[Επιφυλλίδες] Ο νέος εποικισμός της Ευρώπης

Και ξαφνικά, εκεί που βλέπουμε στο δελτίο ειδήσεων για άλλη μια φορά καραβάνια προσφύγων να ξεμπαρκάρουν στον Πειραιά, να «λιάζονται» στην Πλατεία Βικτωρίας, να βαδίζουν στους εθνικούς δρόμους, να συνωστίζονται στα σύνορα φωνάζοντας ρυθμικά «Μακντόνια, Μακντόνια» (κάτι που οι εθνικά εύθικτοι συμπατριώτες μας θα το εισπράττουν σίγουρα ως προσβολή οικοδεσπότη από φιλοξενούμενους), εικόνες δηλαδή που τις έχουμε πια συνηθίσει, παρεμβάλλεται μια είδηση που μας φαίνεται σχεδόν εξωπραγματική: 93 σύροι πρόσφυγες από τον Λίβανο, πρώτη δόση από ένα σύνολο περίπου χιλίων, έφτασαν στην Ιταλία με νόμιμες διαδικασίες μετανάστευσης και καλωσορίστηκαν από Αρχές και πολίτες.    

Αυτό δείχνει πόσο το Προσφυγικό έχει αλλάξει την αίσθησή μας για το κανονικό και το έκτακτο. Το έκτακτο είναι τώρα ο κανόνας. Και όχι μόνο λόγω της συχνότητάς του, αλλά προπαντός επειδή έχει εγκατασταθεί στη συνείδησή μας ως νέο καθεστώς, με το οποίο πρέπει να ζήσουμε. Οι πρόσφυγες, ή όπως αλλιώς τους πούμε, εγκαθιδρύουν κάτι σαν επαναστατικό δίκαιο στην Ευρώπη.

Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται αναθεώρηση και η ορολογία που τους περιγράφει. Πρόσφυγες πολέμου; Οι πολεμοπαθείς πρόσφυγες ζητούν καταφύγιο σε άλλες επαρχίες ή σε όμορα κράτη με σχετική ειρήνη. Δεν ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα και δεν διασχίζουν καμιά δεκαριά σύνορα για να βρουν άσυλο στην άλλη άκρη του κόσμου. Μετανάστες; Πού ακούστηκε μετανάστες που απαιτούν να εγκατασταθούν όπου θέλουν και με υποστήριξη από τη χώρα επιλογής τους, χωρίς να ρωτήσουν ούτε αυτή αν είναι διατεθειμένη να τους δεχτεί ούτε τις χώρες διέλευσής τους αν μπορούν να τους εξασφαλίσουν ένα πιο άνετο ταξίδι;

Ας μη γελιόμαστε. Στη μεγάλη πλειονότητά τους οι άνθρωποι αυτοί έρχονται με μια ιδιότητα βουλιαγμένη μέχρι χθες στην ιλύ των αιώνων: ως έποικοι. Δεν σκοπεύουν να επιστρέψουν στις πατρίδες τους και βλέπουν την Ευρώπη ως γη της επαγγελίας χωρίς να τους ενδιαφέρουν οι γηγενείς, η πολιτειακή οργάνωσή τους, ο πολιτισμός τους και οι κανόνες ζωής τους. Απεναντίας, είναι ευχαριστημένοι με τη δική τους κουλτούρα και θεωρούν αυτονόητο ότι θα συνεχίσουν να ζουν σύμφωνα με αυτή στον καινούργιο τόπο τους, μόνο με πολύ καλύτερους υλικούς όρους. Οι έποικοι, ακόμη και όταν τους έσπρωχνε η απελπισία, ακόμη και όταν έφταναν στην ξένη γη εξαθλιωμένοι, αισθάνονταν συνήθως ανώτεροι από τους αυτόχθονες, που ήταν στα μάτια τους είτε βάρβαροι είτε εκφυλισμένοι και διεφθαρμένοι. Η σημερινή εικόνα διάλυσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η κούραση των Ευρωπαίων από τον πολιτισμό τους και η τυφλή έλξη πολλών από αυτούς προς τον πολιτισμικό εξωτισμό υποθάλπουν τέτοια αισθήματα. Δεν είναι εικασία αυτό. Το υποδηλώνουν, δυστυχώς, διαφόρων ειδών συμπεριφορές μιας όχι ασήμαντης μερίδας από τους επήλυδες.

Δεν θέλω να παρεξηγηθώ, αν και μάλλον αυτό θα συμβεί. Μεγάλωσα με τρόπο και έζησα σε συνθήκες που με έκαναν όχι απλώς να συμπάσχω, αλλά να συνταυτίζομαι με τους διωγμένους, τους ξένους, τους διαφορετικούς. Δεν έχω καμιά προκατάληψη απέναντι στους μουσουλμάνους. Υπάρχουν πολλά πράγματα που θαυμάζω στην ιστορία του ισλαμικού πολιτισμού και στο ίδιο το Κοράνι. Αλλά όταν π.χ. βλέπω ελάχιστες γυναίκες χωρίς μαντίλα ανάμεσα στα πλήθη των προσφύγων, δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ ποια εκδοχή αυτού του πολιτισμού και ποια ερμηνεία αυτής της θρησκείας έρχεται κυματηδόν στην Ευρώπη. Μα, θα πει κανείς, ο εκλεπτυσμένος σύρος πρόσφυγας με τα άψογα αγγλικά; Ναι, υπάρχει και αυτός, αλλά πιο συχνά στα ανθρωπιστικά ρεπορτάζ των εφημερίδων και των καναλιών παρά στους δρόμους και τις πλατείες.

Κάποτε ο furor teutonicus έδωσε τη χαριστική βολή στη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αλλά παρήγαγε ένα καινούργιο, σφριγηλότερο ευρωπαϊκό χαρμάνι. Τώρα η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει (μπορεί άραγε;) αν ο νέος εποικισμός της θα γίνει με τους όρους μιας επιλεκτικής, συλλογικά οργανωμένης, αναζωογονητικής ενσωμάτωσης ή με την παράδοση σε έναν furor islamicus, που δεν θα τον τρέφει κάποιο Ισλαμικό Κράτος αλλά η δική της αποσύνθεση.