[Ενστάσεις] Επ’ αυτοφώρω

^«Η δημοσίευση είναι ψυχή της Δικαιοσύνης». Η φράση ανήκει στον Ιωάννη-Ιάκωβο Μάγερ, σπουδαίο ελβετό φιλέλληνα δημοσιογράφο, συντάκτη της εφημερίδας «Ελληνικά Χρονικά», που σκοτώθηκε κατά την έξοδο του Μεσολογγίου στις 11 Απριλίου 1826.

Ο Μάγερ, με ελάχιστες λέξεις, εμβληματοποιεί την αναγκαιότητα της δημοσιότητας. Δεν μπορεί να υπάρξει δημόσιος χώρος χωρίς την καταγραφή ή τον σχολιασμό όσων συμβαίνουν σε αυτόν. Συχνά, μάλιστα, η καταγραφή απαιτεί πολλή και συστηματική έρευνα, επίπονη διασταύρωση πηγών και επαλήθευση μαρτυριών, πρόσβαση σε κρυμμένα αρχεία, αποκάλυψη και ανάδειξη παραγνωρισμένων πληροφοριών. Η δημοσιογραφία είναι σκληρή δουλειά. Ο αποκαλυπτικός χαρακτήρας της έχει κόπο, εντάσεις και, συχνά, διωγμούς. Και η ρουτίνα της, ανταγωνισμό, κούραση, κυνισμό, αδικίες…

Δουλειά της δημοσιογραφίας, προφανώς, δεν είναι η αυτοαναφορικότητα. Εκτός και αν γίνει η ίδια αντικείμενο της δημόσιας ζωής. Η σύλληψη, χθες το πρωί, π.χ., του Γιώργου Παπαχρήστου στα Γιάννινα, έπειτα από μήνυση που υπέβαλε ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ, Πάνος Καμμένος, και η προσπάθεια παραπομπής του με τη διαδικασία του Αυτοφώρου είναι, εξ αντικειμένου, δημόσια υπόθεση. Και δυστυχώς, άπτεται αυτού που αποκαλούμε ελληνικό εξαιρετισμό, αφού η Ελλάδα πρέπει να είναι η μοναδική δημοκρατική χώρα στην οποία συλλαμβάνεται κάποιος και κινδυνεύει να παραπεμφθεί στο Αυτόφωρο επειδή κάτι δημοσίευσε.

Φυσικά, η δημοσιογραφία δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη. Οι δημοσιογράφοι ευθύνονται για μετάδοση ψευδών πληροφοριών, ακόμα και αν δεν το κάνουν εσκεμμένα, αλλά από αμέλεια, ανεπάρκεια ή λάθος. Ωστόσο, στη χώρα μας, πολύ συχνά, εύκολα μεταφράζεται σε δυσφήμηση η απλή πολιτική κριτική, ένας πολιτικός χαρακτηρισμός, μια ανάλυση που δεν υιοθετεί τους κυρίαρχους κοινούς τόπους ή την εθνική ιδεολογία… Οι δημοσιογραφικές ενώσεις έχουν διαμαρτυρηθεί κατ’ επανάληψη για τον ισχύοντα νόμο τον σχετικό με τις αστικές αγωγές, που επιτρέπει εύκολα και χωρίς συνέπειες σε πολλούς να σέρνουν στα δικαστήρια δημοσιογράφους και ΜΜΕ, διεκδικώντας (και συχνά, κερδίζοντας) σημαντικά ποσά –το πρόβλημα μάλιστα επιτείνεται όταν, αργότερα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δικαιώνει τους καταδικασθέντες επιβάλλοντας σοβαρά πρόστιμα στο ελληνικό Δημόσιο.

Στην περίπτωση του Γιώργου Παπαχρήστου, πάντως, δεν υπήρξε αστική αγωγή αλλά μηνυτήρια αναφορά. Και σε αυτό το σημείο τίθεται ένας ακόμα σοβαρός προβληματισμός: ένας πολιτικός, ακόμα κι αν αισθανθεί ότι αδικείται, έχει εύκολα πρόσβαση στη δημοσιότητα για να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Δεν νοείται πολιτικός να κάνει συνεχείς μηνύσεις σε δημοσιογράφους, εκτός και εάν θέλει να τους εκφοβίσει. Και δεν νοείται δυο φορές όταν, αυτός, την ίδια στιγμή, παρά τη συνταγματική ισχύ της ισότητας των πολιτών, δεν μπορεί να διωχθεί αφού καλύπτεται πίσω από την ασυλία του.