[Επιφυλλίδες] Το άλλο μισό της αλήθειας

Αλλαγή χρονιάς που είναι, θα αρχίσω με μια αίσια επισήμανση. Παρά τις απαντήσεις που δίνουμε στις ερωτήσεις των στατιστικολόγων, παρά τα μελαγχολικά συμπεράσματα που βγάζουν έπειτα εκείνοι για τις κυρίαρχες νοοτροπίες στην ελληνική κοινωνία, παρά και την κριτική που ασκούμε εμείς οι δημοσιολογούντες στις εθνικές εξαλλοσύνες, οι Ελληνες ως άτομα δεν είμαστε ούτε πιο ρατσιστές ούτε πιο ξενόφοβοι ούτε πιο ξεροκέφαλοι από άλλους Ευρωπαίους. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον δημόσιο ή «ιδεολογικό» λόγο που αρθρώνουμε και σε ό,τι πιστεύουμε ή κάνουμε πραγματικά. Ενας έλληνας «ρατσιστής» μπορεί να φερθεί σε έναν αλβανό ή ιρανό μετανάστη πιο ανθρώπινα από ό,τι ένας «πολιτισμένος» Γερμανός. Η συμπάθεια και η αλληλεγγύη που έδειξε στους θαλασσοπνιγμένους πρόσφυγες ο απλός κόσμος των νησιών τής πιο ταλαιπωρημένης από την κρίση ευρωπαϊκής χώρας προκάλεσαν παγκόσμιο θαυμασμό.

Επίσης, μπορεί να είμαστε «τα κακομαθημένα παιδιά της Ιστορίας», όχι όμως της Βαβυλώνας. Είναι πολύ αμφίβολο αν άλλοι ευρωπαϊκοί λαοί θα είχαν αντέξει τις θυσίες που υπέμεινε ο δικός μας στωικά και, σε γενικό απολογισμό, ψύχραιμα αυτά τα έξι χρόνια της κρίσης. Στην περίπτωση μάλιστα κάποιων από αυτούς τους λαούς θα ήταν αδιανόητο. Οι Αγανακτισμένοι του 2011 αποδείχτηκαν παροδικό φαινόμενο και ο θόρυβος που έκαναν ήταν μεγαλύτερος από την πραγματική διείσδυσή τους στον πληθυσμό. Και το λαϊκό «Οχι» του καλοκαιριού που αμέσως έγινε κυβερνητικό «Ναι», για να εγκριθεί ως τέτοιο στις κάλπες δύο μήνες αργότερα, μπορεί να είναι μια σουρεαλιστική ιστορία, αλλά κατά βάθος μαρτυρεί έναν κάποιο ρεαλισμό του λαού.

Η βασική διαφορά μας, με πολιτικούς όρους, από άλλους Ευρωπαίους είναι η βαθιά – και δικαιολογημένη – δυσπιστία μας προς το πολιτικό σύστημα. Υπήρχε από παλιά, αλλά πριν ξεσπάσει η κρίση την έκρυβε (για την ακρίβεια την εξαγόραζε) η δαψίλεια των κάθε λογής παροχών της εκάστοτε κυβέρνησης και ο υπερθεματισμός της αντιπολίτευσης σε ανάλογες υποσχέσεις. Μόλις τελείωσαν τα δάνεια και άδειασαν τα ταμεία, η δυσπιστία ήρθε με βία στην επιφάνεια και έγινε ανοιχτή καταδίκη. Εκτελεστής της καταδίκης ορίστηκε ο ΣΥΡΙΖΑ, ως «νέος», «άφθαρτος» και «αντισυστημικός», για να γεράσει, να φθαρεί και να απορροφηθεί από το σύστημα πριν κλείσει έναν χρόνο στην εξουσία. Ο αφομοιωμένος πλέον ΣΥΡΙΖΑ ολοκληρώνει τη ρήξη μεταξύ πολιτικού συστήματος και λαού.

Η διαφορά αυτή από άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν είναι απόλυτη, είναι όμως κρίσιμη. Σχεδόν παντού στην Ευρώπη υπάρχει απογοήτευση και αποδέσμευση από τα κατεστημένα κόμματα, που ούτε χαρισματικές προσωπικότητες διαθέτουν πια ούτε την αλλοτινή ελευθερία χειρισμών. Αλλά τα κόμματα αυτά, όπως και τα περισσότερα νεοπαγή που τα ανταγωνίζονται, έχουν οργανωμένη εσωκομματική δημοκρατία, σχετικώς συνεκτικά προγράμματα και μια ορισμένη σοβαρότητα στην προώθησή τους, είτε ως μονοκομματικές κυβερνήσεις είτε σε συνεργασία με άλλα κόμματα. Προπαντός, και ως αποτέλεσμα των παραπάνω, είναι ακόμη σε θέση να επεξεργάζονται και να εφαρμόζουν λύσεις σε μερικά τουλάχιστον προβλήματα των κοινωνιών τους, έστω και αν οι λύσεις αυτές δεν είναι πάντοτε δημοφιλείς ή ριζοσπαστικές. Αν αναλογιστούμε ότι στην Ελλάδα της όψιμης Μεταπολίτευσης τα κόμματα που κυβέρνησαν δεν έλυσαν ούτε ένα πρόβλημα της κοινωνίας, μόνο παράξενο δεν είναι ότι η συμμετοχή στις ελληνικές εκλογές συρρικνώνεται συνεχώς, ενώ π.χ. στις πρόσφατες εκλογές της Ισπανίας, χώρας με πληγές παρόμοιες με τις δικές μας, ήταν εντυπωσιακή.  

Το ότι κάθε λαός έχει τα κόμματα που του αξίζουν είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι ότι τα κόμματα έχουν τον λαό που διαπαιδαγώγησαν. Στη χώρα μας, το μεγαλύτερο βάρος της εξήγησης για τη σημερινή εικόνα της πολιτικής ζωής πέφτει σε αυτό το δεύτερο μισό.

Είμαστε λαός ατόμων και ας το δούμε από τη θετική πλευρά. Θα τα καταφέρουμε με την κρίση. Το αν θα τα καταφέρει και η Ελλάδα είναι άλλο ζήτημα.