Τι κοινό έχει μια πράσινη κέτσαπ, μια ραδιενεργή κρέμα προσώπου κι ένα κυματιστό τραπέζι για πινγκ-πονγκ; Είναι μερικές μόνο από τις παταγωδώς αποτυχημένες εφευρέσεις που κυκλοφόρησαν στην αγορά και σήμερα διεκδικούν πρωταγωνιστική θέση στην έκθεση «Αποτυχίες; Τόλμησε, Απέτυχε, Καινοτόμησε», που πραγματοποιείται στο MuAM – Μουσείο Τεχνών και Βιομηχανίας του Παρισιού.
Ένα μπαστούνι γκολφ που χρησίμευε και ως φορητό ουρητήριο, το UroClub, που διαφημιζόταν ως λύση για να κρατά τους άνδρες «εκτός δάσους», συνοδευόταν από μια πετσέτα που κουμπωνόταν στη ζώνη του παίκτη. Μπορούσε να ξεδιπλωθεί μπροστά για να διαφυλάξει τη σεμνότητά του ενώ ανακουφιζόταν, χωρίς να εγκαταλείψει το γήπεδο — δίνοντας την εντύπωση ότι ετοιμαζόταν να χτυπήσει τη μπάλα.
Και μπορεί να συνυπάρχει με μια συσκευασία με λαζάνια και μοσχάρι με την επωνυμία Colgate, η οποία απωθούσε τους καταναλωτές καθώς πολλοί νόμιζαν ότι το φαγητό περιείχε οδοντόκρεμα, ή με έναν φακό που ενεργοποιούνταν χάρη σε ένα κάτοπτρο, με αποτέλεσμα να μην λειτουργεί χωρίς το ηλιακό φως. Δεν ήταν όμως επικίνδυνα, όπως για παράδειγμα μια ραδιενεργή κρέμα προσώπου που κυκλοφόρησε στις αρχές του 20ού αιώνα, πιθανόν πιστευόταν ότι προσέφερε λάμψη, ή κούκλες με δόντια για να μασούν τροφή, που άφηναν τα παιδιά με ματωμένα δάχτυλα. Ούτε σαν τα γιγάντια βελάκια βάρους ενός κιλού, που τραυμάτισαν περίπου 3.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ, ή μια κούκλα Μπαρμπι με πατίνια που έβγαζαν σπίθες και αποσύρθηκε όταν προκάλεσε πυρκαγιές.
«Υπολογίζεται ότι εννέα στις δέκα εφευρέσεις αποτυγχάνουν και οι λόγοι δεν είναι πάντα προφανείς. Γιατί λοιπόν μια εφεύρεση δεν βρίσκει τον δρόμο της; Ποιες μορφές μπορεί να πάρει η αποτυχία; Τι μπορούμε να μάθουμε από αυτήν;», σχολιάζουν οι επιμελητές της έκθεσης, που εξετάζει τις αιτίες της αποτυχίας από τις μεταφορές και τις τηλεπικοινωνίες έως τα παιχνίδια και τη διαφήμιση.
Κακός σχεδιασμός, κακή υλοποίηση ή κακή στιγμή κυκλοφορίας· οι αποτυχίες είναι απαραίτητες, και ο φόβος που προκαλούν είναι ο εχθρός της καινοτομίας, υποστηρίζουν οι διοργανωτές, που φαίνεται πως συμφωνούν με τη ρήση του Ουίνστον Τσόρτσιλ: «Η επιτυχία είναι να προχωράς από αποτυχία σε αποτυχία χωρίς να χάνεις τον ενθουσιασμό σου».
Άλλωστε, δεν ήταν όλες οι εφευρέσεις αποτυχίες. Ορισμένες απλώς ήταν μπροστά από την εποχή τους, όπως, επί παραδείγματι, ένα πρώιμο κινητό τηλέφωνο, το Bi-Bop. Επρόκειτο για μια πολλά υποσχόμενη καινοτομία που γρήγορα ξεπεράστηκε από πιο φιλικές συσκευές: λειτουργούσε μόνο κοντά σε πομπό και απαιτούσε δύο συνδρομές, μία για να τηλεφωνείς και μία για να δέχεσαι κλήσεις.
Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση έχει μια ενότητα με καθημερινά αντικείμενα που είναι σχεδιασμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να μην είναι χρηστικά, όπως ένα ζευγάρι γαλότσες που είναι μπροστά ανοιχτές, σαν σαγιονάρες, ή ένα ποτιστήρι, το ρύγχος του οποίου είναι στραμμένο προς τα μέσα, ώστε το νερό να επιστρέφει στο δοχείο αντί να ποτίζει τα λουλούδια. Κι αυτά φέρουν την υπογραφή της Ελληνίδας αρχιτέκτονος Κατερίνας Καμπρανή, η οποία επιλέγει, ανατρέπει τα δεδομένα και μετατρέπει τα χρηστικά αντικείμενα σε… άχρηστα.
