… και οι αθάνατοι δεσμοί ανάμεσα στις δύο κοινότητες

Οταν άνοιξαν τα οδοφράγματα στις 23 Απριλίου 2003, η Νίκη Μαραγκού ήταν στο τρίτο αυτοκίνητο που πέρασε στα Κατεχόμενα και δεν έπαψε ποτέ να έχει φιλίες με Τουρκοκύπριους. Ετσι και οι γυναίκες σε τούτο το βιβλίο. Οι τουρκοκυπριακές αφηγήσεις είναι μονάχα τρεις αλλά συνταρακτικές. Διότι καταδεικνύουν πόσο στενές ήταν οι σχέσεις γειτνίασης ανάμεσα στις δύο κοινότητες και πόσο συχνά οι Ελληνοκύπριοι βοήθησαν τους Τουρκοκύπριους. Αντίθετα, όπως αφήνουν να εννοηθεί, η ένοπλη οργάνωση ΕΟΚΑ υποδαύλιζε τον διχασμό και τη σύγκρουση των κοινοτήτων.

Η Μουσεϊντέ Χανούμ, που ακόμη περιμένει τις Αρχές να της φτιάξουν το σπίτι στον Αγιο Θόδωρο, θυμάται μια νύχτα του 1964 που οι συγχωριανοί της βγήκαν από την εκκλησία και άρχισαν να πυροβολούν τους τουρκοκύπριους γείτονές τους. Εκείνη, κατέφυγε με τα παιδιά της στα Κόκκινα και έμεινε δώδεκα χρόνια «στους σπήλιους». Δεν έφταιγαν, λέει σήμερα στη Μαραγκού, τους εξανάγκασαν απειλώντας τους. Αλλά ξεχωρίζει έναν ελληνοκύπριο γείτονά της. «Ο γιος του Λουΐζου, έφυεν με το αυτοκίνητό του τζιαί εχώστη μες στα όρη για να μεν αναγκαστεί να μας παίξει (σκοτώσει)…».

Η Ναζίφ που ξεσπιτώθηκε και εγκαταστάθηκε με τον άντρα της σε ένα διαμέρισμα στην Αμμόχωστο, μιλάει τούρκικα και από κυπριακά ξέρει μονάχα τη φράση «σαν τα αδέρφκια». Σε μια φωτογραφία εμφανίζεται μαζί με τη φίλη της τη Βασιλού, που ο «σιωφέρης» άντρας της μετέφερε τα μικρά κι από τις δύο κοινότητες στο διπλανό χωριό για το σχολείο. Μέχρι που η ΕΟΚΑ «είπεν του να μεν παίρνει τα Τουρκούδκια». Κι εκείνος επειδή ήταν εντάξει άνθρωπος αλλά και φοβόταν να παρακούσει, πήρε τη Βασιλού «και εξενητεύτηκαν στην Αυστραλία». Οποτε όμως έρχονται στην Κύπρο, δεν παραλείπουν να τους επισκεφθούν.

Η Εμινέ πάλι, το 1963, όταν άρχισαν οι φασαρίες ξεσπιτώθηκε από την Ποταμιά, βρήκε ένα διαμέρισμα στη Λευκωσία, άφησε όμως τα παιδιά της με τους παππούδες και επέστρεψε με τον άντρα της στην Ποταμιά απ’ όπου πάλι ξεσπιτώθηκαν το 1974 και αναγκάστηκαν να εγκατασταθούν σε ένα σπίτι ελληνικό στο Ακάκι. «Να με γίνει όμως πόλεμος», λέει σήμερα, «τζι’ εν πειράζει, να τα ξηχάσουμεν».