Είναι πλέον πασίγνωστο ότι ο προ τριετίας γάμος της Ευρώπης και του ΔΝΤ, με προξενήτρα την Ανγκελα Μέρκελ, δεν ήταν γάμος αγάπης αλλά γάμος συμφερόντων. Και όπως πολύ συχνά συμβαίνει με αυτού του είδους τους γάμους, κάποια στιγμή έρχεται το διαζύγιο. Αφού βεβαίως προηγηθεί ένα διάστημα συμβίωσης εν διαστάσει, ούτως ώστε να ρυθμιστούν οι όποιες οικονομικές εκκρεμότητες.
Κάπως έτσι έχουν σήμερα τα πράγματα στο ζήτημα της όλο και περισσότερο πιθανολογούμενης αποχώρησης του ΔΝΤ από το σχήμα της τρόικας. Μια αποχώρηση που οι πάντες την επιθυμούν και την εύχονται, χωρίς ωστόσο να έχουν προς το παρόν ωριμάσει οι συνθήκες για την υλοποίησή της.
Είναι γεγονός ότι ο γάμος της ευρωζώνης με το ΔΝΤ δεν προέκυψε αιφνιδίως. Επί της ουσίας οι βάσεις του ετέθησαν στη φάση της δημιουργίας του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, οπότε η Γερμανία έθεσε μεταξύ των όρων για την εγκατάλειψη του μάρκου την υπογραφή μιας συμφωνίας, βάσει της οποίας οι χώρες-μέλη της ζώνης του ευρώ βεβαίωναν πως καμία εξ αυτών δεν ήταν υποχρεωμένη να καλύπτει χρέη άλλης.
ΤΟ ΕΥΡΩΣΥΝΤΑΓΜΑ. Μια συμφωνία που στην πρώτη φάση της ευφορίας από τη δημιουργία του ευρώ δεν απασχόλησε κανέναν. Οι δε αγορές εμπιστεύθηκαν τότε εξίσου τις χώρες της ευρωζώνης και τους δάνειζαν με τα ίδια επιτόκια.
Ολα αυτά ώς το 2005, οπότε οι γάλλοι και οι ολλανδοί πολίτες απέρριψαν την ιδέα του Συντάγματος της Ευρώπης. Η εν λόγω απόρριψη σε συνδυασμό με τα πρώτα ανησυχητικά υπερατλαντικά μηνύματα για το μέγεθος της έκθεσης των τραπεζών σε θαλασσοδάνεια, μετέβαλαν τα δεδομένα. Οι διεθνείς δανειστές άρχισαν να αμφιβάλλουν για το εγχείρημα του ευρώ και να διαφοροποιούν τους όρους δανεισμού των κρατών-μελών του, γνωρίζοντας πως αν ποτέ κάποια εξ αυτών βρεθούν σε ανάγκη δεν θα έχουν άλλη οδό παρά την προσφυγή στο ΔΝΤ. Οπερ και εγένετο με το ξέσπασμα της κρίσης.
Εγένετο δε, κατά βάση, για δύο λόγους: πρώτον διότι το ΔΝΤ, σε αντίθεση με την ΕΕ, είχε την τεχνογνωσία τής «διά της βίας διάσωσης» χρεοκοπημένων κρατών και δεύτερον διότι η Α. Μέρκελ ήλπιζε (ματαίως όπως αποδείχθηκε) πως με την επιλογή αυτή οι πάντες θα στρέφονταν κατά του ΔΝΤ και όχι κατά της Γερμανίας.
Ο ΕΞΟΣΤΡΑΚΙΣΜΟΣ. Πάντως, για να επιτευχθεί στην παρούσα φάση ο εξοστρακισμός του ΔΝΤ από τα ζητήματα της ευρωζώνης, χρειάζεται να εξοφληθούν τα δάνεια. Κάτι που θα συμβεί σχετικώς σύντομα αφού τα δάνεια του ΔΝΤ δεν έχουν περιόδους χάριτος (όπως έχουν τα ευρωπαϊκά) και στην περίπτωση της Ελλάδας, για παράδειγμα, εκτιμάται πως θα έχουν αποσβεσθεί ώς το 2018. Ακόμη όμως και μετά την εξόφληση, όλα δείχνουν πως το ΔΝΤ δεν θα αποτελέσει παρελθόν για την ευρωζώνη. Θα συνεχίσει για κάποιο χρονικό διάστημα να γνωμοδοτεί για την οικονομική κατάσταση των κρατών που είχαν προσφύγει στη βοήθειά του, προσφέροντας τρόπον τινά μια έξωθεν καλή μαρτυρία. Εκ παραλλήλου, δε, θα έχει για προληπτικούς λόγους δεσμευμένα κάποια ποσά, διά παν ενδεχόμενο.
Το σχέδιο αυτό αναμένεται να εφαρμοστεί στην περίπτωση της Ιρλανδίας, η οποία, καλώς εχόντων των πραγμάτων, αναμένεται το 2014 να επιστρέψει για δανεισμό στις αγορές. Ομως το βασικό ζητούμενο δεν είναι το πότε θα επιστρέψει στις αγορές, αλλά το πότε θα αρχίσει να δανείζεται από αυτές υπό πραγματικά συμφέροντες όρους.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, αυτό δεν αναμένεται να συμβεί σύντομα, πλην και εάν υπάρξουν «γενναίες αποφάσεις» από την πλευρά των ισχυρότερων οικονομικώς κρατών της ευρωζώνης. Ακόμη όμως και σε αυτή την περίπτωση το ΔΝΤ δεν θα εξαφανιστεί διά μαγείας, αλλά η παρουσία του σταδιακώς θα εξασθενεί. Οπως δηλαδή συνέβη και με τον Διεθνή Οικονομικό Ελεγχο του 1897, του οποίου η πρώτη έδρα ήταν στο σημερινό Προεδρικό Μέγαρο, στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην Πατριάρχου Ιωακείμ και στο τέλος, λίγο μετά τη Μεταπολίτευση του 1974, κάπου στη Βερανζέρου. Στις ημέρες μας όμως, ατυχώς ή ευτυχώς, όλα γίνονται ταχύτερα.
Σχόλια
