Τα καφενεία του θανάτου

Ραντεβού στο καφενείο του θανάτου. Η πρόσκληση ακούγεται ελάχιστα δελεαστική αλλά τα καφενεία του θανάτου υπάρχουν εδώ και αρκετά χρόνια. Μάλιστα υπάρχει ένα κίνημα φανατικών θαμώνων αυτών των ιδιαίτερων καφενείων. Η αρχή του κινήματος ανάγεται στο τέλος της δεκαετίας του 1990, όταν ο ελβετός κοινωνιολόγος Μπερνάρ Κρετάζ είχε την ιδέα να αρχίσει να συζητεί για τον θάνατο με άγνωστους ανθρώπους. «Κατάγομαι από μια ορεινή περιοχή όπου οι άνθρωποι ξεκινούν να μιλούν για τον θάνατο από την παιδική τους ηλικία», ανέφερε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Κρετάζ. «Ηθελα να αναδημιουργήσω αυτή την κατάσταση, αλλά πού; Σκέφτηκα ότι μία πλατεία θα ήταν το ιδανικό μέρος. Επειτα όμως κάποιος μου συνέστησε το καφενείο, ένα μέρος όπου οι άνθρωποι χαλαρώνουν και μοιράζονται όλα όσα τους απασχολούν».

Σήμερα τα περισσότερα καφενεία του θανάτου βρίσκονται στις ΗΠΑ. Αλλά χάρη στην τεχνολογία, όποιος το επιθυμεί μπορεί να συμμετάσχει σε μια συζήτηση σαν κι αυτές που πραγματοποιούνται στα καφενεία του θανάτου καθισμένος στον καναπέ του σπιτιού του και έχοντας στα πόδια του έναν υπολογιστή. Ετσι, μια μέρα αποφάσισα να λάβω κι εγώ μέρος στην κουβέντα. Την παρέα μας αποτελούσαν έξι άτομα που εκπροσωπούσαν τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Σκανδιναβία. Επειτα από 90 λεπτά συζήτησης για τον θάνατο, κατάλαβα ότι τα καφενεία του θανάτου, εικονικά ή πραγματικά, δεν αποτελούν ομάδες υποστήριξης ανθρώπων που έχασαν ένα κοντινό τους πρόσωπο. Η κουβέντα μας ήταν περισσότερο θεωρητική, περισσότερο εγκεφαλική. Οι συμμετέχοντες περισσότερο από το να βρουν κάποιες απαντήσεις γύρω από το μέγα μυστήριο του θανάτου επιθυμούσαν να εκφράσουν τις σκέψεις τους και να μιλήσουν για τις προσωπικές τους εμπειρίες. Ενας άντρας εκμυστηρεύτηκε ότι ο πρόσφατος χαμός της συντρόφου του αποτέλεσε γι’ αυτόν ένα αναπάντεχο δώρο το οποίο του άλλαξε τη ζωή. Μία γυναίκα αποκάλυψε ότι είχε παρακολουθήσει τη δίκη ενός κατά συρροήν δολοφόνου δίχως να νιώσει τον παραμικρό οίκτο για τους ανθρώπους που είχαν δολοφονηθεί. Μία άλλη γυναίκα μίλησε για την αγωνία με την οποία περιμένει καθημερινά τον ταχυδρόμο, ελπίζοντας ότι θα της φέρει ένα γράμμα από έναν νεκρό φίλο της.

Επειτα από το τέλος της 90λεπτης συζήτησης αναρωτήθηκα αν αυτή η πρωτόγνωρη εμπειρία που μόλις είχα βιώσει είχε κάποια αξία. Και η απάντησή μου ήταν καταφατική. Τουλάχιστον δεν μιλούσαμε για την τιμή των ακινήτων στα προάστια ούτε για τις καθημερινές έγνοιες μιας υγιεινούς ζωής, θέματα που με κάνουν να πλήττω θανάσιμα.

Η Κίττυ Ξενάκη είναι σε άδεια