[Επιφυλλίδες] Στρατευμένη σιωπή

Χρειάζεται περισσότερη ειλικρίνεια παρά μυαλό για να παραδεχτούν εκείνοι που ρωτούν θυμωμένα «Γιατί δεν μιλούν οι πνευματικοί άνθρωποι;» (η φράση τείνει να υποσκελίσει σε συχνότητα επανάληψης το «Πού είναι το κράτος;») ότι στην πραγματικότητα εννοούν: Γιατί οι πνευματικοί άνθρωποι δεν λένε αυτά που θέλουμε να ακούσουμε; Οι πνευματικοί άνθρωποι, δηλαδή, καλούνται να πάρουν θέση, όχι όμως οποιαδήποτε θέση μα εκείνη που ασπαζόμαστε εμείς – «ο λαός», η παράταξή μας ή η παρέα μας.

Απαξ και αναγνωριστεί το πραγματικό νόημά της, η απορία είναι εύλογη. Οι συντριπτικά περισσότεροι πνευματικοί άνθρωποι, άλλως διανοούμενοι, δεν παράγουν σκέψη, όπως νομίζεται. Αναπαράγουν, σουλουπώνουν και ενισχύουν με το όποιο κύρος τους τρέχουσες ιδέες. Ρέπουν εγγενώς προς το φλερτ με την εξουσία, την τωρινή ή την αυριανή, γιατί αυτό που υπερασπίζονται δεν είναι προσωπικές αρχές και μοναχικά κατακτημένες αλήθειες αλλά στην καλύτερη περίπτωση συμπαγή συστήματα πεποιθήσεων, που λέγονται δόγματα, και στη χειρότερη (που θα την παραβλέψουμε εδώ, για χάρη της οικονομίας της συζήτησης) προσωπικά συμφέροντα. Γι’ αυτό είναι φυσιολογική η κοινή απαίτηση να «πάρουν θέση».

Τα είπα όλα αυτά για να δώσω μια εξήγηση και ταυτόχρονα να εκφράσω την κατανόησή μου για το ότι μια μεγάλη μερίδα πνευματικών ανθρώπων μας, συγκεκριμένα αυτοί που συμπλέουν με την πρώτη – δεύτερη φορά Αριστερά, δεν μιλούν εδώ και εννιά μήνες. Για την ακρίβεια, μιλούν και λένε συνήθως σωστά πράγματα για το προσφυγικό δράμα, για τη στυγνή νεοφιλελεύθερη Ευρώπη κ.λπ., μόνο που αυτά είναι τα εύκολα, ήταν από πριν το προνομιακό ιδεολογικό πεδίο τους. Αλλά για τα πεπραγμένα των κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ σιωπούν, ακόμη και εκεί που πρόκειται για πράξεις και συμπεριφορές τις οποίες κατάγγελλαν ή ονείδιζαν όταν προέρχονταν από κόμματα, κυβερνήσεις και πολιτικούς άλλου ιδεολογικού στίγματος.

  

Οσοι, για παράδειγμα, θυμούνται πώς ειρωνεύονταν αυτοί οι άνθρωποι τα ελληνικά του Σημίτη ή του Γιώργου Παπανδρέου και τι πολιτικά συµπεράσµατα έβγαζαν από τους σολοικισμούς εκείνων δεν μπορεί να μη βρίσκουν παράδοξη τη σιγή τους για τα τρισχειρότερα ελληνικά του Τσίπρα, με εκείνα τα «εκτίθουν», «τον παρόν προϋπολογισμό» κ.λπ.

Μα, θα πει ο πολύς κόσμος που ψηφίζει ΣΥΡΙΖΑ, τα ελληνικά του Τσίπρα είναι το πρόβλημα; Σε αυτό θα πάω πάσο και δεν θα βγάλω τα δικά μου πολιτικά συμπεράσματα από το τι έμαθε ή αν καθόλου έμαθε κάτι ο Πρωθυπουργός μας στο σχολείο. Φαντάζομαι όμως ότι θα συμφωνήσουν μαζί μου πολλοί τέτοιοι ψηφοφόροι, και οπωσδήποτε οι φιλοκυβερνητικοί αριστεροί διανοούμενοι, ότι είναι πρόβλημα, πολύ σοβαρό πρόβλημα, τα όσα αποκαλύπτονται στο ντοκιμαντέρ του Ζαν Κατρεμέρ «Ελλάδα, η επόμενη μέρα». Οπως, για παράδειγμα, η μαρτυρία του Μοσκοβισί πως όταν ο Γιούνκερ έθετε το ζήτημα της φορολόγησης των εφοπλιστών, ο Τσίπρας και το διαπραγματευτικό επιτελείο του καταλαμβάνονταν από αμηχανία (Γάλλος ο Μοσκοβισί, το είπε με γαλατική λεπτότητα). Δεν είναι τάχα παράξενο ότι δεν σχολιάστηκε καθόλου αυτή η πληροφορία από εκείνους που χύνουν ωκεανούς μελάνι για να καταγγείλουν τη μεγάλη φοροδιαφυγή;

Προσπερνώντας το μιλιταριστικό κιτς του Καμμένου και τα απανωτά κρούσματα πελατειακών εξυπηρετήσεων από την κυβέρνηση του «αριστερού ήθους», που επίσης συναντούν τη σιωπή των εν λόγω διανοουμένων, θα σταθώ λίγο στο θέμα της διαπλοκής. Εδώ θα μπορούσε κανείς όχι απλώς να απορήσει μα να εξοργιστεί για το ότι κατηγορείται για διαπλοκή συστηματικά και ατεκμηρίωτα, δηλαδή συκοφαντείται, ένα κόμμα όπως Το Ποτάμι, ενώ μένουν κλειστά τα μάτια στα ολοένα φανερότερα σημάδια πραγματικής διαπλοκής ανάμεσα στη νέα πολιτική εξουσία και την οικονομική ολιγαρχία.

Αλλά, όπως λέει και ο ποιητής, είναι κι αυτή μια στάση, νιώθεται. Οι περισσότεροι διανοούμενοι είναι ερωτευμένοι με τις ιδέες τους όπως όλοι οι ερωτευμένοι: τυφλά. Ετσι κι αλλιώς η κριτική διανόηση είναι μύθος. Υπάρχουν μόνο κριτικοί διανοούμενοι. Είναι λίγοι και θεωρούνται πολύ εξωτικοί για να «πάρουν θέση».