Εικαστική άνοιξη στη Θεσσαλονίκη

Μορφή εμβληματική για τη λογοτεχνική, εικαστική και πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993) επανέρχεται στη γενέτειρά του – τη «Μητέρα Θεσσαλονίκη» – μέσω των προσωπικών του εικαστικών διαπιστώσεων.

Μετά τη δίμηνη έκθεση (13 Δεκεμβρίου – 28 Ιανουαρίου) της γκαλερί στην Αθήνα, τριάντα έργα του, από ιδιωτικές συλλογές στην πλειονότητά τους, «ενισχύθηκαν» με τρία ακόμη – δύο από τη Δημοτική Πινακοθήκη της Θεσσαλονίκης και ένα από το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – και εκτίθενται στην γκαλερί Καλφαγιάν της Θεσσαλονίκης.

Τα πρώτα χρόνια ζωγράφιζε με μολύβια και λάδια, όμως νωρίς στράφηκε στην τέμπερα, την οποία χρησιμοποίησε έως το τέλος γιατί θεωρούσε το λάδι αισθησιακό. Σε αυτή την πρώτη περίοδο (1950-1967) αποτύπωσε το μακεδονίτικο τοπίο και τη βλάστησή του, αλλά και τη γενέθλια πόλη με τα λαϊκά σπίτια και τις εκκλησιές.

Στην ύστατη περίοδο της ζωγραφικής του (1967-1993) χρησιμοποίησε την αυτοσχέδια, εξαντλητική μέθοδο της ψηφαρίθμησης. Σελίδες από τον «Συναξαριστή» του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη, αλλά και ερωτικές επιστολές, καρτ ποστάλ, τοπωνύμια του έδιναν την πρώτη ύλη και ο Πεντζίκης επιχειρούσε να «μεταγλωττίσει» σε χρώματα την αρμονία και το πνεύμα τους, αποδομώντας το συναξάρι κάθε μέρας σε λέξεις, την κάθε λέξη σε γράμματα, το κάθε γράμμα σε αριθμό, που ο καθένας αντιστοιχεί σε ένα χρώμα. 1=μπλε, 2=κίτρινο, 5=πορτοκαλί κ.λπ.

Εργα και των δύο περιόδων, με έμφαση στους πίνακες που αποτυπώνουν τη Θεσσαλονίκη, εκτίθενται τώρα και συνοδεύονται από τον ήχο και την εικόνα του καλλιτέχνη μέσα από ένα επεισόδιο της τηλεοπτικής εκπομπής «Μονόγραμμα» (παραγωγής 1984), στο οποίο αυτοβιογραφείται και αναλύει το λογοτεχνικό και εικαστικό του έργο.

Γεννημένος στην Αλεξάνδρεια το 1933, ο Μιχάλης Κατζουράκης θεωρείται ο πρώτος που κατασκεύασε τρισδιάστατα έργα με βιομηχανικό τρόπο. Ως γνήσιος μινιμαλιστής, στο κλασικό του κείμενο «Σύνολα 1970» είχε δηλώσει: «Τα έργα μου δεν επιδιώκω να σημαίνουν τίποτε περισσότερο από αυτό που είναι».

Η έκθεση «Μιχάλης Κατζουράκης – Εργα για συγκεκριμένους χώρους» παρουσιάζει στο Πολιτιστικό Κέντρο του ΜΙΕΤ τα πιο σημαντικά έργα που δημιούργησε από το 1970, μέσα από εικόνες – τοιχογραφίες, δάπεδα και οροφές – που πλαισιώνονται με σχέδια, μακέτες, αφαιρετικά γλυπτά και πίνακες, που είτε συγγενεύουν εννοιολογικά είτε αποτέλεσαν αφορμή για τη δημιουργία τους.

Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνουν οι συνθέσεις του Κατζουράκη για το κρουαζιερόπλοιο «Golden Odyssey» το 1974, όπου χρησιμοποίησε φορμάικα, κεραμικό, καθρέφτη, ταπισερί και βιτρό. Τη διετία 1976-77 ανέλαβε τοιχογραφίες και για τα κρουαζιερόπλοια «Δάφνη» και «Δανάη». Κορύφωση της ενασχόλησής του με τον δημόσιο χώρο το «Μαζαρέκο», για τον σταθμό Πανόρμου του Μετρό το 2006.