[Γνώμη] Ανασφάλιστοι

Δεν νομίζω ότι υπάρχει καλύτερη εικονογράφηση για τον πραγματικό απολογισμό του ενός χρόνου της «αριστερής» κυβέρνησης από το νομοσχέδιο για το νέο Ασφαλιστικό και τον τρόπο που διεξάγεται η σχετική δημόσια συζήτηση. Ολες οι παθογένειες συμπυκνωμένες: προχειρότητα, έλλειψη διαβούλευσης, υπερίσχυση της «επικοινωνίας» επί της ουσίας, δυσπιστία στους θεσμούς και ειδικά τους ευρωπαϊκούς, προπέτεια, ελαφρότητα σχετικά με τις συνέπειες και το δημόσιο συμφέρον.

Θα κατέτασσα με την ακόλουθη σειρά σπουδαιότητας τα μειονεκτήματα της κυβερνητικής πρότασης: μη βιωσιμότητα, αδικίες, αναλγησία. Με την πρότασή της η κυβέρνηση φορτώνει, στον βωμό των εντυπώσεων – μη ονομαστική μείωση των τρεχουσών συντάξεων – τα βάρη στις επόμενες γενιές, αλλά δεν διασώζει ούτε καν προσωρινά το σύστημα, οι παραλογισμοί του οποίου εγγυώνται τη μη εκπλήρωση των δημοσιονομικών του στόχων. Επιπλέον, παρότι αυτοχαρακτηρίζεται ως «ταξικό», το σχέδιο είναι κοινωνικά ανάλγητο αφού επιφέρει τουλάχιστον τρεις μείζονες αδικίες: υπερεπιβαρύνει τους νέους ασφαλισμένους, τους ελεύθερους επαγγελματίες (οι οποίοι προφανώς, με την επικρατούσα ταξική λογική, θεωρούνται όλοι «προνομιούχοι») και αφήνει εντελώς απροστάτευτους τους έχοντες ειδικές ανάγκες. Κυρίως όμως το σχέδιο μας αφήνει απροστάτευτους όλους αφού, αν η κυβέρνηση επιμένει σε αυτό ελπίζοντας απλώς ότι άλλοι θα κληθούν να το εφαρμόσουν, θα υπονομεύσει τις όποιες ορθές αρχές του – κυρίως όσον αφορά την ενοποίηση Ταμείων, κανόνων και εισπρακτικών μηχανισμών. Νομοτελειακά και σύντομα θα καταστεί αναγκαίος ένας νέος γύρος φορτισμένων αλλαγών και, μοιραία, θυσιών. Ομως αυτό τον γύρο είναι αμφίβολο αν το πολιτικό σύστημα (στο οποίο η παρούσα πλειοψηφία λειτουργεί ως αμορτισέρ) και η κοινωνία (που τις τελευταίες εβδομάδες μοιάζει επιτέλους να πατάει γκάζι) θα μπορέσουν να τον αντέξουν.

Παραδόξως  – ή ίσως όχι και τόσο – βασικός σύμμαχος  για την ιδεοληπτική επιμονή της κυβέρνησης αναδεικνύεται η εντελώς διαφορετική αλλά εξίσου ιδεοληπτική εμμονή των δανειστών. Η έξωθεν κριτική στην προχειρότητα και την έλλειψη οικονομικής τεκμηρίωσης του σχεδίου είναι δικαιολογημένη. Η πίεση για ακόμα σκληρότερα εισπρακτικά μέτρα, επί δικαίους και αδίκους και σε βάρος της όχι και τόσο μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, δεν είναι καθόλου. Η κυβέρνηση όμως έχει φροντίσει να πέσει στην παγίδα που η ίδια έσκαψε: αντί για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, βελτιωτικό του υπάρχοντος και σταθεροποιητικό για το μέλλον, παρουσίασε ένα εισπρακτικό συμπίλημα, το οποίο μοιραία δεν είναι, για όσους μας βλέπουν απλώς σαν πειραματόζωα, αρκετά εισπρακτικό.

Αυτό που διακυβεύεται είναι μεγάλο για να υπερισχύσoυν το πείσμα και το λάθος. Εφόσον οι ειδικοί (στους οποίους ασφαλώς δεν ανήκει ο συνάδελφός μου εν Συνταγματικώ Δικαίω υπουργός Εργασίας) με μια σπάνια ομοφωνία αποφάνθηκαν ότι το κυβερνητικό σχέδιο προκαλεί πολύ περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει, ας είναι η βελτίωσή του η έμπρακτη απόδειξη ότι η κυβέρνηση μπορεί να βγάλει τα ορθά συμπεράσματα από τον έναν χρόνο μαθητείας της στην εξουσία.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος