για να τα λειτουργήσουν ως κοινόχρηστα. Στην συντριπτική πλειονότητα των Δήμων τα συστήματα ουδέποτε λειτούργησαν. Γιατί; Κυρίως διότι δεν είναι λειτουργικά δεν συνδέονται με διπλανούς δήμους. Σε άλλους βανδαλίστηκαν πολύ γρήγορα. Για να αντιληφθεί κανείς πόσο πίσω είμαστε, το σύστημα κοινόχρηστων ποδηλάτων του Παρισιού, velib λειτουργεί από το 2007! Η Αθήνα ακόμη δεν διαθέτει ένα αντίστοιχο…
-Καμπάνιες μηδέν. Έχετε δει να υπάρχει καμία σοβαρή και επίμονη καμπάνια από τις αρμόδιες αρχές (Υπ.Μεταφορών, ΥΠΕΚΑ, Περιφέρεια ΑΤΤΙΚΗΣ) για το ποδήλατο και τα θετικά της μετακίνησης με ποδήλατο; Προφανώς και δεν υφίσταται κάτι τέτοιο.
-Εκπαίδευση στα σχολεία. Υπάρχει εκπαίδευση στα σχολεία για την κυκλοφοριακή αγωγή και τη Βιώσιμη Κινητικότητα; Ούτε το ένα ούτε το άλλο υπάρχει. Γενικό μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής δεν υπάρχει έτσι κι αλλιώς. Ό, τι γίνεται επαφίεται στις πρωτοβουλίες εκπαιδευτικών και διευθυντών. Και βέβαια οι δράσεις και οι πρωτοβουλίες σχολείων για την ευαισθητοποίηση των μαθητών για θέματα που αφορούν τη μετακίνηση με ποδήλατο είναι ακόμη λιγότερες.
