[Επιφυλλίδες] Κάν’ το όπως ο Πολύδωρας

Εχω πολλούς φίλους που υποστηρίζουν σταθερά τον ΣΥΡΙΖΑ, μερικοί μάλιστα είναι μέλη του. Οι παλιότεροι πορεύτηκαν όλη την πλούσια σε μετασχηματισμούς διαδρομή της ανανεωτικής Αριστεράς ξεκινώντας από το ΚΚΕ Εσωτερικού, οι νεότεροι τη συνάντησαν στο στάδιο του Συνασπισμού. Ολοι ανεξαιρέτως είναι ηθικά ακέραιοι άνθρωποι και ιδεαλιστές. Κανένας τους δεν καρπώθηκε ούτε επιδίωξε προσωπικό όφελος από την αριστερή εξουσία. Εννοείται ότι είναι σήμερα απογοητευμένοι, πράγμα που δηλώνεται περισσότερο από τις  σιωπές παρά από τα λόγια τους. Ωστόσο παραμένουν πιστοί στον ΣΥΡΙΖΑ. Οι αμήχανες εξηγήσεις που δίνουν, όταν τους ρωτώ γιατί, δεν σημαίνουν ότι δεν υπάρχουν σοβαροί λόγοι γι’ αυτή την αφοσίωσή τους.

Ο πιο προφανής θα ήταν φυσικά η πεποίθηση ή έστω η ελπίδα πως η κυβέρνηση Τσίπρα έκανε μια τακτική υποχώρηση μπροστά στο μπαράζ πυρός των πιστωτών, για να κερδίσει χρόνο, να ανασυνταχτεί και να περιμένει ευνοϊκότερες συνθήκες για την εφαρμογή του προγράμματός της. Μήπως αυτή δεν είναι και η δικαιολογία που εκπορεύεται από το Μαξίμου; Επειδή όμως οι φίλοι στους οποίους αναφέρομαι είναι στην πλειονότητά τους άτομα υψηλής ευφυΐας, το βρίσκω πολύ απίθανο να την πιστεύουν αληθινά, έπειτα από τόσα δείγματα γραφής της αριστερής κυβέρνησης εκεί όπου δεν δεσμεύεται από το δικής της συνυπογραφής τρίτο Μνημόνιο. Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι, όταν οι εν λόγω φίλοι παραπέμπουν σε αυτή την εξήγηση, το κάνουν με υπαινιγμούς, μισόλογα ή ακόμη και χιουμοριστικές γαρνιτούρες, σαν να θέλουν να αποστασιοποιηθούν έμμεσα.

Εξάλλου είναι, όπως είπα, έντιμοι άνθρωποι και αποκλείεται να μην τους ενοχλεί, αν μη τι άλλο, ο ολοένα ωμότερος νεποτισμός των κυβερνώντων. Αλλο όμως ενόχληση και άλλο εξέγερση. Η δεύτερη θα προϋπέθετε ένα αίσθημα προδοσίας, το οποίο προφανώς δεν έχουν αυτοί οι φίλοι. Θα πρέπει να υπάρχει κάτι ισχυρότερο από την απογοήτευση και την ενόχληση ώστε να συντηρεί την πρόσδεσή τους στον ΣΥΡΙΖΑ. Και αυτό το κάτι δεν μπορεί, όπως είδαμε, να είναι μια πολιτική εκτίμηση. Πρέπει να ανήκει και αυτό στη σφαίρα των συναισθημάτων.

Το συναίσθημα παίζει καίριο ρόλο στην πολιτική στράτευση. Προπαντός στη στράτευση υπέρ της Αριστεράς. Η Αριστερά είναι εξ ορισμού η παράταξη που μιλάει στο όνομα των κοινωνικά αδύναμων και αποκλεισμένων, των αδικημένων, των καταπιεσμένων. Οι ιστορικές αποτυχίες της, τα ηθικά ολισθήματά της, τα εγκλήματά της δεν εξουδετερώνουν εύκολα τη συναισθηματική έλξη που ασκεί σε ανθρώπους οι οποίοι μπορεί να μην ανήκουν σε κάποια από αυτές τις κοινωνικές κατηγορίες, βλέπουν όμως την ιδεολογία της από ανθρωπιστική σκοπιά. Σε χώρες μάλιστα όπως η Ελλάδα, όπου η Αριστερά έμενε μέχρι χθες εκτός εξουσίας, η αίγλη της δεν πήγαζε μόνο από την ηθική υπεροχή των αξιών της αλλά και από την υποτιθέμενη ανώτερη ηθική ποιότητα των εκπροσώπων της, που δεν υποβαλλόταν ποτέ στη δοκιμασία ενός κρατικού αξιώματος. Εδώ εδράζεται το περίφημο «ηθικό πλεονέκτημα».   

Η συνέπεια αυτής της συναισθηματικής προσέγγισης ήταν να υποκατασταθεί η ορθολογική πολιτική σκέψη από μια ευπαθή, οιονεί θρησκευτική μυθολογία, που φαινόταν πειστική όσο η Αριστερά κινούνταν στο αποστειρωμένο περιβάλλον του πολιτικού περιθωρίου. Δηλαδή για πολύ καιρό, όσο χρειαζόταν για να εδραιωθεί στις συνειδήσεις των πιστών ως αδιαμφισβήτητη αλήθεια, που όταν αποκαλυφθεί ως πλάνη δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί αμέσως, θα εγκαταλειφθεί όμως τόσο περισσότερο τραυματικά.

Το 2004, μετά την εκλογική νίκη της ΝΔ, ο Βύρων Πολύδωρας διακήρυξε ότι είχε έρθει η στιγμή να αποκατασταθούν «τα δικά μας παιδιά», που τόσο είχαν υποφέρει επί πασοκοκρατίας. Το μαρτυρολόγιο της Αριστεράς είναι βέβαια σαφώς πλουσιότερο, αλλά επί της ουσίας το ίδιο ακριβώς επιχείρημα επικαλείται σήμερα ο γραμματέας της Νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ. Το χειρότερο που περιμένει τους συριζαίους φίλους μου και τους ομόφρονές τους δεν είναι η τελική πολιτική ήττα αλλά η συνειδητοποίηση ότι το κόμμα τους δεν διαφέρει ούτε ηθικά από εκείνα του ancien régime.