Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης πιστεύει ότι το μακελειό στο (οργανωμένο από το ΕΑΜ) συλλαλητήριο στο Σύνταγμα της 3ης Δεκεμβρίου, όπου η Αστυνομία άνοιξε πυρ κατά των άοπλων διαδηλωτών (ήταν περίπου 60.000) δεν πρέπει να ιδωθεί τόσο ως έναρξη των Δεκεμβριανών όσο ως συνέχεια προηγούμενων γεγονότων. «Οι δωσίλογοι, ενώ επρόκειτο να δικαστούν, κυκλοφορούσαν ανενόχλητοι στο κέντρο της Αθήνας οπλισμένοι. Και ο Εθνικός Στρατός Αθηνών, το πρώτο σώμα που τέθηκε υπό τις διαταγές του στρατηγού Σκόμπι και θα προετοίμαζε την επιστροφή της εξόριστης κυβέρνησης, συγκροτήθηκε μόνο από μέλη αστικών και αντικομμουνιστικών οργανώσεων. Πρώην συνεργάτες των Γερμανών βαφτίστηκαν όργανα του εθνικού στρατού, ενώ στις αρχές Νοεμβρίου έγινε και μαζική απόδραση δωσιλόγων. Αρα το συλλαλητήριο είχε να κάνει με μια διαδικασία συνεχών προκλήσεων από κύκλους που αντλούσαν δύναμη από τον βασιλιά και τους Βρετανούς. Κάτι που δεν έχει αναδειχθεί είναι ότι ακόμα και μετά τη σφαγή στο συλλαλητήριο όλοι συνεχίζουν να αναζητούν πολιτική λύση. Το βράδυ της 3ης Δεκεμβρίου ο Παπανδρέου παραιτείται και προτείνει τον Σοφούλη ως διάδοχό του, το ΕΑΜ δέχεται και δεν δέχονται οι Βρετανοί. Η δεύτερη αυτή ωμή παρέμβαση του Τσόρτσιλ (η πρώτη ήταν με τη μονομερή έκδοση διαταγής από τον Σκόμπι για αφοπλισμό των ανταρτικών δυνάμεων την 1η Δεκεμβρίου) είναι και η καθοριστική. Οι Εργατικοί στην Αγγλία τον κατηγορούν ότι δρα σαν τους Ναζί που διόριζαν γκαουλάιτερ ως πρωθυπουργούς. Μετά τη σφαγή στο Σύνταγμα το ΕΑΜ δεν δεχόταν πια τον Παπανδρέου ως Πρωθυπουργό. Και στις 4 Δεκεμβρίου, μετά την κηδεία των θυμάτων, από τα ξενοδοχεία της Ομόνοιας κρατούμενοι ως συνεργάτες των κατακτητών πυροβολούν και σκοτώνουν ξανά εαμίτες που επιστρέφουν από το νεκροταφείο. Κάποιοι ήθελαν να δημιουργήσουν ανωμαλία σώνει και καλά. Αυτό δεν έχει αναδειχθεί και χρειάζεται χωριστή μελέτη».
Γιατί δεν χτύπησε ο Σιάντος
Στο ερώτημα «γιατί τον Παπανδρέου;», ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης λέει ότι οι Βρετανοί έψαχναν προσωπικότητα που μπορούσε να επιβληθεί. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Παπανδρέου είχε στην αρχή μείνει στην Ελλάδα στην Κατοχή. Πολύ αργότερα κλήθηκε και πήγε στη Μέση Ανατολή».
Και θεωρεί ότι «η αυτοσυγκράτηση του ΕΑΜ, ιδίως του Σιάντου, ήταν αξιοθαύμαστη». Μάλιστα «το ερώτημα αυτό, γιατί ο Σιάντος δεν τους χτυπάει, το συναντάς παντού στα βρετανικά αρχεία». Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης εξηγεί: «Το ΕΑΜ ήταν εξουσία σε αναμονή. Αλλά δεν είχε διεθνή πολιτική στήριξη. Ο Σιάντος, πριν έρθουν οι βρετανικές ενισχύσεις, θα μπορούσε να καταφέρει σοβαρό στρατιωτικό πλήγμα στους Βρετανούς. Αλλά πώς θα τάιζε τον κόσμο σε μια χώρα κατεστραμμένη και διεθνώς απομονωμένη; Δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν οι πολιτικοί στόχοι. Αυτό είναι που μας διαφεύγει στα Δεκεμβριανά και δεν καταλαβαίνουμε τη διστακτικότητα του ΕΑΜ. Χάνει για πολιτικούς και όχι για στρατιωτικούς λόγους. Κρατάει μακριά Σαράφη και Βελουχιώτη και αφήνει τους Βρετανούς να φέρουν ανενόχλητοι πολεμοφόδια και στρατό. Ενώ οι Βρετανοί αρχικά ήταν σε άθλια κατάσταση. Ηλεγχαν μόνο το τρίγωνο Κολωνάκι – Πλάκα – Ομόνοια και είχαν ισχυρές εστίες στου Γουδή και στη Σχολή Ευελπίδων καθώς και βάσεις στο Δέλτα Φαλήρου και στο αεροδρόμιο Χασανίου (Ελληνικό). Παντού αλλού ο έλεγχος ήταν στον ΕΛΑΣ».
Μαύρη ημέρα για τη RAF
Ακόμη και μετά την έλευση των ενισχύσεων τα πράγματα δεν ήταν απλά για τους Βρετανούς. «Η 18η Δεκεμβρίου είναι μια μαύρη ημέρα στην ιστορία της RAF» λέει ο ιστορικός. Ο ΕΛΑΣ κατέλαβε τρία ξενοδοχεία στο Κεφαλάρι συλλαμβάνοντας όλο το αρχηγείο της: 650 πιλότους, προσωπικό εδάφους και υψηλόβαθμους αξιωματικούς. Ενώ «δύο βρετανικά τάγματα πολεμούσαν οκτώ ημέρες για να καλύψουν 7 οικοδομικά τετράγωνα, από την Πειραιώς μέχρι τις ράγες του τρένου (Κωνσταντινουπόλεως). Οι αντάρτες διέθεταν κατοχική εμπειρεία στα σαμποτάζ. Ο εφιάλτης των Βρετανών ήταν οι αντάρτες που κινούνταν στους υπονόμους, ανατίναζαν κτίρια και έφευγαν. Ή περνούσαν και από ταράτσες με τάβλες, χτυπούσαν και επέστρεφαν ακόμη και πέντε οικοδομικά τετράγωνα πίσω!».
Σχόλια
