O Φερνάντο Σάντος αφήνει ψηλά (Νο 12) την εθνική ομάδα στο ranking της FIFA και ακόμη ψηλότερα στις συνειδήσεις του κόσμου. Επίτευγμα αναμφισβήτητα μεγάλο για κάποιον που ουδέποτε προκάλεσε πάθη. Αλλωστε, μόνο οι πολύ στενοί άνθρωποι του Σάντος θα έκοβαν φλέβες για τον κόουτς, αν και πολύ αμφιβάλλουμε αν θα χτυπούσαν τατού με το όνομα Fernando.
Πώς θα θυμόμαστε τον «προπονητή της Εθνικής» Φερνάντο Σάντος; Ασφαλώς, η συνολική εικόνα είναι και με το παραπάνω θετική. Η καταξίωση ήρθε μαζί με τις επιτυχίες της εθνικής ομάδας, ενώ οι γεμάτες απαξίωση ατάκες για το σουέτ σακάκι και το παλαιομοδίτικο στυλ μπήκαν κι αυτές στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.
Κάποιες στιγμές σε αυτή τη γεμάτη πορεία των τεσσάρων χρόνων που ο σοβαρός Σάντος κράτησε το τιμόνι της εθνικής ομάδας αξίζει να μνημονευτούν. Ανέλαβε το καλοκαίρι του 2010 και ήταν μια επιλογή εύκολη για την ΕΠΟ, εξού και ήρθε με ομόφωνη απόφαση του ΔΣ. Επρόκειτο ουσιαστικά για μονόδρομο και έπαιζε χωρίς αντίπαλο για τον διάδοχο του Ρεχάγκελ. Ο Σάντος δεν ακολούθησε την πεπατημένη και, δίχως να το φωνάξει, έκανε ρήξεις και τομές στη λειτουργία της ομάδας. Υποσχέθηκε σχήμα με δύο (μόνο) κεντρικούς αμυντικούς και ουδέποτε παρεξέκλινε από τις αρχές του. Ζήτησε πίεση στον χώρο και ομάδα συμπαγή. Το έπραξε. Δεσμεύτηκε για επίτευξη στόχων και πλάνου τετραετίας και ουδείς μπορεί να έχει παράπονο. Οχι μόνο η Εθνική μετείχε σε κάθε σπουδαίο ραντεβού, αλλά και το οργανόγραμμα μπήκε σε εφαρμογή με τη βάση δεδομένων της Ομοσπονδίας να αριθμεί εκατοντάδες ποδοσφαιριστές.
Ο Σάντος χρησιμοποίησε δεκάδες παίκτες. Στην αρχή (και) τον Σωτήρη Κυργιάκο, στο ματς της πρεμιέρας, ένα φιλικό με τη Σερβία (1-0) μέχρι και τον Πλιάτσικα μήνες μετά. Αμφότεροι έμειναν λίγο, λησμονήθηκαν. Αυτό που δεν θα ξεχάσουμε είναι τα ρεκόρ του Πορτογάλου: τα 17 αήττητα ματς από την αρχή μέχρι τη φιλική ήττα (1-3) από τη Ρουμανία. Ή το απόλυτα ανθρώπινο ξέσπασμά του, όταν αναφέρθηκε στην ομάδα -καρικατούρα σε ένα παιχνίδι με το Λιχτενστάιν. Δεν ήθελε να δημιουργήσει τεχνική κρίση. Το πίστευε. Τότε οι φλέβες πετάγονταν και ο αρειμάνιος καπνιστής άναβε το ένα τσιγάρο με την καύτρα του προηγούμενου!
Οι πλέον ψαγμένοι θα θυμούνται εσαεί τις εμμονές του. Δεν ήταν τέτοια η επιμονή στον Κατσουράνη που προκάλεσε ακόμη και γκρουπάκια στο facebook; Ή μήπως πρέπει να προσπεράσουμε την επιλογή Χαλκιά στο Ευρωπαϊκό του 2012 που έφερε τα τρία πρώτα γκολ προτού πανηγυρίσουμε την πρόκριση; Ναι, ο Σάντος ήταν κομματάκι ξεροκέφαλος και στήριζε συγκεκριμένους παίκτες. Μέχρι να αλλάξει γνώμη και να κάνει στροφή 180 μοιρών.
Πάνω απ’ όλα, ωστόσο, ο Σάντος θα μείνει στη μνήμη των Ελλήνων για κάποιες δηλώσεις του που έκανε το στήθος μας να φουσκώνει από υπερηφάνεια. Στο Μουντιάλ της Βραζιλίας παρότρυνε μετά τη νίκη επί της Ακτής: «Ελληνες βγείτε στους δρόμους». Και στο προηγούμενο Ευρωπαϊκό είχε δηλώσει «μας εμπνέει η ιστορία της χώρας που γέννησε τη Δημοκρατία και όλες τις υπόλοιπες μεγάλες αξίες. Κανείς δεν μπορεί να μας κάνει μαθήματα. Την Ελλάδα οφείλουν όλοι να τη σέβονται», δημιουργώντας αίσθηση ακόμη και στους αδαείς περί το ποδόσφαιρο να τον προσέξουν, να τον ακούσουν. Σε εποχές δύσκολες για την πατρίδα μας, όταν ήμασταν το μαύρο πρόβατο της Ευρώπης.
Ναι, ο Σάντος δεν είναι γηγενής Ελληνας. Διαθέτει όμως ψυχή ελληνική. Και άδολη αγάπη για έναν τόπο που λάτρεψε αληθινά και θα τον έχει για πάντα κορόνα στο κεφάλι του!