Αμερικανικό παραλήρημα για δέκα διηγήματα

Είναι ο νέος σταρ – λογοτέχνης των αμερικανικών μίντια. Δεν είναι βέβαια πολύ νέος σε ηλικία (54 ετών) και πάντα απασχολούσε την κριτική, την οποία είχε εκπλήξει ευχάριστα ήδη από το πρώτο του βιβλίο, το οποίο δημοσίευσε στα 37 του. Εκείνη την εποχή είχαν εκφραστεί θετικά γι’ αυτόν συγγραφείς όπως ο Τομπάιας Γουλφ αλλά και ο σπάνια εμφανιζόμενος δημοσίως Τόμας Πίντσον!

Τώρα όμως η υποδοχή του Τύπου στο τέταρτο μόλις βιβλίο του Τζορτζ Σόντερς, τη «Δεκάτη Δεκεμβρίου», ξεπερνά κάθε προηγούμενο. Οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» αφιέρωσαν σε αυτόν το εξώφυλλο του περιοδικού τους και οκτώ σελίδες στο εσωτερικό του. Ο «Νιου Γιόρκερ», που δημοσιεύει κατά καιρούς κείμενά του, επίσης τον αποθέωσε. Καταιγισμός δημοσιευμάτων ακολούθησε, και μάλιστα η αύρα αυτή πέρασε τον ωκεανό φθάνοντας στη Βρετανία, όπου επίσης πρόθυμα δημοσιεύθηκαν εκτενέστατα άρθρα, όχι όμως πάντα τόσο διθυραμβικά όσο τα αμερικανικά.

Η ιστορία αυτή θυμίζει το παραλήρημα των Αμερικανών για τον Τζόναθαν Φράνζεν. Ο ίδιος ο Φράνζεν έχει άλλωστε εκδηλώσει κατά καιρούς τον θαυμασμό του για τον Σόντερς. Ο λόγος που έως τώρα ο τελευταίος δεν έγινε το ίδιο διάσημος είναι το είδος του λόγου που υπηρετεί. Πρόκειται για διηγήματα και μικρές νουβέλες. Σπάνιο πλέον να γίνει κάποιος διάσημος ως διηγηματογράφος. Ο οποίος μάλιστα γράφει και δύσκολα. Το προηγούμενο βιβλίο του δημοσιεύθηκε πριν από έξι χρόνια.

Συμβαίνει όμως ενίοτε και αυτό, ιδίως όταν κάποιοι σε συγκρίνουν με τον Μαρκ Τουέιν, τον Κερτ Βόνεγκατ ή τον μετρ του παραλόγου, Ντόναλντ Μπάρτελμι.

Κάποιοι άλλοι, πάλι, βρίσκουν κοινά στοιχεία στα κείμενά του με τους… Simpsons. «Οι ιστορίες της “Δεκάτης Δεκεμβρίου”, που συνδυάζουν την ωμή με τη λεπτή σάτιρα της αμερικανικής ζωής, διακατέχονται όπως και οι Simpsons από μια καλόκαρδη και αισιόδοξη οπτική», έγραψε ένας βρετανός δημοσιογράφος.

Γράφτηκαν άλλωστε πολλά: λόχου χάριν ότι οι δέκα ιστορίες είναι δέκα όψεις των ΗΠΑ φιλτραρισμένες μέσα από τα μάτια λούζερ ηρώων με μονοσύλλαβα ονόματα, όπως Αλ και Τζεφ. Επίσης, ότι η γλώσσα του είναι μεικτή, με μπόλικη αργκό και νεολογισμούς. Ή ότι αυτό που πράγματι παρουσιάζει είναι τον καθημερινό άνθρωπο σε όλο του το μεγαλείο, με τις ελπίδες και την απελπισία του. Μερικά θέματα φαίνονται πολυχρησιμοποιημένα, όπως εκείνο του βετεράνου που επιστρέφει από τον πόλεμο με διάφορα ψυχοπαθολογικά σύνδρομα, ή ένα άλλο με έναν καρκινοπαθή που σκέφτεται την αυτοκτονία. Ωστόσο, ως γνωστόν, αυτό που μετράει είναι ο τρόπος. Και μία από τις μεθόδους του είναι να δείχνει αδιόρατα την απόσταση ανάμεσα στις ελπίδες που τρέφουν οι ήρωές του και στην αμείλικτη πραγματικότητα της κατάστασής τους που τους καθιστά είτε αστείους είτε τραγικούς.

Οι ιστορίες έχουν συνήθως ως φόντο απομονωμένα προάστια ή μικρές πόλεις. Κανένας δεν είναι «επιτυχημένος», κανένας δεν είναι αμέριμνος. Τους πρωταγωνιστές του τους σατιρίζει, αλλά ταυτόχρονα τους αγαπά. Και όλα στη δράση – αυτή είναι μια διαφορά από προηγούμενες συλλογές του – είναι πολύ πιο ρεαλιστικά.

Από την αποθέωση του Τύπου, όπως είναι φυσικό, δεν λείπουν τα επίθετα: «καινοτόμος», «βαθύς», «μεγαλοφυής», «προκλητικός», «διορατικός», «σκοτεινά παιγνιώδης». Οι περισσότεροι παραλληλίζουν την πορεία του με αυτήν του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας, συμπληρώνοντας πως αυτοί οι δύο είναι οι ανανεωτές του αμερικανικού μυθοπλαστικού λόγου. Παχιά λόγια; Ενδεχομένως. Πάντως, είναι βέβαιο ότι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο ο Σόντερς βρήκε τον δρόμο προς τη δόξα. Οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», μάλιστα, δεν δίστασαν να γράψουν για τη «Δεκάτη Δεκεμβρίου» ότι είναι το καλύτερο βιβλίο που θα διαβάσουμε εφέτος. Κάποιοι πιο ψύχραιμοι τους απάντησαν με δηλητηριώδη σχόλια του τύπου: «Θα δούμε, παιδιά, καλά καλά δεν μπήκε ούτε ο Φεβρουάριος»…