[Φαινόμενα] Ολυμπιακοί ήχοι

Κανένα ελάττωμα, καμία απολύτως «άτυχη στιγμή» δεν δικαιολογείται στην αναμετάδοση όχι μόνο των ολυμπιακών αθλημάτων αλλά και κάθε λεπτομέρειας στην ατμόσφαιρα, κάθε συναισθήματος στις κερκίδες και στους αθλητικούς χώρους, καθώς ο συνδυασμός εικόνας και ήχου οφείλει να αποδίδει την πραγματικότητα.

Μόνο που όταν μιλάμε για «πραγματικότητα» στην αναμετάδοση των κορυφαίων αθλητικών συναντήσεων εννοούμε μια ολωσδιόλου κατασκευασμένη κατάσταση, η οποία είναι, οφείλει να είναι, ανώτερη της αληθινής. Ως εκ τούτου, η εικόνα είναι ένα μικρό μόνο μέρος της παραγωγής και «άγευστο» χωρίς τον τέλειο ήχο. Oχι πλέον σαν να είναι ο κάθε τηλεθεατής παρών στα στάδια και τις πισίνες αλλά σαν να βρίσκεται δίπλα στον κάθε αθλητή τη στιγμή της υπερπροσπάθειας και να ακούει κάθε ήχο που παράγει, από την ανάσα του ώς τον γδούπο κάθε τινάγματος στους κρίκους, στη δοκό και στο μονόζυγο, στο έδαφος καθώς πηδάει για τα άλματα, κάθε ξεχωριστό παφλασμό καθενός αγωνιζομένου στην πισίνα, τον ήχο των κουπιών στα αγωνίσματα της κωπηλασίας.

Και γίνεται ακόμη πιο συγκλονιστική αυτή η σύνθεση ήχων, όταν ο τηλεθεατής μοιάζει να «ακούει» την ίδια τη σιωπή του κάθε αθλητή λίγα δευτερόλεπτα προτού αρχίσει την προσπάθειά του, καθώς ζουμάρει ο φακός στο πρόσωπό του.

Κολοσσιαία προσπάθεια που φέρει την υπογραφή του εμπνευσμένου μηχανικού Ντένις Μπάξτερ, αφοσιωμένου στην τελειοποίηση της ηχητικής αναμετάδοσης των ολυμπιακών αθλημάτων τα τελευταία 20 χρόνια. «Πραγματικά πιστεύω ότι με οποιοδήποτε εργαλείο μπορούμε να εξασφαλίσουμε τον τέλειο ήχο για μια απολαυστική, ψυχαγωγική αναμετάδοση των σπορ οφείλουμε να το χρησιμοποιούμε και αυτό βρίσκεται εντός των κανόνων του fair play» λέει ο ίδιος στο ντοκιμαντέρ του BBC «The sound of sports». Θεωρεί ότι στους Ολυμπιακούς της Βαρκελώνης «χάθηκαν σημαντικά πράγματα από πλευράς ήχου», κάτι από τους αθλητές τη στιγμή της προετοιμασίας, ο ήχος της αντίδρασης του στόχου, σε όποιο άθλημα υπάρχει, «λεπτομέρειες» μεν, αλλά ακριβώς αυτές που δίνουν ολοκληρωμένη την ψευδαίσθηση της «φυσικής παρουσίας» στον θεατή.

Για να το πετύχει στο άθλημα της τοξοβολίας τοποθέτησε μια μικρή, λεπτή συσκευή στο πάχος ενός λεπτού πακέτου τσιγάρων στο έδαφος μεταξύ του αθλητή και του στόχου. Ετσι ο θεατής έχει την αίσθηση ότι βρίσκεται και αυτός στο ίδιο σημείο, εμπειρία που δεν θα μπορούσε να την έχει ακόμη και αν ήταν παρών στο στάδιο.

Πλήθος από παρόμοιες πατέντες χρησιμοποιούνται για να κάνουν την πραγματικότητα πιο «αληθινή» από το πραγματικό για τους τηλεθεατές. Στο αγώνισμα της κωπηλασίας π.χ., κατά τη διάρκεια του οποίου ελικόπτερο κάνει τις λήψεις από αέρος, γίνεται ηχογράφηση και επεξεργασία των φυσικών ήχων πολύ νωρίτερα. Την ώρα δε που μεταδίδεται το αγώνισμα προστίθεται στην εικόνα ο ήδη έτοιμος ήχος και ακούγεται διακριτικά κάθε τόσο αυτός του ελικοπτέρου ώστε να μοιάζει φυσικός – σε άλλη περίπτωση ο ήχος του ελικοπτέρου θα κατέστρεφε κάθε άλλον. «Ο αληθινός ήχος μοιάζει ψεύτικος» διευκρινίζει ο Μπάξτερ «και είναι ενοχλητικός να τον ακούς ενώ ο κατασκευασμένος είναι ακριβώς σαν τον αληθινό». Εξοχο!

«Η αναμετάδοση της πραγματικότητας πρέπει να είναι ανώτερη της πραγματικότητας» είναι το σλόγκαν του Μπάξτερ. Εντέλει οι κορυφαίες αθλητικές συναντήσεις αποτελούν το ιδανικό τηλεοπτικό ριάλιτι, όπου ο θεατής απολαμβάνει μια ονειρεμένη, λαμπερή πραγματικότητα, ένα σινεμά-του-πραγματικού.