Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων: Ανησυχία για υποχώρηση του Διεθνούς Δικαίου μετά τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα

Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων Πρωτοδικείου Αθηνών εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις στη Βενεζουέλα και τις επιπτώσεις τους στο Διεθνές Δίκαιο, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για την υποχώρηση των θεμελιωδών αρχών της διεθνούς έννομης τάξης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι λαοί δεσμεύτηκαν να επιλύουν τις διαφορές τους βάσει των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, δημιουργώντας τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τα Διεθνή Δικαστήρια. Κατά τις πρώτες δεκαετίες, επικρατούσε μια στοιχειώδης ισορροπία, με προσπάθειες για συμβιβασμούς και συναινέσεις μεταξύ των κρατών.

Ωστόσο, η ανακοίνωση επισημαίνει ότι η εντατικοποίηση του οικονομικού ανταγωνισμού, η παγκόσμια ύφεση και η επιδίωξη ελέγχου των πλουτοπαραγωγικών πηγών μικρότερων κρατών οδήγησαν σταδιακά στην εγκατάλειψη των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου. Τη θέση τους, όπως αναφέρεται, πήρε ο πολιτικός κυνισμός και η επιβολή του νόμου του ισχυρότερου.

Η Ένωση υπενθυμίζει ότι η απαξίωση της Δικαιοσύνης είχε ήδη φανεί μέσα από τις επιθέσεις του προέδρου των ΗΠΑ κατά δικαστών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και την επιβολή κυρώσεων σε βάρος τους, ενέργειες που είχαν καταδικαστεί από τον ΟΗΕ. Αυτές, σύμφωνα με την ανακοίνωση, αποτέλεσαν προοίμιο για την πρόσφατη επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Προέδρου της χώρας, συνοδευόμενη από απειλές προς άλλα κράτη που δεν συμμορφώνονται με τις επιθυμίες της υπερδύναμης.

Η ανακοίνωση χαρακτηρίζει το γεγονός εξαιρετικά ανησυχητικό, καθώς υπονομεύει δεκαετίες προσπαθειών για παγκόσμια ειρήνη. Επιπλέον, τονίζει ότι η αδυναμία των ανεπτυγμένων κρατών να καταγγείλουν τέτοιες ενέργειες εντείνει την ανησυχία για το μέλλον της Δικαιοσύνης τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως επισημαίνεται, οι συνέπειες της σχετικοποίησης της αξίας των νομικών κανόνων και της επικράτησης της αντίληψης ότι «το δίκαιο του ισχυρού» είναι το μόνο που εφαρμόζεται, θα είναι μη αναστρέψιμες. Η Ένωση υπενθυμίζει τέλος ότι τα μικρότερα κράτη έχουν ιδιαίτερη ανάγκη την προστασία του Διεθνούς Δικαίου, ως αντίβαρο στη στρατιωτική υπεροχή ισχυρότερων γειτόνων.

Ολόκληρη η ανακοίνωση:

«Μετά την λήξη του Β’ παγκοσμίου πολέμου οι λαοί έδωσαν υπόσχεση να μην επαναλάβουν τα λάθη του παρελθόντος, να λύνουν τις διαφορές τους με βάση τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, να συστήσουν τον ΟΗΕ και τα Διεθνή Δικαστήρια και να σέβονται τις αποφάσεις τους. Αν και η ισοτιμία των κρατών αποτέλεσε ιστορικό ζητούμενο, σε γενικές γραμμές την πρώτη περίοδο της ανασυγκρότησης της διεθνούς κοινότητας, επιδιώκονταν συμβιβασμοί και συναινέσεις, ένας υποτυπώδης σεβασμός των διεθνών κανόνων. 

Η όξυνση του οικονομικού ανταγωνισμού μεταξύ των ισχυρότερων κρατών τα τελευταία χρόνια, η παγκόσμια οικονομική ύφεση, η επιδίωξη πρόσβασης σε νέες αγορές, και η δυνατότητα εκμετάλλευσης πλουτοπαραγωγικών πηγών μικρότερων κρατών, οδήγησαν στη σταδιακή εγκατάλειψη των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, στην υποκατάστασή τους από τον πολιτικό κυνισμό και την επιβολή του νόμου του στρατιωτικά ισχυρότερου. 

Η συστηματική απαξίωση της Δικαιοσύνης με τις καταγγελίες του προέδρου των ΗΠΑ κατά δικαστών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και την επιβολή κυρώσεων σε βάρος τους -τις οποίες έχει ήδη καταδικάσει ο ΟΗΕ- αποτέλεσαν ένα πρελούδιο που μας προϊδέασε για την προχθεσινή επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Προέδρου της χώρας, ταυτόχρονα με τις ευθείες απειλές κατά άλλων κρατών που δεν συμμορφώνονται με τις επιθυμίες της παγκόσμιας υπερδύναμης. 

Και αν το γεγονός είναι από μόνο του κάτι παραπάνω από ανησυχητικό και πηγαίνει δεκαετίες πίσω την ελπίδα για παγκόσμια ειρήνη, η διαφαινόμενη αδυναμία να καταγγελθεί ως τέτοιο από τα ανεπτυγμένα κράτη, κάνει ακόμα πιο ανησυχητικό το περιβάλλον της Δικαιοσύνης τόσο στη χώρα μας όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα. 

Γιατί οι συνέπειες που θα προκαλέσει τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και στο εσωτερικό των κρατών η απόλυτη σχετικοποίηση της αξίας των νομικών κανόνων και η εμπέδωση της αντίληψης ότι το μόνο εφαρμοζόμενο δίκαιο είναι το δίκαιο του ισχυρού, θα έχουν μη αναστρέψιμο χαρακτήρα. Και ας θυμόμαστε πως την επίκληση του Διεθνούς Δικαίου την έχουν ιδίως ανάγκη τα μικρότερα Κράτη ως αντίβαρο στην στρατιωτική υπεροχή γειτόνων τους».